Zaterdag 19/10/2019

verkiezingen

Wat gebeurt er met uw stem als een kandidaat overlijdt of door zijn partij aan de deur wordt gezet?

Beeld ter illustratie. Beeld JSA

U weet al wat u zondag te doen staat: u gaat naar het stemkantoor, kleurt het bolletje van 'de goeie' en klaar is Kees. Maar wat als de kandidaat van uw keuze ondertussen niet meer verkozen wil worden? Of erger nog: overleden is? 

Herinnert u zich de Lokerse CD&V-kandidate Safiye Calinalti, die een wel erg nauwe link met de Turks-nationalistische beweging Grijze Wolven bleek te hebben? CD&V zette haar vorige week per direct uit de partij. Alleen: haar naam zal zondag nog steeds op de kieslijst te vinden zijn. De lijsten werden immers afgesloten op 15 september, en er kan niets meer aan veranderd worden.

Ook andere kandidaten kwamen recent in opspraak. Er is de N-VA'er uit Buggenhout die deze week verhoord werd in verband met een cocaïnezaak en er zijn de vijftien Vlaams Belangers die verdacht worden van nazisympathieën omdat ze nazistische Facebook-berichten liketen. In afwachting van een onderzoek blijven zij wel nog op de lijst staan, verduidelijken beide partijen.

Tijdens de maand na het afsluiten van de lijsten kan er veel gebeuren. Het ergste dat een kandidaat kan overkomen, is natuurlijk dat hij of zij overlijdt voor de verkiezingen. Dat gebeurde bijvoorbeeld met schrijver Louis-Paul Boon in 1979, toen hij op de lijst stond voor de socialistische partij BSP.

Hetzelfde geldt voor 
de 63-jarige Elvira Pietraszkiewicz (LB18) uit Oud-Turnhout. Zij overleed afgelopen zondag. Ook CD&V'er Christian Boone (87), die opkwam in Molenbeek, overleed vorige week.

Breken

Daarnaast zijn er kandidaten die er voor de verkiezingen al de brui aan geven. Geert Vanhuysse uit Middelkerke riep deze week op om niet meer voor hem te stemmen. De tatoeëerder vond het ongehoord dat Open Vld-lijsttrekker en huidig burgemeester Janna Rommel-Opstaele opstapte tijdens een debat.

Nog absurder is het in Geraardsbergen: daar beweren moeder, vader en dochter Buelinckx dat ze nooit hun toestemming hebben gegeven om op de Vlaams Belang-lijst te staan. "Klopt niet", klinkt het bij de partij. "Wij hebben bewijzen dat die mensen wel degelijk de voordrachtlijst hebben ondertekend." Ook de familie Buelinckx roept op Facebook op om niet meer voor hen te stemmen.

Wat gebeurt er?

Wat gebeurt er eigenlijk als u toch voor een van die personen stemt? Wel, uw stem blijft tellen. "Elke voorkeurstem geldt uiteraard nog als een stem voor de lijst", zegt politicoloog Herwig Reynaert (UGent). Sommige mensen stemmen bijvoorbeeld als een eerbetoon voor een overleden kandidaat.

"Iemand die voor de verkiezingen sterft, wordt bij de verdeling van de zetels gewoon overgeslagen", zegt politicoloog Johan Ackaert (UHasselt). "Als iemand sterft na de verkiezingen maar voor de zetelverdeling, neemt een opvolger zijn/haar plaats in."

Stel dat iemand breekt met zijn partij maar toch verkozen raakt, is die partij eigenlijk met de handen gebonden. Ofwel verzaakt die kandidaat aan zijn mandaat, ofwel zetelt hij als onafhankelijke. "Je moet dan het gesprek aangaan, maar wij hebben geen enkel drukkingsmiddel", zegt CD&V-woordvoerder Steffen Van Roosbroeck. "Maar ach, het gaat misschien om tien kandidaten op een totaal van 36.000."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234