Vrijdag 22/11/2019

Politiek

Wat Vlaams Belang en PVDA uit de Franse verkiezingen kunnen leren

Campagnebeeld uit de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, met Marine Le Pen en Jean-Luc Mélenchon naast elkaar op een affiche. Beeld AFP

Extreemlinks en extreemrechts zijn geen communicerende vaten, zo blijkt uit de Franse verkiezingen. Slechts een kleine minderheid Mélenchon-kiezers koos voor Le Pen. Wat betekent dat voor ons land? Ging PVDA-voorzitter Peter Mertens zijn kiezers niet 'terughalen' bij het Vlaams Belang?

Wat doen de kiezers van de extreemlinkse Jean-Luc Mélenchon? Het was een van de belangrijkste vragen in de entre-deux-tours. In de eerste ronde had de kandidaat van La France Insoumise bijna 20 procent gehaald, onvoldoende om door te stoten. Maar zouden zijn kiezers stemmen op Marine Le Pen in de tweede ronde? 

Nauwelijks, zo is gisteren gebleken. Uit de exitpolls van studiebureau Ipsos komt naar voren dat slechts 7 procent van de Mélenchon-kiezers gisteren het bolletje van Le Pen heeft gekleurd. Iets meer dan de helft stemde voor Macron (52 procent), de rest kwam niet opdagen of stemde blanco.

Sociaal-economisch op één lijn

Het resultaat is opmerkelijk. Sommige analisten dachten dat extreemlinks en extreemrechts weleens communicerende vaten konden zijn. Ook Le Pen trouwens. Ze mikte duidelijk op het electoraat van Mélenchon. De voorbije twee weken wees ze op de gelijkenissen in hun sociaal-economisch programma. Omgekeerd kon de communist Mélenchon het niet over zijn hart krijgen om zijn kiezers aan te raden om op Macron te stemmen. Die bleef in zijn ogen nog altijd de "kandidaat van het groot-kapitaal". Toch liep de extreemlinkse kiezer niet over naar Le Pen. Hoe kan dat?

"Les extrèmes se touchent hoor je maar al te vaak", zegt politicoloog Bart Maddens (KU Leuven). "Ik heb er nooit echt in geloofd. Het klopt dat als het gaat over pensioenen, werkloosheidsuitkeringen of sociale zekerheid extreemlinks en extreemrechts ongeveer op dezelfde lijn zitten. Beiden zijn ook duidelijk anti-Europees en tegen het establishment. Maar als je kijkt naar de centrale thema's van deze verkiezingen, veiligheid en migratie, dan kunnen de tegenstellingen niet groter zijn." Te groot om de overstap te maken dus.

Ontgoochelde arbeider

In ons land heeft het Vlaams Belang zijn sociaal-economische programma eveneens naar links bijgestuurd. Deels naar Frans voorbeeld, maar ook om zich af te zetten tegen de N-VA. "Al communiceren ze daar een stuk minder over dan Le Pen", zegt Maddens. "De focus blijft in eerste plaats toch op anti-islam en anti-migratie liggen."

Is Peter Mertens er dan aan voor de moeite? De voorzitter van de PVDA in ons land claimt al langer dat hij de ontgoochelde arbeiders bij het Vlaams Belang weer zou weghalen. Maar tegelijk is zijn partij uitgesproken anti-racistisch en stelt ze trots de laatste unitaire politieke formatie te zijn. Haakser kun je niet staan op de centrale punten van Vlaams Belang.

PVDA-voorzitter Peter Mertens hoopt de ontgoochelde arbeiders weg te halen bij het Vlaams Belang. Beeld Photo News

"Welke kiezers zou Mertens dan gaan terughalen?", vraagt Maddens zich af. "De meeste ontgoochelde arbeiders hebben de toenmalige SP al begin jaren 90 verlaten. Dat is meer dan 20 jaar geleden. Weten zij nog wel ooit overtuigd links te zijn geweest? Die kiezers zijn intussen ook overtuigd geworden van de Vlaamse zaak en doordrongen van de migratiestandpunten. Een deel van hen is overgestapt naar N-VA. Als PVDA kiezers wint, dan zal het op het linkse front zijn. Zoals we zien in Franstalig België, waar ze een enorm potentieel bij de afkalvende PS hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234