analyse

Wat loopt er nu echt mis bij de sp.a?

1 Sp.a'ers Bruno Tobback en Yasmine Kherbache. © PHOTO_NEWS

Een slechte campagne en een teleurstellende voorzitter, dat zijn de voornaamste verklaringen die je binnen sp.a hoort voor de nederlaag op 25 mei. Was het maar zo simpel voor de kameraden. De werkelijke problemen van de socialisten zijn groter, dieper en ouder, zo stelt het linkse tijdschrift Sampol.

Share

Sociaaldemocraten hebben altijd al de wereld beter willen maken door middel van beleid. Het zit in hun DNA. Vandaag staat sp.a echter op een kantelpunt: de partij is zo klein geworden dat het haar aan daadkracht ontbreekt om de droom te verwezenlijken

Wim Vermeersch, hoofdredacteur Sampol

Niet het persoonlijke falen van deze of gene, wel de systeemcrisis binnen de democratie én de partij heeft sp.a haar slechtste score ooit bezorgd op federaal, regionaal en Europees niveau. Dat betoogt hoofdredacteur Wim Vermeersch in het laatste nummer van Sampol, dat vandaag verschijnt. Sampol - voluit Samenleving en politiek - is het politieke blad van de socialistische Stichting Kreveld. Politicoloog Carl Devos (UGent) is een van de vorige hoofdredacteurs.

Tussen Sampol en de sp.a-top botert het niet sinds Vermeersch zich eerder kritisch uitliet over de koers van de partij. Voorzitter Bruno Tobback liet prompt alle abonnementen op het tijdschrift opzeggen, een fikse financiële aderlating voor Sampol. Die voorgeschiedenis maakt dat de harde maar diepgravende analyse die nu verschijnt, makkelijk weggezet kan worden als natrappen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Tobback niet wil reageren. En toch: als het sp.a menens is met haar interne evaluatie, dan kan ze best deze omstandige analyse eens rustig bestuderen op de fractiedagen morgen en overmorgen.

Breuklijnen die sp.a verscheuren
En wel hierom. Vermeersch ontdekte zeven 'sloten' waarin sp.a dreigt weg te zinken. Hij toont ook hoe er naast de overbekende breuklijnen doorheen de Belgische politiek - de communautaire, de levensbeschouwelijke en de sociaal-economische - ook een groeiende kloof is tussen hoog- en laagopgeleiden. Op de koord boven die breuklijn moeten de socialisten balanceren. Mark Elchardus detecteerde de kloof al in 1994, de laatste twintig jaar diepte ze verder uit.

De steeds snellere samenleving doet de twee groepen uit elkaar schuiven. "Hoogopgeleiden zien in onzekerheid kansen, laagopgeleiden gevaar", meent Vermeersch. Als traditionele partij probeert sp.a, net als CD&V overigens, deze groepen met elkaar te verbinden, maar dat brengt haar in een pijnlijke spagaat. Een partijprogramma dat beiden aanspreekt, is een heikele evenwichtsoefening. De enen leven op hoop, de anderen in angst.

Crisis
Komt daarbij dat de crisis de middenklasse hard getroffen heeft. Die middenklassers, zowat driekwart van de samenleving, voelen zich steeds meer bedreigd. "De nieuwe onzekeren", noemt de Britse denktank Policy Network hen.

Doorheen deze groep loopt een tweede scheidingslijn, tussen de winnaars en de verliezers van de voortrazende economie. De verliezers hebben - door hun eigen onzekerheid - steeds minder zin om de 20 procent armen te ondersteunen. De basisprincipes van de welvaartsstaat, die ook de fundamenten zijn van de sociaaldemocratie, staan daardoor steeds meer onder druk. Jongeren krijgen dag na dag te horen dat ze minder pensioen, minder zorg en een lagere uitkering zullen krijgen, wat hun zin in solidariteit zienderogen doet slinken.

Een volgende breuklijn die sp.a parten speelt, is die tussen bestuurders- en onderbuikpartijen. "Tegenover het moeizame gemanoeuvreer van de bestuurderspartij stelt de onderbuikpartij een democratie zonder teleurstelling in het vooruitzicht," schrijft Vermeersch.

Kantelpunt
De oplossing voor de socialistische malaise is niet zomaar 'meer onderbuik en minder bestuurder' worden. "Sociaaldemocraten hebben altijd al de wereld beter willen maken door middel van beleid", argumenteert Vermeersch. "Het zit in hun DNA. Vandaag staat sp.a echter op een kantelpunt: de partij is zo klein geworden dat het haar aan daadkracht ontbreekt om de droom te verwezenlijken."

Lees meer in De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen de krant gratis digitaal.

Dossier Regeringsvorming
Dossier Regeringsvorming

Lees alle artikels
Dossier Verkiezingen
Dossier Verkiezingen

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine