Woensdag 03/03/2021

Bestorming Capitool

Wordt Trump straks afgezet? Roep klinkt steeds luider

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

De roep om president Donald Trump af te zetten wordt steeds luider. Diverse Democraten en oud-politici hebben vicepresident Mike Pence opgeroepen het 25ste Amendement te gebruiken om Trump uit zijn functie te zetten vanwege de Congres-bestorming. Ministers en regeringsfunctionarissen zouden er zelfs al over hebben gesproken.

President Trump is een gewaarschuwd man, in de laatste dagen van zijn presidentschap. Van de Democratische roep woensdag om een tweede impeachment zal Trump niet wakker hebben gelegen. Daarvoor ontbreekt immers tijd - over twee weken is hij president af - en betwijfeld moet worden of zijn aanhangers in het Congres ermee zullen instemmen.

Maar de talloze oproepen sinds woensdag om het 25ste Amendement in te zetten, dat de mogelijkheid biedt een president af te zetten, moeten Trump en zijn adviseurs aan het denken hebben gezet. Tot overmaat van ramp meldden diverse media, op basis van welingelichte bronnen, dat diverse ministers en regeringsfunctionarissen al voorzichtig hebben beraadslaagd of dit een optie is om nog erger te voorkomen tot 20 januari.

Lees ook:

Na intrigerend bericht van Pentagon: neemt vicepresident Mike Pence het bewind kort over van Trump?

Een gewaarschuwde Trump probeerde donderdag de voorstanders van zijn afzetting de wind uit de zeilen te nemen door beterschap te beloven. “Er zal een ordelijke overdracht zijn op 20 januari”, liet hij direct weten nadat het Congres de uitslag van de verkiezingen had bekrachtigd. Deze belofte maakt het veel moeilijker voor Pence, die Trump al vier jaar trouw is, en het kabinet om naar het 25ste Amendement te grijpen. Omdat de ministersploeg vol zit met Trump-loyalisten, is het ook nog de vraag of zij wel trek hierin hebben.

Nooit vertoond

Sinds het amendement, dat de presidentiële opvolging regelt, in 1967 van kracht werd is het diverse keren gebruikt. Zo gebruikten de presidenten Ronald Reagan en George W. Bush het om de macht tijdelijk over te dragen aan de vicepresident vanwege een operatie. Het ging hier echter om artikel 3, dat bepaalt dat een president vrijwillig en op tijdelijke basis de macht kan overdragen aan zijn vicepresident als hij even zijn taken niet kan uitvoeren. De vicepresident wordt dan geen president, maar voor een aantal uren of dagen waarnemend president.

Het is in de afgelopen 53 jaar echter nog nooit vertoond dat het 25ste Amendement, om precies te zijn artikel 4, werd gebruikt om een president af te zetten. Dit artikel bepaalt dat de vicepresident en een meerderheid van het kabinet de president weg kunnen sturen als hij zijn “bevoegdheden en taken van zijn ambt niet kan uitoefenen”. Kortom: als hij niet meer functioneert en een gevaar vormt voor de Amerikaanse democratie.

Pence en zeker acht ministers moeten dan de leiding van het Congres per brief laten weten dat Trump niet meer in staat is zijn werk te doen. Pence wordt dan direct waarnemend president. Trump hoeft dit niet over zijn kant te laten gaan. Als hij het Congres meedeelt dat zijn afzetting nergens op gebaseerd is en hij wel degelijk in staat is om zijn presidentiële werk te doen, wordt hij weer president. 

Spoedbrief Democraten

Pence en de ministers kunnen dit echter voorkomen door vervolgens binnen vier dagen het parlement te laten weten dat Trump niet functioneert. Het parlement dient dan binnen 21 dagen een besluit nemen. Als het Congres met twee derde meerderheid Pence en de ministers gelijk geeft, blijft Pence waarnemend president tot de beëdiging van Joe Biden. Steunen ze Trump, dan is hij weer president.

Een voordeel voor Trump is dat de Republikeinen in het Congres het 25ste Amendement niet eens in de mond willen nemen. De Republikeinse gouverneur van Vermont, Phil Scott, steunt de oproepen wel maar hij haat Trump. “President Trump moet aftreden of uit zijn functie worden gezet door zijn kabinet of het Congres”, aldus Scott, die op Biden stemde.

Pence ontving een spoedbrief van de Democraten in de Justitie-commissie van het Huis van Afgevaardigden om “in het belang van onze democratie” het 25ste Amendement direct in werking te zetten. “President Trump heeft ieder keer laten zien dat hij niet bereid is om onze democratie te beschermen en om de taken van het presidentschap uit te voeren”, aldus de Democraat David Cicilline en zijn collega’s.

Maar ernstig betwijfeld moet worden of Pence en de ministersploeg, zeker na Trumps belofte van een ordelijke overdracht aan Biden, de geschiedenis willen ingaan als de politici die op omstreden wijze een einde maakten aan het presidentschap van een man op wie meer dan 74 miljoen Amerikanen hebben gestemd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234