Dinsdag 29/11/2022

PortretGiorgia Meloni

Wie is de extreemrechtse politica die kans maakt de eerste vrouwelijke premier van Italië te worden?

Giorgia Meloni neemt een selfie tijdens een rally voor de verkiezingen. Beeld LightRocket via Getty Images
Giorgia Meloni neemt een selfie tijdens een rally voor de verkiezingen.Beeld LightRocket via Getty Images

Giorgia Meloni is met haar partij Fratelli d’Italia, een verre nazaat van de fascistische partij van Benito Mussolini, favoriet bij de verkiezingen in Italië. Wie is Meloni volgens mensen uit de buurt waarin ze opgroeide?

Rosa van Gool

Midden in de Romeinse wijk Garbatella prijkt een metershoge muurschildering van Enrico Mancini, een linkse verzetsman die in 1944 werd vermoord bij een gruwelijke fascistische moordpartij in Italië. Bijna tachtig jaar later wil het toeval dat Garbatella juist vaak in een adem genoemd wordt met een extreemrechtse politica.

Want hier, tussen de roodbruine art-nouveauappartementencomplexen rond groene hofjes, groeide Giorgia Meloni (45) op. Haar partij Fratelli d’Italia koerst met bijna een kwart van de stemmen af op winst bij de verkiezingen van 25 september.

In Bar Foschi, pal onder de muurschildering van Mancini, praten gasten en barpersoneel liever niet over Garbatella’s beroemdste exponent. “Wij kennen haar niet en houden ons niet bezig met politiek”, zegt barvrouw Francesca afgemeten. Haar collega Fabio haalt zijn schouders op: “Misschien is het goed voor de naamsbekendheid van Garbatella.”

Lange linkse traditie

De jaren-20-wijk heeft juist een lange linkse traditie, legt kunstschilder Paolo Sebastiani (61) een eindje verderop uit, terwijl hij een sigaret rookt voor de krantenkiosk. Garbatella werd weliswaar onder het fascisme gebouwd, maar er kwamen ook veel antifascisten wonen, bijvoorbeeld omdat zij andere delen van Rome moesten verlaten vanwege Mussolini’s herinrichtingswoede.

De communistische partij was er sterk. “Maar er is ook altijd een ander gezicht geweest”, erkent Sebastiani. In deze buurt sloot Meloni zich als 15-jarige aan bij de jeugdafdeling van de neofascistisch geïnspireerde fusiepartij Movimento Sociale Italia - Destra Nazionale. Nog steeds bevat het embleem van haar partij dezelfde vlam met de driekleur, een symbool dat sterke associaties oproept met het fascisme en Meloni daarom op felle kritiek van linkse partijen komt te staan.

Het is slechts een van de vele verbindingen tussen Meloni en het fascistische verleden, waarmee in Italië nooit afgerekend is zoals in het naoorlogse Duitsland. Tijdens de campagne dook een filmpje op van een jonge Meloni, die in 1996 tegenover de Franse tv verklaarde dat Mussolini “een goed politicus” was. “Alles wat hij heeft gedaan, deed hij voor Italië. Er zijn de afgelopen vijftig jaar geen politici meer geweest zoals hij.”

Dat sentiment is op veel plekken in Italië nog altijd gemeengoed. Toch zegt de politica er inmiddels, in een drietalige video gericht aan buitenlandse pers, anders over te denken: “Italiaans rechts heeft het fascisme al decennia geleden overgedragen aan de geschiedenis, en veroordeelt zonder ambiguïteit het uithollen van de democratie en de schandelijke anti-Joodse wetten.’

Eerste vrouw

De tweeslachtige verhouding van Meloni met het fascisme heeft haar politieke carrière tot nu toe nooit een strobreed in de weg gelegd, en zal dat ook nu niet doen. Al op haar 29ste werd ze verkozen in het parlement, in 2006. Twee jaar later vervulde ze op 31-jarige leeftijd de rol van minister van Jeugd, in de vierde regering van Silvio Berlusconi.

In haar biografie Io sono Giorgia, waarvan meer dan 140.000 exemplaren verkocht werden, beschrijft Meloni haar jeugd in Garbatella. Ze groeide op bij haar alleenstaande moeder, nadat haar vader het gezin al vroeg in de steek had gelaten. “De drang om geaccepteerd te worden, vooral in een mannelijke omgeving (...), komt waarschijnlijk door het missen van de liefde van een vader”, analyseert ze zelf.

Uitgerekend het zeer rechtse Fratelli d’Italia gaat als enige grote partij de verkiezingen in met een vrouwelijke leider. In Italiaanse kranten leidt het feit al weken tot een verhit debat over de vraag of een premierschap van Meloni goed zou zijn voor de vrouwenzaak.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De meeste Italiaanse feministen bestrijden dat ten zeerste, onder meer omdat Meloni tegen abortus is – al belooft ze de bestaande wet niet te willen afschaffen. Maar een twintigtal vrouwenorganisaties ondertekende juist een manifest dat vrouwelijke kiezers, zonder Meloni bij naam te noemen, aanspoort om te stemmen voor “een gemeenschappelijke politieke horizon”.

De steun komt vooral uit de hoek van zogeheten ‘verschilfeministen’, die sterk de nadruk leggen op het onderscheid tussen de seksen. Ze vinden dat vrouwen juist vanwege die “uniek vrouwelijke eigenschappen” meer hoge posities zouden moeten vervullen.

Meloni, die zichzelf geen feminist noemt, draagt regelmatig hetzelfde idee uit. “Ik ben ervan overtuigd dat vrouwen onderscheidende kwaliteiten hebben die het verschil kunnen maken”, zei ze onlangs tegen dagblad La Stampa. In haar boek schreef ze: “Als we een vrouwelijke premier hadden gehad, zou Italië er nu beter aan toe zijn.”

‘Totaal misleidend’

De discussie over Meloni en de vrouwenzaak is totaal misleidend, vindt Maria Vittoria Tessitore (86) in vrijwilligerscentrum Casetta rossa (‘rood huisje’) in Garbatella. “Ze doet niets voor vrouwen.” Aan de schutting van de tuin hangt een lgbtqia+-vlag, de wc verklaart in grote letters genderneutraal te zijn.

Hier geeft de gepensioneerde universitair docente Italiaanse les aan migranten. Tegenover haar zit een vrouw van middelbare leeftijd met een hoofddoek op ijverig in een schriftje te schrijven. Dit is wel de laatste plek in Italië waar aanhangers van Meloni te vinden zijn. “Wij maken ons grote zorgen”, zegt Tessitore ernstig.

Meloni’s ideeën over migratie zijn, net als die van bondgenoot Matteo Salvini van de rechts-nationalistische Lega, even extreem als onrealistisch. Zo stelt de politica voor om een blokkade op de Middellandse Zee in te stellen, die bootjes uit Noord-Afrika zou moeten tegenhouden. Onlangs deelde ze op sociale media de geluidsopname van een verkrachting op straat in Piacenza, waarvan de dader een asielzoeker was.

In de straten van Garbatella, waar graffitiletters om ‘Free Gaza’ roepen naast posters van klimaatbeweging Extinction Rebellion, vindt die campagne weinig weerklank. De aanhang van Fratelli d’Italia bevindt zich eerder in de periferie van de hoofdstad, meent kunstschilder Sebastiani voor de buurtkiosk. Maar ook zonder de steun van haar eigen buurt stoomt Giorgia Meloni gestaag door.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234