Dinsdag 28/01/2020

Jobs voor jongeren

Zelfde nettoloon, minder sociale rechten: jongeren dreigen nadelen 'startersjobs' wel degelijk te voelen

Een startersjob met een lager brutoloon betekent minder sociale rechten, want die worden op dat brutoloon berekend. Beeld thinkstock

Jongeren die binnenkort aan de slag gaan in een 'startersjob', dreigen minder sociale rechten op te bouwen. Hun nettoloon blijft dan wel gelijk, maar wat als ze hun job verliezen, ziek worden of zelfs maar gewoon vakantie nemen?

Met een lager brutominimumloon wil de regering bedrijven aanmoedigen om meer jongeren aan te nemen. "Maar", beklemtoonde premier Charles Michel (MR) onmiddellijk, "de jongere in kwestie krijgt nog altijd hetzelfde nettoloon."

De maatregel werd al een jaar geleden aangekondigd, maar pas net voor de herfstvakantie werd hij goedgekeurd binnen de regering. Gaan die jongeren dan echt helemaal geen nadeel ondervinden? De kans is groot van wel, waarschuwt de christelijke vakbond ACV nu.

Dat komt omdat veel sociale rechten berekend worden op basis van het brutoloon, niet het nettoloon. En een lager brutoloon betekent dus minder sociale rechten. Als de jongere zijn job verliest, dreigt hij een lagere werkloosheidsuitkering krijgen. Maar ook de ziekte-uitkering zal mogelijk dalen, net als zijn vakantiegeld. "Heeft de regering hier wel rekening mee gehouden?", vraagt David Vanbellinghen van ACV zich af. "Ik vrees eigenlijk van niet."

Een concreet voorbeeld: wie 18 is zou volgens de maatregel een bruto-inkomen krijgen dat 18 procent onder het minimumloon ligt. Wie na zijn 18de en een jaar werken zijn job verliest, zal zo een uitkering krijgen die effectief 18 procent lager ligt.

Nek uitsteken

"Als de regering hier geen mouw aan past, is dit een zeer pertinente opmerking", geeft Marc De Vos aan, professor arbeidsrecht verbonden aan de UGent en denktank Itinera. Wel vraagt De Vos zich af of jongeren hier echt van wakker liggen. "Statistisch gezien zijn ze minder ziek. En zodra ze een job hebben, zijn ze hopelijk vertrokken op de arbeidsmarkt."

Staatssecretaris voor Gelijke Kansen en Armoedebestrijding Zuhal Demir (N-VA) blijft rotsvast overtuigd. "We steken onze nek uit", zegt ze. "We willen jongeren kansen geven met echte, reële jobs waarin ze kunnen doorgroeien. Wat is het alternatief van de vakbonden? Ze met een leefloon thuis laten zitten?" Ze merkt ook op dat voor de pensioenen de jongeren dezelfde rechten zullen opbouwen. 

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) wenst in dit stadium niet te reageren. De maatregel moet nog in definitieve wetteksten worden gegoten.

Dure jobs

De regering mikt met deze maatregel op 1.000 nieuwe banen. Tegelijk hoopt ze op 18 miljoen euro aan extra inkomsten, omdat er meer mensen aan de slag zijn. Compleet onrealistisch volgens de bonden. Uit een eerdere studie van het Planbureau bleek dat de maatregel geld gaat kósten. De rekening om de nettolonen op te trekken zou een stuk hoger zijn dan de mogelijke opbrengsten. "Dit zijn erg dure jobs", zegt Vanbellinghen van het ACV. "En het is de belastingbetaler die er voor opdraait."

De Vos ziet wel brood in de maatregel. "Lagere minimumlonen kunnen wel degelijk een middel zijn om moeilijk bereikbare groepen aan de slag te krijgen. Dat bewijst het buitenland", zegt hij. "Het dogma om daar niet aan te raken is nu doorbroken. Dat is goed. Alleen is dit schieten met een kanon op een mug. Zowat 60 procent van de jongeren is hoger opgeleid en heeft hier geen enkele nood aan. Ook liggen de laagste lonen in heel wat bedrijven de facto boven de wettelijke minimumlonen. Het is dus nog afwachten wat deze maatregel gaat opleveren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234