Dinsdag 22/10/2019

stadsrapport

Wordt "ambitieus" Gents mobiliteitsbeleid beloond of afgestraft?

De 'knip' aan de Bargiebrug staat ter discussie bij de oppositiepartijen én bij Open Vld. Beeld Wouter Van Vooren

Nu de populaire burgemeester Daniël Termont (sp.a) met pensioen gaat, staat Gent voor haar eerste spannende gemeenteraadsverkiezingen in decennia. Zorgen het circulatieplan, de druk op de woningmarkt en een reeks schandalen ervoor dat er een einde komt aan paars(-groen)?

Op een doordeweekse ochtend zijn we getuige van hoe een lange sliert fietsers langs de Coupure richting werk of school rijdt. Er lijkt haast geen einde aan te komen. Op sommige dagen passeren hier bijna 10.000 fietsers. "Als je goed te been bent, en geen zware boodschappen draagt, dan ga je veel beter te voet of met de fiets", meent Marianne (38), die we samen met een vriendin treffen in een zonovergoten koffiebar. "Met de auto in het centrum rijden was ook voor het circulatieplan geen goed idee."

Zo, het hoge woord is er meteen uit. Hét Gentse gespreksonderwerp van de afgelopen jaren is het circulatieplan dat het paars-groene stadsbestuur onder impuls van mobiliteitsschepen Filip Watteeuw (Groen) invoerde op 3 april 2017. Daardoor kunnen automobilisten voortaan alleen via de stadsring van de ene wijk naar de andere. Die ingreep moest het stadscentrum ontlasten van doorgaand verkeer, meer bewegingsruimte geven aan fietsers, voetgangers en openbaar vervoer, en zo de leefbaarheid verhogen. Tegenstanders voorspelden dat de toegangswegen veel meer verkeer zouden moeten slikken, waardoor de stad onbereikbaar zou worden en bezoekers zouden wegblijven. Handelszaken waren volgens critici ten dode opgeschreven.

Goede luchtkwaliteit, slechte zaken

Vandaag blijkt dat doemscenario behoorlijk overdreven. In een enquête van onderzoeksbureau Ipsos noemt 55 procent van de Gentenaars het circulatieplan een goede zaak. Binnen de stadsring zijn de reistijden korter geworden, en ook op de ring namen de files amper toe. De inwoners pasten hun gedrag aan de nieuwe situatie aan: er zijn 25 procent meer fietsers in Gent, 10 procent meer mensen gebruiken het openbaar vervoer, en het aantal ongevallen daalde met 30 procent. Bovendien bleek begin september dat ook de luchtkwaliteit in de stad dankzij het circulatieplan gevoelig verbeterd is.

Een meerderheid van de Gentenaars evalueert de gewijzigde verkeerssituatie voorzichtig positief, maar bij de handelaars heerst er meer onvrede. Velen onder hen zagen hun vrees uitkomen. De Phoenixstraat, vroeger een drukke verkeersader in de dichtbevolkte wijk Brugse Poort, ligt er opvallend rustig bij wanneer we er op een donderdagochtend door wandelen. Akbulut Remziye van bakkerij Yildis heeft het afgelopen jaar heel wat collega's de deuren zien sluiten. Als verklaring wijst ze in de richting van de Bargiebrug, de befaamde knip waardoor de Phoenixstraat niet langer een toegangsweg naar het stadscentrum is. "Ook wij hebben onze klanten met de helft zien afnemen. We redden het, maar zonder veel overschot."

Een gelijkaardig verhaal horen we bij andere handelaars in de straat. "De mensen hier gaan stemmen op partijen die de knip weg willen", zegt Murat Uckuyulu, die de winkel Anti-Crisis uitbaat. Dat is precies wat zowel oppositiepartijen CD&V en N-VA als meerderheidspartij Open Vld beloven. "Er is te weinig geluisterd naar de Gentenaars, en de bijsturingen zijn er te laat gekomen", zegt CD&V-lijsttrekker Mieke Van Hecke. Dat ook de liberalen zich (deels) afzetten tegen het circulatieplan is op het eerste gezicht vreemd, aangezien ze het mee goedkeurden. Open Vld was echter al vanaf het begin een koele minnaar, en moest zich als kleine partner naast het kartel sp.a-Groen tevreden stellen met enkele bijsturingen. 

"Er moest iets gebeuren, ook voor de economische toekomst. We hebben er niets aan als we allemaal in de file staan", zegt de liberale lijsttrekker Mathias De Clercq. "Maar knippen zijn nooit een doel op zich. Die twee knippen (de drie partijen willen ook de knip aan het Rabot weg, DBA) zijn niet nodig om leefbaarheid en bereikbaarheid te verzoenen." De Clercqs stellingname tegen de twee knippen heeft, behalve met de traditionele liberale achterban van ondernemers, ook alles te maken met zijn persoonlijke ambitie: de liberaal ruikt zijn kans op de sjerp, nu de immens populaire burgemeester Daniël Termont (sp.a) op pensioen gaat.

Het circulatieplan moest het doorgaand verkeer uit het stadscentrum weren. Beeld Wouter Van Vooren

Parkeren

Omdat de aanvankelijke kritiek op het circulatieplan bij de bewoners de afgelopen maanden wat begon te verstommen, verlegt de oppositie de focus steeds meer naar het parkeerbeleid. Een jaar voor het circulatieplan werd ingevoerd, trok het stadsbestuur de parkeertarieven fors op. Hoe dichter je je wagen bij het stadscentrum parkeert, hoe meer je betaalt: tot 10 euro voor wie drie uur bovengronds in de rode zone staat. De hoge tarieven in het stadscentrum schrikken bezoekers af, zeggen de oppositiepartijen.

Op de parking van een winkelcomplex aan de Dampoort knikt Christelle Blervacq instemmend. Ze is bezig de blauwe parkeerschijf in haar wagen te verzetten. "Ik werk in een kinderdagverblijf wat verderop. Als ik daar parkeer, dan kost dat me 11,20 euro per dag. Reken maar eens uit wat dat in een maand zou zijn. Daarom zetten mijn collega's en ik ons hier, en komt een van ons om de twee uur de parkeerschijven verdraaien."

Nochtans was de verhoging van de tarieven van de centrumparkings volgens Johan De Mol, mobiliteitsexpert aan de UGent, absoluut nodig. Al had het stadsbestuur er beter aan gedaan om die geleidelijker in te voeren. "Gedrag aanpassen vergt tijd. Nu is men beginnen te lopen voor men kon stappen."

Betaalbaar wonen

Wie de kiesstrijd wint, zal behalve het mobiliteitsvraagstuk ook het thema wonen prominent op het bord krijgen. De druk op de Gentse woningmarkt is enorm groot. Voor mensen met een laag inkomen was het al langer onbetaalbaar om binnen de stadsring te wonen. Stilaan wordt dat ook voor gezinnen met een gemiddeld inkomen het geval. De woningprijzen stegen de afgelopen 10 jaar met maar liefst 70 procent. Gemiddeld kost een woning in Gent vandaag 259.000 euro. 

Zowat alle partijen schuiven betaalbaar wonen dan ook naar voren als een van de verkiezingsprioriteiten. Sp.a en Groen beloven om de volgende legislatuur 90 miljoen euro te investeren, drie keer zoveel als in de voorbije zes jaar. Too little too late, vindt PVDA, de linkse concurrent die wellicht voor het eerst in de gemeenteraad komt. PVDA-lijsttrekker Tom De Meester wijst erop dat het aantal sociale woningen de voorbije zes jaar zelfs achteruitging, hoewel de huidige bestuursploeg een inhaalbeweging beloofde.

Gent is de stad waar de paarse coalitie dertig jaar geleden boven de doopvont werd gehouden, mogelijk is het ook Gent dat paars ten grave draagt. Open Vld maar vooral sp.a werden de afgelopen jaren het voorwerp van heel wat vermeende schandalen: Optima, Ghelamco, en recent nog SoGent. Het imago van Termont, in 2014 nog verkozen tot op een na beste burgemeester ter wereld, raakte danig besmeurd. Zijn gedoodverfde opvolger Tom Balthazar gooide begin 2017 zelfs de handdoek in de ring, nadat bleek dat hij bij intercommunale Publipart wel erg hoge zitpenningen had gekregen.

De schandaalsfeer bezorgde heel wat mensen een afkeer van de politiek. "Politici", zegt Marianne, terwijl ze een slok neemt van haar koffie, "denken allemaal alleen aan hun eigenbelang". Voor oppositiepartij N-VA tonen de (vermeende) schandalen aan dat de paarse formule uitgewerkt is. "Er is nood aan meer transparantie en inspraak", zegt lijsttrekker Anneleen Van Bossuyt, die hoopt op bestuursdeelname. Het burgemeesterschap ambieert de N-VA-kopvrouw niet. Ze bood De Clercq de sjerp al expliciet aan.

Behalve De Clercq wordt ook Filip Watteeuw een van dé figuren van deze verkiezingen. Vriend en vijand voorspellen een enorme persoonlijke score voor de groene kopman. "Je moet het hem nageven: hij heeft een visie, en hij heeft zijn nek uitgestoken om die ook uit te voeren", zegt een opponent. Watteeuw is er alvast gerust in. "We hebben een ambitieus beleid gevoerd. Ik ben bereid om daar alle consequenties van te dragen, maar ik heb er alle vertrouwen in dat ik een positief oordeel zal krijgen van de kiezer."

Wie gaat met de pot van Termont lopen?

Burgemeester Daniël Termont houdt het na twee legislaturen (en 42 jaar in de gemeenteraad) voor bekeken, en dat betekent dat het politieke speelveld open ligt. Grote vraag is waar de 44.561 voorkeurstemmen die Termont in 2012 haalde naartoe zullen gaan. Open Vld-lijsttrekker Mathias De Clercq, die al sinds 2009 eerste schepen is en zichzelf als de logische troonopvolger beschouwt, hoopt op een flink stuk van de koek. Bij de vorige stembusgang was De Clercq al de nummer twee wat persoonlijke stemmen betreft, zij het op een straatlengte afstand. De liberaal doet er dan ook alles aan om de verkiezingen rond zijn persoon te laten draaien.

Die poging om er een burgemeestersverkiezing van te maken, zint zijn huidige coalitiepartners van sp.a en Groen niet. Zij wijzen erop dat zijn enige kans op de sjerp een centrumrechtse coalitie is met CD&V en N-VA, nochtans niet vanzelfsprekend met De Clercqs progressieve imago. "Mathias laat al zijn principes varen om burgemeester te kunnen worden", zegt een collega-schepen. 

Het kartel, dat in 2012 nog een absolute meerderheid in zetels behaalde en ook in oktober wellicht de grootste politieke formatie blijft, schuift zelf Rudy Coddens (sp.a) naar voren als kandidaat-burgemeester. De ergernis over De Clercqs tomeloze ambitie zou er weleens voor kunnen zorgen dat het kartel in zee gaat met CD&V, de partij die met Mieke Van Hecke voor het eerst sinds lang een lijsttrekker heeft waar iedereen mee door een deur kan. De Clercq hoopt echter dat zijn partij incontournabel wordt, en dat hijzelf veel meer voorkeurstemmen haalt dan Coddens, om zo alsnog de sjerp te kunnen claimen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234