Vrijdag 24/05/2019

Migratiepact

Welke lessen trekken we uit de hoorzittingen over het migratiepact?

Jean-Luc Bodson, de speciale gezant voor Asiel en Migratie. Beeld Photo News

Duidelijkheid scheppen. Dat was officieel de bedoeling van de hoorzitting die in de Kamer plaatsvond over het VN-migratieverdrag. Dit zijn de belangrijkste lessen die we na de passage van de experts onthouden.

1. Heeft het goedkeuren van het migratiepact juridische gevolgen?

Dé kwestie die de regering verdeelt, is de vraag welke juridische implicaties het VN-migratiepact heeft. De tekst vermeldt uitdrukkelijk dat hij juridisch niet-bindend is, iets wat regeringspartijen MR, Open Vld en CD&V ook steeds benadrukken. Toch vreest N-VA dat het verdrag wel degelijk een impact kan hebben op de rechtspraak. Volgens de partij zou een goedkeuring tot een lakser migratiebeleid en een ‘illegale migratiechaos’ leiden.

In de Kamer lieten zes experts hun licht schijnen over de zaak. Weinig verrassend zaten zij niet allemaal op één lijn. Vijf van hen stelden dat het pact niet-bindend is. Enkel advocaat Fernand Keuleneer, de expert die door N-VA naar voren was geschoven, hield er een andere interpretatie op na. “Uiteraard bindt het pact de staten niet direct en onmiddellijk”, zegt Keuleneer. Toch kunnen de gevolgen volgens hem niet onderschat worden, aangezien het pact zodra het goedgekeurd wordt deel wordt van het internationaal recht.

Dat het pact niet-bindend is, wil echter niet zeggen dat het geen gevolgen heeft, gaf professor internationaal recht Pierre d’Argent (UCL) toe. Volgens hem zal het migratiepact sowieso een referentiedocument van de VN worden, of de Belgische regering het nu goedkeurt of niet. “Zelfs de staten die zich formeel verzetten, blijven lidstaten van de VN”, legde hij uit. Het pact is een typisch voorbeeld van ‘soft law’, voegde professor internationaal recht Jan Wouters daaraan toe. Via soft law kunnen staten op juridisch niet-bindende wijze toch een consensus bereiken over bepaalde thema’s.

2. Kon N-VA wegen op de inhoud van het pact?

Ja. Dat maakte ambassadeur Jean-Luc Bodson, de speciale gezant voor Asiel en Migratie die voor België de onderhandelingen over het VN-migratiepact voerde, erg duidelijk. Hij gaf een gedetailleerd overzicht van de onderhandelingen, en van de manier waarop de Belgische positie werd bepaald. 

Bodson gaf ook inzage in de aanpassingen die op vraag van de EU-lidstaten aan de tekst werden aangebracht. Ook aanpassingen waar België op aandrong. Zo kwamen er opmerkingen van de Dienst Vreemdelingenzaken en van het kabinet van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA). Onder meer over de gezinshereniging, die conform de Belgische wetgeving werd aangepast, en de opsluiting van minderjarige vreemdelingen. “Alles wat België wou, alle instructies die ik uit Brussel gekregen heb, staan in die tekst”, concludeerde Bodson.

Bodsons uiteenzetting bevestigt wat de andere partijen al weken verkondigen: dat N-VA pas enkele weken geleden haar kar begon te keren.

3. Heeft het zin een verklarende nota toe te voegen?

Nederland doet het, Denemarken doet het en ook premier Michel wou het doen: een verklarende nota aan het pact toevoegen die duidelijk bepaalde dat het pact niets wijzigt aan de Belgische wetgeving.  Dat scenario veegde N-VA echter van tafel. 

Toch is zo’n verklarende nota een goed idee, oordeelden de meeste experts. “Maar dan gebeurt dat best met meerdere landen”, stelde Marc Bossuyt. De gewezen voorzitter van het Grondwettelijk Hof opperde wel dat het best zou zijn om zo veel mogelijk EU-landen achter zo'n tekst te krijgen. Ook niet-EU-lidstaten, zoals Zwitserland, zouden zich achter zo’n tekst kunnen scharen. Professor Anne Lagerwal (ULD) vond zo’n extra nota overbodige moeite: net omdat het migratiepact niet bindend is, heeft het geen zin.

4.  Verandert de hoorzitting iets aan de standpunten van de regeringspartijen?

Neen. En dat had ook niemand verwacht. De hoorzitting diende vooral om tijd te winnen. Elke partij mocht een specialist uitnodigen die haar argumenten om het pact al dan niet te ondertekenen nog eens uitvoerig uit de doeken deed. De passage van de experts toonde vooral aan dat de kloof tussen de meerderheidspartijen bijzonder groot is. De Vlaams-nationalisten blijven erbij dat ons land het pact niet mag goedkeuren aangezien de regering die beslissing in consensus moet nemen. De MR, Open Vld en CD&V blijven erbij dat ons land zich maanden geleden al achter het pact heeft geschaard, en dat de regering daar niet op zal terugkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.