Vrijdag 18/10/2019

Verkiezingen

Wordt het rechts of heel rechts in Brabant?

Theo Francken en Darya Safai voeren campagne voor N-VA op de markt van Opwijk. Beeld Tim Dirven

De zwaarste concurrentiestrijd wordt zondag op rechts en bij uitbreiding centrumrechts geleverd. Zeker in Vlaams-Brabant. Theo Francken (N-VA), Maggie De Block (Open Vld), Koen Geens (CD&V) en Dries Van Langenhove (VB) dingen er allemaal naar de gunst van dezelfde kiezers. Stressy.

“Het beleid van Francken heeft gefaald, maar niemand weet dat. Als iedereen onze folder had gelezen, dan had hij een probleem met de kiesdrempel. Niet ik.”

Dries Van Langenhove staat op een stoel in een hoek van café Dachterdeur in Affligem, met voor zich een zestigtal toehoorders. Hoofdzakelijk lokale Vlaams Belang-sympathisanten zijn op deze ‘praatavond’ afgekomen, maar ook een handvol mannen in een blauwe polo van Schild & Vrienden. Een paar nieuwsgierige buurtbewoners nippen van hun kriekbier. Niet iedereen past in het kleine café: het binnenkoertje doet dienst als staantribune.

Het is maandagavond. Van Langenhove heeft net een half uur gesproken in zijn gekende na-dru-ke-lij-ke stijl, maar naar eigen zeggen is hij vermoeid door de lange campagne. Hij schakelt daarom over op vragen uit het publiek. Een van de mannen met een blauwe polo wil weten: komt er een zwarte zondag aan? “Ik ben zelfverzekerd”, zegt Van Langenhove. “Ik denk dat we een mooi resultaat gaan neerzetten. Al weten misschien te weinig Vlaams-Brabanders dat Francken faalt.”

De vraag komt aan als een shot ketonen bij de uitgeputte 26-jarige: wat volgt is een tirade van een kwartier tegen Francken. “Hij maakt dan een stoer filmpje met zijn mouwen opgestroopt: ‘Ik heb er dertien buitengesmeten! Hoera!’ Ja, maar tegelijk zijn er duizend nieuwe vreemdelingen binnengekomen.”

Super-Maggie

In Vlaams-Brabant gaat het hard tegen onzacht in deze campagne. De verkiezingsstrijd in de provincie staat symbool voor de rechtse concurrentieslag in heel Vlaanderen. De N-VA, Open Vld, het Vlaams Belang en in mindere mate de CD&V: ze tappen allemaal uit hetzelfde electorale vaatje. Afgaande op de peilingen zijn de Vlaams-nationalisten nog altijd onbedreigd marktleider. Ook extreemrechts zit weer in de lift, terwijl de traditionele partijen vechten voor relevantie. 

Voor Open Vld en CD&V is het nagelbijtend afwachten tot zondag. Simpele wiskunde leert dat er maar zo veel centrumrechtse stemmen te verdelen zijn. De kans is microscopisch klein dat alle rechtse of centrumrechtse krachten zondagavond in de plus afsluiten. Om het in het Brabants dialect te zeggen: iemand krijgt oep z’n bakkes.

In Vlaams-Brabant heeft Open Vld wellicht het meest te verdedigen. Bij de vorige verkiezingen in 2014 haalden de liberalen 25 procent van de stemmen in de provincie. Een prima resultaat, met dank aan Maggie De Block – ze kreeg  destijds 131.000 voorkeurstemmen. Die score evenaren, zou een verrassing zijn. Maar als de verdedigingsstelling van De Block zondag implodeert, dreigt Open Vld alleen op Oost-Vlaanderen terug te vallen. Geen fijn vooruitzicht.

Ook voor CD&V is Vlaams-Brabant een symbolische plek. Als Vlaams-Brabant wegvalt en ook de Antwerpse score ondermaats is, kan de partij zich elders geen faux pas meer permitteren, hoe geliefd kopvrouw Hilde Crevits ook is. Hoeveel stemmen de lijst van uittredend justitieminister Koen Geens uit de brand weet te slepen, is een groot vraagteken. De dood van Julie Van Espen, waarbij al snel gewezen werd naar het falende justitiebeleid rond seksueel misbruik, dwong hem tot een terughoudende en verdedigende campagne. Vooral Van Langenhove liet na het drama geen kans voorbijgaan om Geens’ geloofwaardigheid te ondermijnen en zo veel mogelijk antipolitieke stemmen op te rapen.

Vedette

Maar ook voor Theo Francken wordt het nog een spannende zondag. Tot eind vorig jaar leek hij af te stevenen op een electorale triomftocht zonder enige concurrentie. Maar de exit uit de regering kostte hem zichtbaarheid, de affaire-Kucam deed pertinente vragen stellen over het beheer op het kabinet Asiel en Migratie, en toen moest ‘Dries’ nog komen: een rechtstreekse tegenstrever die alles nog net een tikje radicaler aanzet. 

Die lastige situatie werd nog eens geïllustreerd in Terzake gisteravond, waar het slotdebat van de campagne gereserveerd werd voor een duel tussen Theo Francken en VB-voorzitter Tom Van Grieken. Tot een debat kwam het niet echt. De discussie bleef, vooral in het begin, steken in een bitse woordenstrijd tussen de oud-staatssecretaris, die de hardste kanten van zijn beleid in de verf zette, en een rivaal die het allemaal nog wat harder wenste.

Kansen in de rand

Terug naar woensdagmiddag. In het luchtvaartbedrijf Asco in Zaventem wordt Theo Francken door de fabriekshallen geleid, samen met Sander Loones en een delegatie parlementsleden. “Ik vind het hier enorm proper. Jullie moeten een heel goede magazijnier hebben”, lacht Francken, terwijl hij tussen grote blokken titanium laveert, toekomstige onderdelen van landingsgestellen en vleugels. Ook Francken is zichtbaar vermoeid. Dat geeft hij ook toe. 

Theo Francken op campagne in Opwijk. Beeld Tim Dirven

Maar hij heeft een goed voorgevoel. Over een zwarte zondag wil hij het nog niet hebben. Even afwachten maar. “De markten waren ongelooflijk, zo’n enthousiasme heb ik nog nooit meegemaakt”, vertelt hij. “Ik heb wel gemerkt dat migratie een sleutelthema blijft. De mensen zijn kwaad en zitten met vragen. Zeker in de Brusselse rand.” 

Al ziet hij daar ook kansen, bij de uitgeweken Franstaligen. “Vroeger stemden de meesten op Open Vld. Ik denk dat dat is gekeerd naar de N-VA.”

En wat met de torpedo’s van Van Langenhove? Het ergert Francken. “Het VB reikt ons de ene hand en slaat ons met de andere. Een paar maanden geleden was ik nog de held van Van Langenhove. Hij wilde mijn lezingen beveiligen. Vandaag kan ik niets meer goed doen. Eigenaardig”, zegt hij sarcastisch. 

Francken verwijst naar de Panorama-uitzending die aan het licht bracht dat in chatgroepen van Schild & Vrienden haatdragende berichten gedeeld zouden worden. Er loopt een strafonderzoek. Een Kamer-zetel zou Van Langenhove parlementaire onschendbaarheid geven. Francken: “Ik reken erop dat mensen hun gezond verstand gebruiken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234