Zaterdag 07/12/2019

Politiek

Willy Claes (SP.A): 'Als je ziet welke erfenis wij achterlaten, heeft mijn generatie geen reden om fier te zijn'

Als de patstellingen op het politieke schaakbord ondoorbreekbaar lijken, wordt het tijd om de oude krokodillen te raadplegen. Willy Claes (SP.A) was in zijn carrière drie keer informateur, maar ook partijvoorzitter, vicepremier en baas van de NAVO. Hij analyseert de toekomst van België, Europa en de socialisten. ‘De verkiezingsuitslag is de weergave van het groeiende egoïsme. Het is alsof er een elfde gebod is bijgekomen: ‘Bovenal bemin uzelf.’’

'Als socialisten hebben we ons kapotbestuurd en zijn we te ver meegegaan in het neoliberalisme. Zo hebben we het vertrouwen van de arbeidersklasse verloren'

Willy Claes vult zijn dagen niet alleen met boeken lezen, wandelen, middagdutjes doen en mopperen over de politieke actualiteit. De 80-jarige oersocialist is nog actief in enkele raden van bestuur, en bereidt als voorzitter van de zomeropera Alden Biesen een grote operaproductie voor met 22 vertoningen voor twaalfduizend toeschouwers. Claes dirigeert het slotconcert.

HUMO Is dat te vergelijken met politiek bedrijven?

CLAES «Er zijn verschillende stijlen om zo’n concert in goede banen te leiden. Je hebt de autoritaire dirigenten die van de muzikanten eisen dat ze haarfijn in de pas lopen of ze vliegen eruit. Maar ik behoor tot de meer democratische school die iets wil neerzetten sámen met het orkest. Ik hou niet van poseurs die vooral veel show verkopen, maar amper verstaanbaar zijn voor hun orkest. Zij maken mayonaise, in plaats van muziek. Geef mij maar Bernard Haitink. Die dirigeerde op zijn 90ste z’n laatste symfonie, en deed dat zoals altijd met heel zuivere bewegingen en veel respect voor zijn orkest.»

HUMO Bij de SP.A lijkt de harmonie zoek. Bruno Tobback en Hans Bonte zijn vernietigend over het cumulverbod en de partijvernieuwing die John Crombez doorvoerde. Ze willen een andere dirigent.

CLAES «We halen nog amper 10 procent: een historisch dieptepunt. Ik versta dus dat mensen boos zijn, dat ben ik zelf ook, maar zulke kritiek blijft beter intern.

»De erfenis die Crombez vier jaar geleden kreeg, was geen cadeau. De SP.A had zich kapotbestuurd en het socialisme zat in een internationale crisis. Maar Crombez heeft duidelijk niet de kwaliteiten van Karel Van Miert of Louis Tobback. Hij is een goed technicus, maar mist het communicatietalent om een groot staatsman te worden.»

HUMO Moet hij ontslag nemen?

CLAES «Ik ga al jaren niet meer naar het partijbureau, maar heb begrepen dat hij zijn ontslag heeft aangeboden, waarop de partij hem heeft gevraagd om nog even aan te blijven. Wouter Beke (CD&V) en Gwendolyn Rutten (Open VLD) zitten in dezelfde situatie: ze zijn in vooropzeg en worden niet meer gedragen door hun hele partij. Bij Groen zal Meyrem Almaci ook wel ter discussie staan.

»En aan Waalse kant is het nog erger. Het CDH heeft als een gewond dier voor de oppositie gekozen. Bij de MR dromen Charles Michel en Didier Reynders van een internationale uitweg; Michel hoopt zelfs om voorzitter van de Europese Raad te worden, maar is volgens mijn contacten ook al tevreden met een post als eurocommissaris. En bij de PS lijkt er een guerre des chefs aan de gang tussen Elio Di Rupo en Paul Magnette. Dat zoveel voorzitters op wankele stoelen zitten, is een majeur probleem voor de regeringsvorming. In welke mate vertegenwoordigen zij hun partijen nog? Durven zij nog risico’s te nemen?»

HUMO Bonte en Tobback vinden dat de SP.A voor een algehele oppositiekuur moet kiezen. Is dat verantwoord, gezien de moeilijke puzzel op federaal niveau?

CLAES «We zitten op het laagste peil sinds de invoering van het algemeen stemrecht. Er moet niet veel meer gebeuren of de kiesdrempel komt in zicht. Een herbronning in de oppositie zou goed zijn. Op Vlaams niveau lijkt dat haalbaar, maar federaal zal de PS waarschijnlijk een beroep op ons doen. Het zou me verbazen als we dat weigeren. Er moet tenslotte een regering gevormd worden, en dat gaat niet als iedereen aan de kant gaat staan.

»We moeten wel opletten dat we niet in een dubbelzinnige situatie belanden, waarin we federaal regeren en Vlaams oppositie voeren. Maar: de leden zullen daarover beslissen, niet Willy Claes.»

HUMO De N-VA en de PS lijken tot elkaar veroordeeld, maar willen niet samen in een regering. U was zelf drie keer informateur, welke uitweg ziet u?

CLAES «Ik zou toch proberen om Di Rupo en De Wever samen aan tafel te krijgen. Johan Vande Lanotte en Didier Reynders zijn daar ook mee bezig, hoor ik. Hun taak is véél moeilijker dan de mijne destijds. Laten we het zeggen zoals het is: de toekomst van het land staat op het spel. De veto’s van de N-VA zetten alles vast. Ze willen geen regering met de PS, en willen ook niet dat de rest een regering maakt zónder hen, omdat die dan geen meerderheid heeft aan Vlaamse kant. Dat is toch kras, aangezien de N-VA net vijf jaar in een regering heeft gezeten die maar een kwart van de Franstaligen vertegenwoordigde?»

'Ik hoor dat Johan Vande Lanotte (links) en Didier Reynders bezig zijn Di Rupo en De Wever samen aan tafel te krijgen. De toekomst van het land staat op het spel'


Huizenhoog probleem

HUMO Maar welk belang heeft de N-VA om een regering te maken met de PS? Dan ligt de weg voor Vlaams Belang toch helemaal open? De Wever heeft zijn hele politieke carrière lang stormgelopen tegen de PS.

CLAES (geamuseerd) «Er zijn in de politiek al meer onverklaarbare dingen gebeurd.»

HUMO Ook de PS wordt bedreigd op haar radicale flank. Zelfs een alliantie met de MR ligt al moeilijk, laat staan praten met de N-VA.

CLAES «De omstandigheden kunnen hen dwingen. In oktober moet er een begroting liggen. Europa zal niet beleefd en soepel blijven. Het budgettair tekort loopt op tot 10 miljard euro en de staatsschuld overstijgt nog altijd 100 procent van het bnp. Dat mag niet te lang duren. De mensen verkiezen politici om te besturen, niet om tactische spelletjes te spelen.»

HUMO Gelooft u echt dat de N-VA zich zal gedragen zoals een traditionele partij die vatbaar is voor ‘verantwoordelijkheid’ en ‘staatsmanschap’?

CLAES (haalt een boek tevoorschijn) «In dit boek voorspelt Georges Ugeux dat we binnen afzienbare tijd een nieuwe financiële crisis op wereldniveau krijgen. Ugeux is een Belgische bankier die rond de eeuwwisseling ondervoorzitter van de beurs van New York was. De inleiding van zijn boek is geschreven door Jean-Claude Trichet, ex-voorzitter van de Europese Centrale Bank. Ook hij zegt dat we opnieuw met ons gezicht tegen de muur gaan knallen.

»De wereldwijde schuldgraad ligt vandaag nog hoger dan voor de bankencrisis van 2007. De nationale banken blijven de rente kunstmatig laag houden, waardoor de economie al jaren wordt gedopeerd. Vrienden uit Washington vertellen me ook dat Trump de banksector opnieuw aan het dereguleren is. De strengere regels, die onder Obama werden ingevoerd om nieuwe accidenten te voorkomen, worden weer afgebouwd. Zo ligt de weg open voor allerlei stommiteiten, en uiteindelijk voor een nieuwe crash. In die omstandigheden zal zelfs de N-VA haar verantwoordelijkheid moeten nemen in het belang van 11 miljoen Belgen. De N-VA heeft de laatste jaren nauwe banden opgebouwd met de werkgevers. Vanuit die hoek zal de druk op De Wever toenemen. En ik denk dat hij daar gevoelig voor is.»

HUMO Probeert u eens in zijn hoofd te kijken?

CLAES «Hij zit met een huizenhoog probleem. Ik denk dat hij voor de verkiezingen oprecht hoopte om nog vijf jaar te kunnen doorgaan met het Zweedse model en de PS verder te laten verzwakken in de oppositie. In 2024 zou de PS dan zelf komen smeken om een nieuwe staatshervorming, want vanaf dan begint de financieringswet in het nadeel van de Franstaligen te spelen. Voor De Wever zou dat de kans zijn om een stevige stap te zetten naar de ontmanteling van België, in ruil voor meer geld voor Wallonië. Maar het Zweedse model heeft geen meerderheid meer, zelfs niet met het CDH erbij. De Wever zal deze zomer een Vlaamse regering vormen met CD&V en Open VLD, maar ik ben zeer benieuwd wat hij federaal gaat doen.»

HUMO Zou het hem niet beter uitkomen als hij vanuit Vlaanderen vijf jaar oorlog kan voeren tegen een ‘linkse belastingsregering’ met een minderheid aan Vlaamse kant? Zo wordt het communautaire vuur weer netjes opgepookt.

CLAES «Dat spel zullen CD&V en VLD niet meespelen, want het leidt tot de verzwakking – misschien zelfs de ondergang – van de Belgische Staat.»

HUMO Kan confederalisme een uitweg bieden?

CLAES «Als N-VA en PS samen aan tafel gaan, zál er over het communautaire gepraat moeten worden. Maar ik geloof niet in het confederalisme. Er zit een fout in de redenering van De Wever: hij zegt dat het confederalisme toelaat dat de regio’s elk hun goesting doen, en daar ook zelf de factuur voor betalen. Maar voor Europa blijft België één lidstaat. Als men in Wallonië gekke dingen doet en de factuur laat oplopen, zullen wij daar mee voor opdraaien. De N-VA heeft ook geen werkbare oplossing voor Brussel, waar mensen zouden moeten kiezen tussen het Vlaamse of Waalse socialezekerheidsstelsel. Op zo’n complex systeem zitten ze in Brussel niet te wachten.

»En als het confederalisme alleen maar een opstapje is voor het separatisme, hoe gaan we dan de staatsschuld verdelen? En zijn we dan nog lid van de Europese Unie? (Blaast) Voor mij is er maar één oplossing: het opbouwend en samenwerkend federalisme.»

HUMO Veel mensen vinden België hopeloos ingewikkeld, met te veel regeringen en politici. U hebt de tijd van de unitaire partijen nog meegemaakt. Werkt het land vandaag beter dan vijftig jaar geleden of heeft uw generatie er met al die staatshervormingen een gedrocht van gemaakt?

CLAES «Als jonge partijvoorzitter ging ik in de jaren 70 met de Volksunie aan tafel zitten, dik tegen de zin van de oude garde in onze partij. Maar Gaston Eyskens had gelijk: het unitaire systeem was vastgelopen. We moesten een stap zetten.

»De Vlamingen wilden meer respect voor het Nederlands, de Walen wilden meer economische zelfstandigheid. De visies liepen toen al mijlenver uiteen. We dachten dat we de zaak onder controle konden krijgen door de Vlamingen meer culturele autonomie te geven, en de Walen meer economische autonomie, maar dat was een vergissing. Algauw waren er nieuwe stappen nodig en hebben we de federale staat met aparte regio’s en gemeenschappen opgericht. Ik beklaag me dat nog altijd niet. We hadden geen andere keuze.

»De staatshervorming van 2011, díé was er te veel aan. Al die overlappingen en verdeelde bevoegdheden maken een efficiënt beleid onmogelijk. Maggie De Block kon geen goed gezondheidsbeleid voeren, omdat haar bevoegdheden in stukken waren gekapt. Toen ze voorstelde om sommige zaken terug naar het federale niveau over te hevelen, zei Wouter Beke dat daar geen sprake van kon zijn. (Houdt de armen open) Als de efficiëntie voor de burger niet meer vooropstaat, is het gezond verstand ver zoek.»

'Het zijn onvruchtbare tijden voor de democratie. De auto­cratische leiders zijn in opmars: Xi, Poetin, Erdogan, Bolsonaro… Hun regimes krijgen sneller zaken gedaan dan de onze'


Bloedend hart

HUMO Ziet u iets in de noodregering waar Paul Magnette voor pleitte: een uitbreiding van de zittende regering-Michel, met de socialisten en groenen erbij?

CLAES «Dat is veel te voorbarig. Open VLD en CD&V komen gewond uit de verkiezingen en zullen voorlopig niet het risico willen nemen om zonder de N-VA in een regering te stappen. De Wever heeft vaak genoeg gedreigd dat ze dan in 2024 het licht kunnen uitdoen.»

HUMO Op Vlaams niveau voert de N-VA intussen al weken gesprekken met Vlaams Belang.

CLAES «De Wever is een briljant tacticus: ik verdenk hem ervan dat hij Vlaams Belang wil verleiden tot inhoudelijke toegevingen, goed wetende dat CD&V en Open VLD toch niet met hen willen besturen. Zo kan hij hun de schuld geven voor de instandhouding van het cordon, maar intussen heeft hij Vlaams Belang wel verplicht tot een politieke striptease.

»Men is blutsen aan het maken in het cordon. De N-VA benadrukt ook dat ze dat nooit hebben onderschreven. Het belooft niet veel goeds voor 2024.»

HUMO Hoe verklaart u de comeback van Vlaams Belang?

CLAES «Dat doet me denken aan de situatie in Polen, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Daar kreeg het antisemitisme veel aanhang, hoewel er geen joden meer waren. Bij ons is Vlaams Belang vooral populair op het platteland, waar er relatief weinig migranten zijn.

»De verkiezingsuitslag is de weergave van het groeiende individualisme en egoïsme in heel Europa. Het is alsof er een elfde gebod is bijgekomen: ‘Bovenal bemin uzelf.’ Dat verklaart ook waarom de groenen het zo slecht hebben gedaan. Mensen willen graag dat het klimaat wordt gered, zolang ze er zelf maar geen last van hebben. Men moet vooral van hun auto, hun houtkachel, hun stuk vlees en hun verkaveling afblijven, en ze willen geen windmolens in hun achtertuin. Dat is de mentaliteit. Van het bredere plaatje, het algemeen belang, liggen veel Europeanen niet meer wakker. We zijn verwende kinderen geworden.

»Ik vond het ook onbegrijpelijk dat het laatste VRT-debat voor de verkiezingen voornamelijk over migratie ging. Ook die voortdurende aandacht voor dat thema heeft het succes van Vlaams Belang bewerkstelligd.»

HUMO Socioloog Mark Elchardus, de ‘huisideoloog’ van de SP.A, vindt net dat de VRT de zorgen van de mensen over migratie te veel onder de mat heeft geveegd, waardoor ze nog meer geneigd waren om de middenvinger op te steken.

CLAES «Ik respecteer Elchardus, maar zijn standpunten over migratie deel ik helemaal niet. Ik kijk met wantrouwen naar de Deense socialisten van Mette Frederiksen, die het racistisch getinte beleid van de vorige Deense regering volledig hebben gesteund. Er is toch nog zoiets als ethiek? Sommige fundamentele basiswaarden kun je als socialist niet opgeven.»

HUMO Sigmar Gabriel, ex-leider van de Duitse SPD, riep andere socialistische partijen op om het Deense voorbeeld te volgen en hun migratiestandpunten te herzien, om ‘mensen terug te winnen die dagelijks zien hoe vaak integratie-inspanningen mislukken’.

CLAES (windt zich op) «Maar Frederiksen heeft niet eens gewonnen! Wat ze erbij kreeg op haar rechterflank verloor ze integraal op links.

»Ik ontken niet dat migratie een probleem is. We moeten dat maximaal reguleren en regisseren. België kan niet het leed van de hele wereld dragen. Maar mijn hart bloedt als de Italianen, met de goedkeuring van Europa, deals maken met de Libische maffia die vluchtelingen verkracht, mishandelt en vermoordt. De menswaardige behandeling van elke migrant moet vooropstaan. En dat zie ik niet bij de Deense socialisten.»

HUMO U had het daarnet over de internationale crisis van de sociaaldemocratie. Waaraan wijt u die?

CLAES «We hebben ons kapotbestuurd en zijn te ver meegegaan in het neoliberalisme. Zo hebben we het vertrouwen van een deel van de arbeidersklasse verloren. Dat was een strategische fout.

»Gelukkig krabbelen de socialisten in Portugal, Spanje, Nederland en Scandinavië weer overeind. Maar er blijven nog donkere vlekken op de Europese kaart. In Italië hebben we zware klappen gekregen, vooral omdat Europa de Italianen in de steek liet toen ze honderdduizenden vluchtelingen moesten opvangen. ‘Trek uw plan,’ was de boodschap. Zo heeft Europa de Lega van Matteo Salvini zelf aan de macht geholpen.

»In Frankrijk is de PS zo goed als weggeveegd: bij de laatste verkiezingen haalde ze nog 6,5 procent. Onvoorstelbaar als je de grote socialistische staatspartij van François Mitterand nog hebt meegemaakt.»

'Men is blutsen aan het maken in het cordon. De N-VA benadrukt ook dat ze dat nooit hebben onderschreven. Dat belooft niet veel goeds voor 2024'

HUMO Paul Magnette is zeer beducht voor dat Franse scenario. In het politieke magazine Wilfried zei hij twee jaar geleden dat de PS kan verdwijnen. Het verklaart wellicht waarom men bij N-VA zegt dat er met Di Rupo nog wel te praten valt, Magnette is radicaler.

CLAES «Het wordt tijd dat links zich hergroepeert. In Antwerpen was er een goede aanzet met de rood-groene samenwerking, maar we weten hoe dat is afgelopen. In Gent werkt het wel, al betaalden de socialisten er vorig jaar wel de prijs voor.

»Maar we mogen niet blind zijn voor de internationale trends: de stijgende armoede, de groeiende ongelijkheid, de robotisering, de grote concerns die hun winsten almaar verhogen, zonder dat het aandeel van de lonen en investeringen meestijgt, waardoor ze steeds hogere dividenden kunnen uitkeren. Facebook lanceert met de libra nu zelfs een nieuwe munt waarmee ze ruim 2 miljard mensen hopen te bereiken. Hoe kunnen we Facebook, Google, Amazon en Apple nog in de hand houden? Ze opereren internationaal, terwijl de bevoegheden van de politieke overheden beperkt zijn tot de nationale grenzen.

»Links moet zich over de grenzen heen herenigen en oplossingen bieden voor die problemen. Joseph Stiglitz, de befaamde Nobelprijswinnaar voor de Economie, schrijft in zijn nieuwe boek dat het neoliberalisme dood is, en pleit voor een sociaal kapitalisme met een sterkere greep van de overheid. Dat is ook nodig als je de gigantische klimaatuitdaging wilt aanpakken. De jongeren hebben gelijk dat ze daar aandacht voor vragen, want dat is een onomkeerbare ramp! Ze lijken alleen niet te beseffen dat een doortastend klimaatbeleid gelijkstaat aan een fundamentele aanpassing van ons economische en financiële systeem.»

'Mensen willen graag dat het klimaat wordt gered, zolang ze er zelf maar geen last van hebben. We zijn verwende kinderen geworden'


Nucleaire aanval

HUMO Vorige week haalde Iran een Amerikaanse drone uit de lucht, omdat die hun luchtruim was binnengedrongen. De Amerikanen vermoeden dat de recente aanvallen op twee olietankers in de Straat van Hormuz ook het werk van Iran waren.

CLAES «Er wordt daar een zeer gevaarlijk spel gespeeld. De Straat van Hormuz is een heel delicaat punt: als je daar vijf tankers tot zinken brengt, blokkeer je de totale oliebevoorrading van Europa. Dat Trump nog duizend soldaten extra naar die regio stuurt, belooft weinig goeds.»

HUMO Onder Obama bekoelden de spanningen met Iran. Beide landen ondertekenden een deal waarbij het Iraanse kernprogramma werd stilgelegd. Waarom vond Trump het nodig om die deal te verscheuren en Iran opnieuw economische sancties op te leggen?

CLAES «In zijn regering zitten haviken die vinden dat de Amerikaanse suprematie over het Midden-Oosten hersteld moet worden. Zeker nu ze als supermacht worden uitgedaagd door China.

»Sinds het einde van de Koude Oorlog hadden de Amerikanen het rijk voor zich alleen. Men omschreef dat als het einde van de geschiedenis. De democratie had het pleit gewonnen, voortaan was er nog maar één supermacht. Amper 30 jaar later zitten we in een verwarrende wereld waarin allerlei opkomende machten strijden voor meer invloed. Naast China en de Aziatische Tijgers (Zuid-Korea, Taiwan, Singapore en Hongkong, red.), wordt ook India een grootmacht. Nog even en ze tellen meer inwoners dan China.

»Het zijn bovendien geen vruchtbare tijden voor de democratie. De autocratische leiders zijn in opmars: Xi, Poetin, Erdogan, Bolsonaro… De snelheid waarmee hun regimes zaken gedaan krijgen, ligt hoger dan de onze.»

HUMO Maakt u zich zorgen over de handelsoorlog tussen China en de VS?

CLAES «Dat is meer dan een handelsoorlog. Het is een nieuwe Koude Oorlog die zich afspeelt op economisch, militair en technologisch vlak, en in cyberspace. De inzet is de controle over de moderne technologie. Dat gaat niet alleen over Huawei en het 5G-netwerk dat de Chinezen wereldwijd willen uitrollen, maar ook over de militaire technologie die razendsnel evolueert. Het klassieke leger bestaat niet meer. Oorlogswapens worden steeds kleiner, waardoor het verleidelijker wordt om ze te gebruiken. Zo komen we een stap dichter bij een nucleaire aanval. En dan heb ik het nog niet over de nieuwe technieken die men nu in laboratoria ontwikkelt.»

HUMO Zoals?

CLAES «Ik zeg daar liever niets over.

»De menselijke capaciteit om te vernieuwen is oneindig, maar ze kan omslaan in idiotie en zelfvernietiging.»

HUMO Is de recente toenadering tussen China en Rusland gevaarlijk?

CLAES «Voorlopig niet. Zij zien Amerika als een gemeenschappelijke vijand en dan is het handig om onderling zaken te doen.

»Poetin staat geïsoleerd. Zijn soloslim in de Syrische burgeroorlog wordt hem niet in dank afgenomen. En de economische sancties die na de Russische inval in Oekraïne door het Westen werden afgekondigd, verzwakken de Russische economie. Daarom zoekt hij steun bij de grote broer in Peking. China zit in een zetel. Het is op weg naar een gedeeld wereldleiderschap met de Amerikanen en zal de Russen niet te veel gunnen. Pas als beide landen ook een militaire alliantie zouden vormen, wordt het problematisch.»

HUMO Professor Jonathan Holslag voorspelt dat de spanningen tussen China en de VS uiteindelijk zullen uitmonden in een militair conflict.

CLAES «Ik spreek hem af en toe, maar vind zijn theorieën te pessimistisch. De kans dat er oorlog komt, is klein. Maar ik begrijp wel dat hij zich zorgen maakt. De spanningen tussen beide landen hebben nú al impact op de wereldeconomie.»

HUMO Holslag pleit ook voor grotere militaire uitgaven in Europa. Anders worden we straks vertrappeld door de dinosaurussen, zoals Bambi in Jurassic Park.

CLAES (lacht) «Mooi beeld, maar het lijkt me overdreven. Over enkele jaren vertegenwoordigt Europa nog maar 5 procent van de wereldbevolking. Laat dat gerust even bezinken. Maar op economisch en technologisch vlak kunnen we nog altijd wedijveren met de Amerikanen en de Chinezen. Al is China aan een razendsnelle inhaalbeweging bezig. Het duurt niet lang meer voor de eerste Chinees voet zet op de maan. Daarmee zeggen de Chinezen aan de hele wereld dat hun rakettechnologie op punt staat en ze voortaan alles vanuit de ruimte kunnen controleren.»

HUMO Hoe belangrijk is de NAVO nog voor Europa?

CLAES «Belangrijker dan voor de Amerikanen. Door de anti-Europese houding van Trump vinden sommigen dat we een Europees leger moeten oprichten, los van de NAVO. Ik geloof daar niet in. De militaire technologie evolueert zo snel dat de kloof tussen Amerika en Europa steeds groter wordt. Als het zo doorgaat, wordt een normale samenwerking onmogelijk, omdat de technologieën van onze strijdmachten niet meer compatibel zijn. Over welk Europees leger hebben we het dan nog? De Amerikanen blijven onze beste veiligheidsverzekering.»

HUMO Denkt u dat de VS die veiligheidsparaplu ooit van boven ons hoofd zullen wegtrekken?

CLAES «Voorlopig niet, maar we zullen onze bijdragen wel moeten verhogen.

»Voor de Amerikanen ligt het strijdtoneel niet meer in Europa. De Russische dreiging is fel verminderd. Hun focus is verplaatst van de Atlantische naar de Stille Oceaan. Als wereldmacht willen ze in Azië de controle houden.

»Sinds die koerswijziging kijken de Amerikanen met andere ogen naar de NAVO. Ze vragen zich af waarom ze nog driekwart van de begroting zouden dragen, als de Europeanen hun engagementen niet nakomen.»

HUMO Zou u zich nog thuisvoelen in de huidige politiek?

CLAES «Nee. De politiek is te zeer aangetast door de hijgerigheid van de sociale media en dat oprukkende elfde gebod van het egoïsme.

»Ik kijk nostalgisch terug naar mijn beginperiode, toen er nog veel solidariteit was. Bij de viering van de 80ste verjaardag van Camille Huysmans (socialist, ex-premier en burgemeester van Antwerpen, red.) liepen meer dan tachtigduizend mensen door de straten. Zelfs de Luikse metallo’s en de West-Vlaamse textielarbeiders waren er. Vandaag is dat ondenkbaar. Ieder heeft zijn eigen wagen, flatscreen-tv, smartphone en hobby’s. We hebben geen tijd meer voor elkaar.»

HUMO Uw politieke carrière eindigde abrupt door de Agusta-affaire. Blikt u desondanks positief terug?

CLAES «Ik koester weinig zelfvoldoening. Als je ziet met welke uitdagingen de mensheid nu wordt geconfronteerd, is er geen reden om fier te zijn. Er is de klimaatcrisis, de enorme impact van onze welvaart op het milieu, de ontsporende macht van de multinationals en de grootbanken,… Je kunt moeilijk zeggen dat de Wereldbank en het IMF het vandaag nog voor het zeggen hebben. Of dat de VN-Veiligheidsraad nog een bepalende rol speelt in het ontmijnen van conflicten en oorlogen.

»Mijn generatie heeft haar best gedaan, maar we hebben al die zaken niet kunnen vermijden. Ons past enkel bescheidenheid, zeker geen borstklopperij.»

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234