Zaterdag 28/03/2020

Analyse

Waarom ons-kent-ons heerst in Limburg

Hilde Claes zette gisteren een punt achter haar burgemeesterschap.Beeld BELGA

Dat Limburg zijn beleid graag in beslotenheid uittekent, is bekend. Dat normvervaging dan om de hoek loert, ook. Gaat met de exit van Hilde Claes (sp.a) het deksel van de stolp?


Leg de krant van gisteren naast die van 2012 en de conclusie luidt: Hilde Claes had wat beter naar zichzelf moeten luisteren. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen liet de socialiste optekenen: “Als ik hoor dat mensen het afspiegelingscollege associëren met ons-kent-ons, dan denk ik dat het niet goed is om dat te houden.” Waarop ze komaf maakte met de Stevaert-traditie om alle partijen behalve Vlaams Belang op te nemen in de Hasseltse coalitie.

Als de burgemeester dan vier jaar later zelf tot opstappen gedwongen wordt omdat ze contracten gunt aan de echtgenoot van haar kabinetschef en de reclameborden van de stad gebruikt ter eigen promotie, hoeven we de ironie van de zaak niet te duiden.

Van regelrechte fraude kan Hilde Claes ook dit keer niet beschuldigd worden. Maar dat de normen vervagen in een partij die te lang ongecontesteerd aan de macht blijft, is wel duidelijk.

Heel vaak wordt dat Limburgse gedrag vereenzelvigd met sp.a. Er zijn dan ook wel wat voorbeelden uit het verleden die de kameraden in een niet al te fris daglicht stellen. Denk maar aan de affaire bij politiezone HaZoDi (waar Claes mede in beeld kwam bij beschuldigingen van het intimideren van klokkenluiders in het korps). Of denk aan de verkoop van de Pukkelpop-weide (waar het stadsbestuur sp.a-politicus en festivalorganisator Chokri Mahassine te hulp schoot).

‘Gejost’

Ligt normvervaging dan in de socialistische aard? “Eerder in de Limburgse”, corrigeren zelfs lokale politici van andere partijen en andere betrokkenen eerlijk, en weliswaar anoniem.

Ons-kent-ons heeft in Limburg niet eens een slechte naam. Kijk bijvoorbeeld naar de nieuwe burgemeester van Hasselt, Nadja Vananroye (CD&V): onbekend in Brussel, maar wel met een indrukwekkend cv. Vananroye komt uit het Limburgse CM-netwerk, waarin Vlaams Welzijnsminister Jo Vandeurzen de chef is. Veel van de netwerkmacht in Limburg berust bij de ziekenfondsen: de CM bij CD&V, en De Voorzorg bij sp.a, machtsbasis van de familie Claes en wijlen Steve Stevaert.

“Dat we alles liefst ‘onder ons’ regelen, lijkt me logisch”, getuigt een ervaringsdeskundige. Hoezo logisch? “Wij moeten hier niks verwachten van Brussel. Als we het zelf niet doen, zijn we gejost. Waarom heeft Limburg nog altijd geen academisch ziekenhuis? Omdat Leuven dat niet wil. En dan komt het er ook niet.”

Lode Vereeck, Limburger en senator voor Open Vld, onderbouwt het calimerogevoel met cijfers. In vergelijking met de andere provincies vloeit er ieder jaar 360 miljoen euro te weinig naar Hasselt en omstreken. Dat komt omdat overheidssteun vaak criteria hanteert die afgestemd zijn op grotere steden. Hasselt is ‘maar’ de op zes na grootste stad van Vlaanderen, op het niveau van Kortrijk of Sint-Niklaas.

Een recent voorbeeld daarvan zijn de verdeling van cultuursubsidies, waar Limburg bekaaid vanaf kwam. Een Limburgs politicus: “De provincie is niet meer bevoegd voor cultuur, en wat zie je: Limburg krijgt niks meer. Het is nog maar eens het bewijs: als je geen grootstad hebt, dan heb je een bovenlokaal niveau nodig om je wil door te duwen in Brussel.”

Het is een gewoonte die ontstaan is sinds de reconversie na de sluiting van koolmijnen. Valt er in Brussel ook maar een bijzin te schrijven over Limburg, dan blazen alle partijen verzamelen, meerderheid en oppositie. Voor zoveel collegialiteit wordt maar één ding als voorwaarde gesteld: dat die collegialiteit ook blijft gelden, een keer de macht weer is gewisseld. Dat Limburg ook de enige provincie is met nog dominante regionale media, doordesemd van dezelfde missie, helpt de machtscontrole niet vooruit. Politici, ambtenaren, ondernemers, journalisten en culturele spraakmakers: ze frequenteren dezelfde cafés en eethuizen, en vinden het ‘logisch’ dat daar ook onderlinge afspraken worden gemaakt.

Outsider N-VA

Het systeem heeft decennialang perfect gefunctioneerd. Hééft. Na Stevaert mist het een sterkhouder: Herman Reynders zit op de provincie, Ingrid Lieten is alweer weg en Hilde Claes mist het politieke talent van haar vader Willy. Tegelijk is met N-VA een systeemuitdager opgestaan. Sinds de partij de volle wasdom bereikt heeft, wil ze niet meer meedoen aan deze gewoonte van onder-ons-besluitvorming. Tot grote ergernis van alle andere partijen.

Het maakt dat die partijen inderdaad al eens geneigd kunnen zijn om voorakkoorden te sluiten zonder die lastige nieuwkomer. Maar het maakt ook dat N-VA voor de lokale stembusslag nu al in zijn favoriete campagnerol kan kruipen: die van underdog en outsider.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234