Woensdag 07/12/2022

Bellen metCorrespondent Patrick van IJzendoorn

Wie volgt Johnson op? ‘Truss is niet de kandidaat met het meeste intellect, maar Sunak is vooral níét populair’

Kandidaat en buitenlandminister Liz Truss (links) tijdens een interview met BBC-journalist Laura Kuenssberg. Beeld AFP
Kandidaat en buitenlandminister Liz Truss (links) tijdens een interview met BBC-journalist Laura Kuenssberg.Beeld AFP

De Britse Conservatieve Partij maakt vandaag bekend wie de interne leiderschapsverkiezing heeft gewonnen, en dus Boris Johnson opvolgt als premier. We bellen met correspondent Patrick van IJzendoorn over de kanshebbers, Liz Truss en Rishi Sunak. ‘Ik verwacht dat Truss saaier is dan Johnson.’

Maarten Albers

Hoe werkt deze verkiezing van de nieuwe Britse premier precies?

“Toen Boris Johnson in juli zijn aftreden bekendmaakte, is de strijd om zijn opvolging meteen begonnen. Die vindt plaats binnen de regeringspartij, in dit geval de Tories. Eerst zijn er meerdere stemrondes geweest onder de fractieleden, totdat er twee kandidaten overbleven waaruit de ongeveer 160.000 partijleden nu kunnen kiezen.

“Deze zomer zijn er twaalf partijbijeenkomsten door het hele land geweest, zogenoemde hustings. Daar konden de kandidaten zich nader introduceren aan de partijleden en moesten ze vragen beantwoorden uit het publiek. Afgelopen donderdag was de laatste bijeenkomst in Londen, en uiterlijk vrijdag moesten de leden hun stem op de post doen. Maandagmiddag rond half twee maakt de partij bekend wie de winnaar is.”

Lees ook

Hoogleraar Lieven Buysse over de opvolger van Boris Johnson: ‘Liz Truss staat mijlenver van Thatcher’

Minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss is torenhoog favoriet, wat maakt haar zo populair bij de leden?

“Haar rivaal Rishi Sunak, voormalig minister van Financiën, is vooral níét populair. Hij is enorm rijk, en komt erg gelikt en elitair over. Hij heeft ook een Amerikaanse verblijfsvergunning en zijn vrouw betaalt belasting in India. Hij wordt dus gezien als iemand met verschillende loyaliteiten. Bovendien is hij een vrij gematigde Conservatief, die met de Europese Unie wil samenwerken.

“Truss daarentegen staat dichter bij de Conservatieve achterban. Ze is zeer ideologisch en vaderlandslievend. In veel dingen, waaronder de afhandeling van de brexit, is ze radicaler dan Johnson. Ze dweept met Margaret Thatcher, die voor de Conservatieve achterban een absolute godheid is.

“Truss is niet de kandidaat met het meeste intellect of expertise, ze is ook geen goede spreker of debater. Maar ze is strijdlustig en ambitieus, en heeft zichzelf bewezen door handelsakkoorden te sluiten na de brexit. De Conservatieven zijn tegenwoordig een partij van revolutie en radicalisme, en daar past ze goed bij.”

Als Truss het inderdaad wordt, wat staat haar dan te wachten als kersverse premier?

“Maandagmiddag mag ze eerst een speech houden als winnaar van de verkiezingen. Dinsdag gaat ze dan met uittredend premier Boris Johnson naar de koningin om officieel beëdigd te worden.

“Dat wordt een unieke gebeurtenis, omdat koningin Elizabeth de oude en nieuwe premier heeft ontboden naar Balmoral Castle, haar buitenverblijf in de Schotse hooglanden. Daar verblijft ze elke zomer, en ze is lichamelijk te zwak om naar Londen te komen voor de plechtigheid.

“Zeker in de tabloidpers is er elke keer weer paniek als de koningin een afspraak moet afzeggen. Maar ze stond er dit keer op dat ze de beëdiging zelf zou doen, en niet aan haar zoon Charles zou overlaten. Dat is voor mij een teken dat ze geestelijk nog steeds sterk is.

“Truss’ vuurdoop komt woensdag al, tijdens het eerste wekelijkse vragenuurtje na afloop van het parlementaire reces. Vragen beantwoorden, is niet haar sterkste punt. In de campagne heeft ze interviews met bekende ondervragers afgezegd, dat geeft wel aan dat ze dat soort situaties uit de weg wil gaan. Johnson was altijd zeer flamboyant in het Lagerhuis, ik verwacht dat Truss een stuk saaier is.”

Britten die geen lid zijn van de Conservatieve Partij hebben dus niets te zeggen over wie hun nieuwe premier wordt. Is daar nog ontevredenheid over?

“Het laat inderdaad geen goede democratische indruk achter. De leden van de Conservatieve Partij hebben nu alle macht. Ik sprak bij een van de hustings een jongeman van 17. Die mag nog niet stemmen bij normale verkiezingen, maar wel bij deze. Dat zijn nu eenmaal de spelregels, je doet er weinig aan. Maar het verhoogt het vertrouwen in het politieke bestuur niet.

“Het zou trouwens best kunnen dat de regering nieuwe verkiezingen uitschrijft. Johnson en May deden dat binnen een jaar na hun aantreden. Het probleem van de Tories nu is dat ze achter Labour staan in de peilingen. Dit is dus geen goed moment voor verkiezingen, en het wordt alleen maar slechter. Het land gaat een zware winter tegemoet met hoge energieprijzen en stakingen. Het doet een beetje denken aan de zogenoemde Winter van Onvrede onder Labour in 1979. Dat voorjaar kwam Thatcher aan de macht.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234