Zaterdag 25/05/2019

Verkiezingen 2019

Witte konijnen bij de vleet, maar wat moeten al die vrouwen Open Vld brengen?

Goedele Liekens (Open Vld) krijgt de derde plaats op de Kamerlijst in Vlaams-Brabant. Beeld BELGA

De hoed van Gwendolyn Rutten lijkt deze campagne eindeloos diep: het ene na het andere witte konijn tovert ze tevoorschijn. Laatste nieuwe deésse ex machina: Goedele Liekens. Wat moeten al die nieuwe namen de liberalen brengen?

Jill Peeters moest het startschot worden. Zij zou het Blauwe Konijn aan het hoofd van de Antwerpse Kamerlijst worden, alleen bedankte de weervrouw en klimaatexperte in extremis voor de eer. Sindsdien gaat er bijna geen dag voorbij of Open Vld kondigt de kandidatuur aan van een bekende vrouw die ze wel heeft weten te strikken. Van onderneemsters Sihame El Kaouakibi en Grete Remen, over tv-coryfee Lynn Wesenbeek en filosofe Alicja Gescinska, naar oud-Europees Commissaris Neelie Kroes en de jongste parel aan de kroon van Gwendolyn Rutten: Goedele Liekens. 

De lijst nieuwkomers is stilaan zo indrukwekkend dat het bij wijze van spreken zoeken is naar liberalen die ook bij de vorige verkiezingen al een lidkaart hadden. Maar voor de partij die er prat op gaat de gelijkheid van mannen en vrouwen voorop te stellen, is de komst van de rij klinkende namen een meer dan serieuze opsteker. Denk aan de vrouwenrechtenacties van minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo en de ambitie van voorzitter Gwendolyn Rutten om met evenveel vrouwelijke als mannelijke lijsttrekkers naar de verkiezingen van mei te trekken. 

Zelf ziet Rutten het als een bevestiging dat haar partij de wind in de zeilen heeft. “Dit is tekenend voor de vibe die we al langer voelen. We trekken als partij samen aan één zeel, we stralen dynamiek uit. Deze vrouwen hebben gezien dat het bij ons fijn is om aan politiek te doen.”

Kinder Bueno

Los van de vraag of dat de echte beweegredenen zijn van de vrouwen in kwestie, is het precies dat wat kiezers nu zullen concluderen, zegt politicoloog Bram Wauters (UGent). “Voor het imago van Open Vld is dit een geweldige boost.” Omdat politieke partijen steevast helemaal onderaan de vertrouwensbarometer bengelen: ver onder het vertrouwen dat de burger heeft in het federale of het Vlaams Parlement, nog veel verder onder dat in de gemeenteraad. Vrouwen die hun sporen verdiend hebben in andere domeinen en bewezen hebben daar een betrouwbare stem te zijn, kunnen dat vertrouwen opkrikken.

“Tegelijk straalt het imago van die individuele vrouwen ook positief af op de partij. Neem Gescinska: een succesvolle filosofe die als vluchteling naar ons land kwam. Dat zij voor Open Vld koos, zegt voor de kiezer ook iets over Open Vld zelf. Het is vergelijkbaar met Lukaku die uit een snoepautomaat de Kinder Bueno koos: het is een keurmerk.”

Bart Somers en zijn ‘running mate’ Sihame El Kaouakibi. Beeld MLS

Of zo’n keurmerk dan ook weer stemmen oplevert, is een heel andere zaak. Witte konijnen blijken namelijk lang niet altijd een garantie op electoraal succes. Politicoloog Peter Thijssen (UAntwerpen) onderzocht bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 hoe het de BV’s op de Antwerpse lijsten verging als kandidaat-politici. Dat bleek verre van een onverdeeld succes.

“Maar het ene witte konijn is het andere niet. Deze BV’s zijn van een ander kaliber dan pakweg actrice Janine Bisschops destijds. Ze hebben expertise die politiek relevant is. We hebben dat eerder ook gezien met een aantal journalisten: zij kunnen politiek wel potten breken omdat ze in hun vorige job de nodige competenties hebben opgebouwd. Ze kennen de politiek door die job ook al van dichtbij. Ex-journalisten zoals Ivo Belet of Siegfried Bracke zijn intussen herhaaldelijk herkozen: zij worden al lang gezien als echte politici, nog maar weinig mensen zullen eerst de associatie maken met hun oude mediacarrière.”

Imago, imago, imago

Dat het gros van de nieuwe liberale vrouwen ook nog eens een mooie, zichtbare plaats gekregen heeft, kan een extra boost geven voor hun persoonlijke resultaat, zegt Thijssen. “Veel kiezers gaan bewust op zoek naar de eerste vrouw op een lijst: we weten dat die het electoraal altijd goed doet. Combineer dat met de aandacht die er naar zo’n wit konijn gegaan is en je krijgt potentieel een dubbel effect.”

Van het voordeel van eerste vrouw op de lijst en ook nog eens wit konijn te zijn, kan alleen Sihame El Kaouakibi profiteren. Zij staat tweede op de Antwerpse lijst voor het Vlaams Parlement. Maar ook de andere vrouwen hebben zeer zichtbare plaatsen gekregen. Goedele Liekens is derde op de Kamerlijst Vlaams-Brabant die wordt getrokken door Maggie De Block. Grete Remen, vorige maand nog bedankt voor bewezen diensten door N-VA, staat op één bij de opvolgers voor de Kamer in Limburg.  Lynn Wesenbeek of Alicja Gescinska moeten, zo hoopt de partij, vanop hun respectieve plekken als lijstduwer en derde een verre van zekere derde zetel in het Europees Parlement proberen versieren.

En toch is het verre van een uitgemaakte zaak dat de mooie individuele resultaten ook de partij in zijn geheel omhoog zullen stuwen, tempert Wauters te hoge verwachtingen. Hij baseert zich daarvoor op eerder onderzoek. “Amper 10 procent van de kiezers laat zich leiden door individuele kandidaten om voor een partij te stemmen. Bij 90 procent van de kiezers komt de keuze voor een partij op de eerste plaats, vervolgens gaan ze kiezen welke bolletjes op die lijst gekleurd zullen worden.”

De kans is bijgevolg aan de kleine kant dat Open Vld door deze vrouwen massaal veel stemmen zal aantrekken die anders nooit naar de liberalen waren gegaan. Maar erg is dat vanuit liberale bril bekeken niet. Het hoofddoel is namelijk al bereikt: het beeld van Open Vld als vrouwenpartij staat in de markt.

Lynn Wesenbeek duwt in mei de Europese Open Vld-lijst. Beeld Karel Duerinckx
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.