Dinsdag 02/06/2020

Het Rapport van het Regeerakkoord

Welke verkiezingsbeloftes heeft de regering ingelost?

De regering-Michel I is een feit, selfienemer van dienst is Didier Reynders.Beeld belga

Het regeerakkoord is de Bijbel van elke regering. Een jaar voor de federale verkiezingen is het hoog tijd om de realisaties van Michel I te vergelijken met de oorspronkelijke geloftes, neergeschreven op 230 pagina’s. Uit die analyse blijkt dat de regering, hoewel ze volgens de grootste coalitiepartner haar ‘dash’ kwijt is, de boeken nog lang niet dicht kan doen. Vandaag: Mobiliteit, Energie, Sociale Fraude en Privacy.

Pensioenen: goed voorbereid, gestokt bij de uitvoering

In het regeerakkoord: "De basis voor dit puntensysteem zal vervat zitten in volgende formule: pensioen = (aantal punten) x (waarde van het punt)." 

In de praktijk: Pensioen op punten, één grote onzekerheid? Dat is toch wat de vakbonden beweren. Feit is dat het systeem al gedetailleerd beschreven staat in het regeerakkoord. Maar pensioenminister Daniel Bacquelaine (MR) heeft erg lang geaarzeld en het nooit vurig verdedigd. De echte besprekingen met de sociale partners kwamen pas vorig najaar op gang, waarop de bonden niet wilden meewerken. Gevolg is dat de invoering niet meer voor deze legislatuur zal zijn, zonder dat het ooit echt over de merites is gegaan.

In het regeerakkoord: "De sociale partners bepalen op interprofessioneel niveau een maximum aantal beroepen dat in aanmerking komt als zwaar beroep."

In de praktijk: Bacquelaine verhoogde de wettelijke pensioenleeftijd, schrapte pensioenvoordelen voor ambtenaren en liet niet-gewerkte periodes minder meetellen bij de pensioenberekening. Daartegenover staat dat wie een zwaar beroep heeft sneller kan stoppen. De pensioenminister vloog er meteen in, wat de sociale partners in het harnas joeg. Ook voor de zware beroepen was de aanpak al in het regeerakkoord uitgekiend. Nu zijn we op het finale punt gekomen: bonden en werkgevers moeten een lijst van zware beroepen bepalen. De ambtenaren hebben een akkoord, maar meteen gaan N-VA en Open Vld op de rem staan. Een alomvattend akkoord wordt aartsmoeilijk.

In het regeerakkoord: "Daarnaast is een doordachte strategie nodig m.b.t. de rol van kapitalisatie enerzijds, en de organisatie van aanvullende pensioenen in de tweede pijler anderzijds."

In de praktijk: Een pluim die Bacquelaine op zijn hoed mag steken. Al in het najaar van 2015 bereikten bonden en werkgevers samen met de verzekeringssector een akkoord over het aanvullende pensioen. Er werden afspraken gemaakt over wat die tweede pensioenpijler minimaal moet opbrengen voor de mensen.

Legende

Groen: gerealiseerd

Geel: nog bezig

Rood: niet gerealiseerd

(lees verder onder de grafiek)

Beeld DM

Werk: hervormen, bijschaven en stilvallen

In het regeerakkoord: "De regering streeft naar een geleidelijke verhoging van de effectieve loopbaanduur, stapsgewijs naar 45 jaar."

In de praktijk: De regering vloog er bij het begin van de legislatuur stevig in met haar sociaal-economische hervormingen. De minimumleeftijd om op brugpensioen te gaan werd versneld opgetrokken, de regels voor werkloosheid verstrengd. Tegelijk werden uitwijkmogelijkheden zoals landingsbanen (ouderen die minder gaan werken) en tijdskrediet zonder motief aan banden gelegd. Het joeg de bonden eind 2014 op straat voor de vurigste betogingen en stakingsacties in jaren. Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) bleef investeren in sociaal overleg. De regering schaafde lichtjes bij, maar slaagde uiteindelijk wel (deels) in haar opzet. De effectieve uitstapleeftijd steeg tot 60,5 jaar, en het brugpensioen is steeds minder populair.

In het regeerakkoord: "Nieuw loopbaanmodel dat de bedrijven meer soepelheid biedt bij de arbeidsorganisatie enerzijds en de werknemers een beter evenwicht tussen werk en privéleven anderzijds."

In de praktijk: Een andere grote werf die Peeters opende, is die van werkbaar werk. In overleg met vakbonden en werkgevers dokterde hij een hele rits maatregelen uit: thuiswerk wordt eenvoudiger, werknemers kunnen vakantiedagen opsparen en glijdende werkuren worden beter geregeld. Tegelijk werd de 38 urige werkweek hervormd en kunnen werknemers meer overuren presteren. Dat laatste leidde tot een nieuwe protestgolf van de vakbonden. Peeters zette door, maar haalde de scherpe kantjes eraf. Werkgevers klagen dat er in de praktijk weinig verandert.

Bovendien: het enthousiasme voor nieuwe, delicate hervormingen viel bij Peeters sindsdien stil. De invoering van de gemeenschapsdienst voor werklozen blijft steken in allerlei overleginstanties met de gemeenschappen. En heeft iemand nog iets gehoord over de de loonpiramide? Om mensen langer aan de slag te houden, zou het inkomen niet langer stijgen volgens de anciënniteit. De ambitie om hierover ook maar een debat te starten, is ver te zoeken.

In het regeerakkoord: "De regering bevestigt daarom de doelstelling uit het Nationaal Hervormingsprogramma om in uitvoering van de EU2020-strategie tegen het einde van deze legislatuur een werkzaamheidsgraad van 73,2% te bereiken."

In de praktijk: Jobs, jobs, jobs was van bij het begin de mantra van deze regering. Er kwamen verschillende maatregelen om de concurrentiepositie tegenover de buurlanden te verbeteren. Er was de indexsprong in 2015, maar ook een reeks lastenverlagingen voor bedrijven, onder meer via de taxshift. Ook kon Peeters een akkoord presenteren dat de loononderhandelingen tussen bonden en werkgevers beter organiseert. De loonhandicap tegenover de buurlanden was veel sneller dan gepland verdwenen.

De internationale economische context speelde natuurlijk een grote rol, maar de jobgroei piekt in ons land. Er is echter één grote smet op het blazoen: de werkzaamheidsgraad, het aandeel werkenden op de actieve bevolking, maakt niet de gehoopte sprong voorwaarts. Terwijl de ambitie was om 73,2 procent te halen, blijft ons land voorlopig hangen op 68,5 procent. En dat is nog altijd de échte barometer voor een gezonde arbeidsmarkt. Samen met premier Charles Michel (MR) wil Peeters de vele openstaande vacatures nog ingevuld krijgen. Nu de economie minder gunstige tekenen vertoont, is het maar de vraag of dat nog gaat lukken.

(lees verder onder de grafiek)

Beeld DM

Gezondheidszorg: De Block trotseert wit verzet

In het regeerakkoord: "De nieuwe organisatie van de sector gaat uit van de behoeften van de patiënt en bevordert de samenwerking tussen ziekenhuizen in een klinisch netwerk."

In de praktijk: De hechtere samenwerking tussen de ziekenhuizen stond al helder in het regeerakkoord, toch duurde het tot januari van dit jaar voor bevoegd minister Maggie De Block (Open Vld) officieel de vraag stelde aan de Belgische ziekenhuisdirecties om zich te verenigen. Dat leverde in Vlaanderen 14 ziekenhuisnetwerken op die zich vooral concentreren rond de grote steden. Het E17-netwerk springt het meest in het oog: het Gentse ziekenhuis Maria Middelares 'passeerde' enkele Gentse ziekenhuizen en ging in zee met Kortrijk, Waregem en Izegem. De kans bestaat dus dat een patiënt uit Waregem voor een zware operatie een heel eind op de E17 zal moeten rijden, tot de campus in de Arteveldestad. Die lange afstanden zijn meteen een van de kritieken op deze hertekening van het ziekenhuislandschap. Vooral in Wallonië klonk het protest luidkeels. De Block beweert dat de Belg door de rationalisering betere zorg zal krijgen, maar of dat bewaarheid zal worden?

In het regeerakkoord: "De regering onderzoekt een terugbetaling van de geestelijke gezondheidszorg."

In de praktijk: Vanaf het najaar betaalt de regering vier sessies bij de psycholoog terug aan patiënten die een doorverwijzing kregen van hun huisarts. Slechts 11 euro moet de patiënt nog betalen voor die sessies. Volgens de Belgische Federatie van Psychologen zullen weinig psychologen in het systeem stappen omdat ze te weinig geld van de overheid krijgen. Zij voorspellen dat veel patiënten in de kou zullen blijven staan. Vraag is ook hoeveel zware psychologische problemen op vier sessies al raken uitgeklaard. 

Beeld DM
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234