Donderdag 09/04/2020

Crisis defensie

Wie wist wat over de F-16's op het kabinet?

Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) met achter zich zijn voormalig adjunct-kabinetschef Simon Put.Beeld BELGA

Voorlopig blijft het kabinet van defensieminister Steven Vandeput (N-VA) onaangetast door de uitgelekte studie over de straaljagers. Toch zijn er steeds meer vermoedens dat minstens drie hoge (ex-)cabinetards weet zouden gehad hebben van de studie. "De top van de luchtmacht wou gewoon het mooie vooruitzicht op nieuwe toestellen niet verknallen."

Lag de studie over de langere levensduur van de Belgische F-16's ook op een of meerdere bureaus van het kabinet van de defensieminister? Of geraakte de studie nooit tot op dat niveau? Steeds dezelfde drie namen duiken op, wanneer het gaat over de rechtstreekse lijnen tussen de verantwoordelijke luchtmachtofficieren en de cabinetards: ex-kabinetschef en generaal Claude Van de Voorde, voormalig adjunct-kabinetschef Simon Put en kolonel Peter Vanbesien. Volgens meerdere bronnen binnen de meerderheid en oppositie kunnen zij op de hoogte geweest zijn van de studie. Daarin staat dat de F-16's best wat langer in de lucht kunnen blijven.

Spin in het web

Claude Van de VoordeBeeld BELGA

 Vooral de naam van F-16-piloot Claude Van de Voorde gaat rond. In 2014 werd hij – kort na de start van Michel I – kabinetschef bij Vandeput. Vorige zomer stapte hij op en kwam aan het hoofd van de militaire inlichtingendienst Adiv. Van de Voorde is de voorganger van generaal Frederik Vansina, die woensdag een stap opzijzette om de audit van de regering niet te dwarsbomen. "Van de Voorde is enkel geïnteresseerd in luchtvaartdossiers", zegt een hooggeplaatste bron binnen de meerderheid. "Hij is op het kabinet gaan werken om die opvolger van de F-16's erdoor te krijgen." 

Een andere expert bevestigt: "Een hard bewijs is er niet, maar hij moet mee aan de knoppen gezeten hebben toen enkele militairen beslisten dat de politiek die studie niet mocht kennen." Volgens onze bronnen zou Van de Voorde op meerdere vergaderingen erop aangedrongen hebben dat de regering geen informatie mocht ontvangen over de langere levensduur van de straaljagers. "De top van de luchtmacht wou gewoon het mooie vooruitzicht op nieuwe toestellen niet verknallen", zegt een parlementslid.

Van de Voorde zou generaal-majoor Luc Roelandts ook goed kennen, nog een hoge luchtmachter die tijdelijk op non-actief staat. Een derde bron: "Hij is de baas geweest van alle militairen die dit dossier van dicht of ver kennen." Van de Voorde is op zending in de VS, en wou niet bevestigen of ontkennen dat hij weet had van de studie.

Lobbyist voor Lockheed

Een tweede naam die rondzoemt, is die van Simon Put. Vandeput ontsloeg hem eind vorig jaar omdat hij ongeoorloofde contacten had met Lockheed Martin, producent van een van de mogelijke opvolgers van de F-16's. Momenteel werkt Put als lobbyist voor Lockheed. "Iemand met gevoelige informatie over het kabinet werkt nu voor een van de potentiële leveranciers van onze nieuwe straaljagers", zegt Veli Yüksel, lid van de commissie Defensie in de Kamer (CD&V). "Dat vind ik gevaarlijk voor de lopende aankoopprocedure." 

Een derde, en minder genoemde militair, is kolonel Peter Vanbesien. Hij werkte vroeger bij het leger voor het Directoraat-Generaal Budget en Financiën. "Daar heeft hij al een studie gemaakt over de financiële haalbaarheid van de opvolging van de F-16's", zegt een kenner van het Belgisch leger. Nu waakt hij over de budgetten in de entourage van de minister. Noch Vanbesien, noch Put waren bereikbaar voor commentaar. Kolonel Peter Letten – die net als Vansina, Roelandts en Harold Van Pee tijdelijk zijn job verliet – houdt eveneens zijn kaarten tegen de borst. "Ik wil de onderzoeken alle kansen geven", zegt hij. "Ik heb het volste vertrouwen in de audits van de minister." 

Overmacht van het leger

Het is best gebruikelijk dat op de kabinetten van de defensieminister veel militairen aan de slag zijn. "Maar het gewicht van het leger is wel heel groot op dit kabinet", zegt een militair expert. "Groter dan in de vorige legislaturen. Dat kun je N-VA niet eens ten kwade duiden: Het is een jonge partij, ze hebben veel moeite moeten doen om burgers met kennis van zaken aan te werven." 

De woordvoerder van Vandeput wil niks kwijt tot de resultaten van de interne en externe audit, besteld door de minister, binnen zijn. "Dan zullen we onze conclusies trekken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234