Dinsdag 21/05/2019

faq antwerpen

Wonen in Antwerpen: niet buitensporig duur, wel moeilijk betaalbaar

Bouwwerken op het Antwerpse Zuid. Beeld Bas Bogaerts

De vastgoedprijzen in Antwerpen zijn niet exuberant. Toch ligt het aantal inwoners dat moeite heeft om een goede woonst te betalen hoog. Is meer bouwen dan de oplossing?

Leerkracht Laura (23) verhuisde begin dit jaar uit Brecht, hoog in de Kempen, naar het centrum van Antwerpen. Ze wilde zonder auto op haar school kunnen geraken. De zoektocht naar een appartement was niet simpel.

Voor 500 euro vond ze vaak niet meer dan een éénkamerappartement. "Als je vrienden over de vloer hebt, kan je ze toch niet op bed leggen?" Na een maand vond ze toch een iets ruimer appartementje, voor 580 euro. "Ik woon op de vierde verdieping. Er is geen lift, dat drukt de prijs."

De huur lijkt mee te vallen, maar met een maandloon van 1.650 euro gaat toch meer dan een een derde van haar inkomen naar wonen, zeker als je kosten voor energie en water meetelt. "Sparen lukt niet", zegt ze. "Hoe kan ik dan ooit een woning kopen? Veel vrienden krijgen hulp van hun ouders. Bij mij zal dat niet mogelijk zijn."

"Mocht ik een vriend hebben, dan gaat ons budget natuurlijk ook maal twee", zegt de jonge leerkracht. "Maar dat is niet het geval." Laura komt niet in aanmerking voor een sociale woning en dat vindt ze ergens spijtig. "Waarom worden er voor mensen zoals ik zo weinig inspanningen geleverd?"

Niet exuberant

De vastgoedprijzen in Antwerpen liggen niet exuberant hoog. In 2016 bedroeg de gemiddelde aankoopprijs voor een huis 255.000 euro, iets minder dan in Gent. Een appartement had je voor gemiddeld 197.000 euro, een som duidelijk onder het gemiddelde van de Vlaamse centrumsteden.

Toch wil dat niet zeggen dat Antwerpen geen probleem heeft met betaalbaar wonen. Drie op de tien inwoners besteden meer dan 30 procent van hun inkomen aan wonen, wat door experts als een kritische ondergrens wordt beschouwd. Geen enkele stad komt in de buurt van die cijfers. 
Acht procent geeft expliciet aan moeite te hebben om huisvesting te betalen, zo geeft de stadsmonitor aan. Ook op dat vlak is Antwerpen koploper.

Het huidige stadsbestuur zet in op nieuwbouwprojecten. "Nergens wordt zoveel gebouwd als in Antwerpen." Beeld Bas Bogaerts

Het huidige stadsbestuur heeft ingezet op nieuwe woonprojecten. "Nergens wordt er zoveel gebouwd als in Antwerpen", maakt burgemeester Bart De Wever zich sterk. Maar is dat de juiste weg?

Appartementen

Maar al te vaak gaat het om nieuwe appartementen en dat vindt Philippe Janssens geen goede evolutie. Hij is directeur bij vastgoedadviseur Stadim en docent vastgoedkunde aan de KU Leuven. Ook Open Vld wil vooral de hoogte in gaan. "De voorbije vijftien jaar zijn er 6.500 gezinswoningen verdwenen, 27.500 appartementen kwamen in de plaats", zegt Janssens. "Er kwamen dus 21.000 wooneenheden bij, maar de bevolking groeide met een trager ritme. Een grote woningnood is er dus niet." 

Bovendien hebben appartementen in het verleden vaak minder kapitaalkrachtige mensen aangetrokken naar de stad, stelt Janssens. "Laat dat nu net het probleem zijn. Het gemiddelde inkomen van de Antwerpenaren ligt een stuk lager dan in de rest van Vlaanderen." Hij vindt dat het stadsbestuur zich meer moet focussen op gezinswoningen met een tuintje. Zo lok je rijkere tweeverdieners uit de middenklasse naar Antwerpen.

Stadssocioloog Stijn Oosterlynck (UAntwerpen) begrijpt de verschuiving naar appartementen wél. Er zijn steeds meer alleenstaanden, senioren of jonge singles, en die moeten ergens wonen. Bovendien trekken de mooie appartementen op het Zuid of het Eilandje ook rijkere burgers aan. Maar het extra aanbod neemt niet weg dat er nog altijd een groep is die het moeilijk heeft.

Net uit de boot

Hij vraagt meer aandacht voor zij die nét uit de boot vallen voor een sociale woning. Onder meer alleenstaanden, zoals de jonge leerkracht Laura, kunnen een duw in de rug van de overheid gebruiken. Verschillende partijen hebben voorstellen in die zin.

Groen en sp.a vragen om een huurrichtprijs in het leven te roepen. Via een computerprogramma kunnen de stadsdiensten de huurwaarde van een pand bepalen. Met die gegevens in de hand kan de huurder gaan onderhandelen met de eigenaar over een correcte prijs. Ook CD&V vraagt om maatregelen om de huurprijzen te drukken.

Beeld Bas Bogaerts

"Voor nieuwkomers kan dit interessant zijn", zegt Oosterlynck. "Zij kennen de markt niet en laten zich te gemakkelijk in de luren leggen." Maar een echt krachtig middel is het niet, vindt hij. Wanneer er meer dan één geïnteresseerde is voor een pand, sta je als huurder sowieso zwak in de prijsonderhandelingen. "Ik zou durven te pleiten voor een sterkere prijsregulering", zegt hij. "De overheid bepaalt dan mee de prijzen, maar de verhuurder krijgt ook iets meer rechten, bijvoorbeeld om iemand uit huis te zetten."

Stenen zonder grond

Als het gaat over de aankoop van een woning, verwijzen onder meer N-VA en CD&V naar het 'Antwerpse woonmodel', een project dat het stadsbestuur net voor de zomer lanceerde. Het gaat om een vorm van community land trust, waarbij de stad de grond ter beschikking stelt om een huis op te zetten. Simpel gesteld: wie een huis bouwt (of later koopt), betaalt enkel de bakstenen, het perceel blijft in handen van de stad.

Een goed initiatief, vindt Oosterlynck. Alleen is het niet duidelijk op welke manier de stad het project financieel rendabel houdt. "Bij buitenlandse voorbeelden vloeit de meerwaarde bij doorverkoop voor een stuk terug naar de stad." 

Perfect verdedigbaar, vindt hij: de omgeving bepaalt voor een groot stuk de prijs van een huis: een goed aangelegde straat, een nette buurt, een parkje om de hoek. "De investeringen die de stad daarin doet, verdient ze terug door de meerwaarde af te romen." Vastgoedadviseur Janssens stelt dan weer voor dat de stad huur vraagt voor het gebruik van de grond om zo extra inkomsten te genereren. 

Krachtig instrument

Toch blijven sociale woningen zelf het krachtigste instrument om woningen betaalbaar te maken, zegt stadssocioloog Oosterlynck. "Het is geen origineel of sexy voorstel, maar het werkt wel." 

Al vraagt het als stad grote investeringen. Hoe ver wil je daar in gaan? Hoe linkser hoe verder, zo blijkt. PVDA wil het aantal sociale woningen verdubbelen. Groen en sp.a vragen om bij nieuwe bouwprojecten telkens er ook sociale woningen bij te creëren. CD&V is ook vragende partij, Open Vld en N-VA veel minder. 

De linkse partijen willen bovendien inzetten op sociale verhuurkantoren, waarbij de overheid privéwoningen doorverhuurt aan een lagere, sociale prijs. De eigenaar krijgt de garantie dat de huur maandelijks gestort wordt. 

Vastgoedadviseur Janssens heeft op zich geen problemen mee, maar vraagt zich af wat de meerwaarde is van de verhuurkantoren. "Je zou zeker moeten becijferen of het de moeite waard is. Ik heb al cijfers opgevraagd, maar kreeg ze nooit."  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.