Vrijdag 18/10/2019

Impeachment Trump VS

Waarom impeachment van Trump niet zinloos hoeft te zijn

Voorzitter van het Huis Nancy Pelosi en Trump. Beeld Reuters

De procedure om de Amerikaanse president Trump uit zijn ambt te zetten, kan een averechts effect hebben. Maar niets doen is voor de oppositie óók riskant. 

Aan de bar van Trump Tower in New York zitten dinsdag twee jonge mannen die het opgewonden met elkaar eens zijn. Ruim vijftig verdiepingen hoger zit Donald Trump, die net te horen heeft gekregen dat de Democraten een afzettingsprocedure tegen hem zijn begonnen, en die daarop van het VN-gebouw naar huis is gereden om even bij te komen. Hoe zou hij straks naar beneden komen?

“Hij gaat vechten”, zegt een van de mannen. “De Democraten krijgen dit als een boemerang terug. Ze kunnen nog steeds niet accepteren dat hij president is.” “Het is weer een verhaal van de media”, zegt de ander. “Weet je, ik zet MSNBC weleens op, om te weten wat er speelt. Alles wat ze zeggen moet je 180 graden draaien.” “Ze trappen in hun eigen val”, zegt de eerste weer. “Die impeachment gaat Trump alleen maar helpen.”

Als Trump even later via een achterdeur het pand verlaat en met zijn colonne wegrijdt door de straten van de stad, stijgt er her en der applaus en gejuich op uit de menigte achter de dranghekken. “Go get ’em!”, schreeuwt iemand. Pak ze! Trump-aanhangers blijven Trump-aanhangers, ook nu er een afzettingsprocedure tegen hem begonnen is.

Half-half

Natuurlijk zijn in de stad ook andere geluiden te horen. Eindelijk. Blij dat het begonnen is. Nu wordt alles anders. Meestal meteen gevolgd door kanttekeningen en zorgen: ze gaan hem nooit afzetten, en gaat dat niet averechts uitpakken bij de verkiezingen?

Ook landelijk gaat het twee kanten op. Zoals bijna elk belangrijke politieke thema snijdt het impeachment-onderzoek Amerika doormidden. Iets minder dan de helft (49 procent) is voor, en iets minder dan de helft (46 procent) is tegen, zo bleek uit een peiling van radiostation NPR van woensdagavond, een dag na de aankondiging van Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Negen op de tien Democraten zijn voor, negen op de tien Republikeinen zijn tegen. Bij de onafhankelijke stemmers is de verhouding ongeveer half-half.

In New York, de thuisstad van Donald Trump, maken demonstranten met kracht duidelijk dat de president voor hen niet snel genoeg uit zijn ambt kan worden gezet. Beeld Lucas Jackson / Reuters

Wanneer deze cijfers niet meer zouden veranderen, zou er voor de Democraten geen politiek-electorale reden zijn om aan een impeachment te beginnen. De kiezers die het al met hen eens waren blijven het met hen eens, de kiezers aan de andere kant blijven het met hen oneens, en de rest is precies gelijk verdeeld. Dan is een impeachment niets anders dan de bevestiging van de politieke verhoudingen.

Maar de cijfers zijn niet statisch. In april vond nog maar 36 procent van de kiezers dat er een afzettingsprocedure tegen Trump moest worden gestart. Iets vergelijkbaars zag je in 1973, toen president Richard Nixon worstelde met de Watergate-inbraak. Zelfs na de eerste hoorzittingen daarover vond slechts 19 procent van de Amerikanen dat hij uit zijn functie moest worden ontheven. Pas een jaar later, na de vrijgave van de tapes uit het Witte Huis, steeg dat tot boven de 50 procent.

Uiteindelijk trokken destijds zelfs de Republikeinen hun handen van Nixon af. Nu lijkt de kans daarop klein. “Het is lachwekkend om te denken dat dit een afzetwaardige overtreding is”, zei Mitch McConnell woensdag, na het lezen van het verslag van het telefoontje tussen Trump en zijn Oekraïense collega Zelenski, waarin Trump om een onderzoek naar Biden vraagt. “De Senaat zal president Trump nooit veroordelen”, zei zijn rechterhand John Cornyn donderdag, na vrijgave van de klokkenluidersklacht daarover.

Cynisme en hoop

Cynische progressieven en hoopvolle Republikeinen beschouwen een impeachment dan ook als een zinloze exercitie. Omdat er een tweederdemeerderheid in de Senaat nodig is om Trump schuldig te verklaren, zouden zo’n twintig Republikeinen de kant van de Democraten moeten kiezen. Sterker nog: McConnell hoeft het niet eens op een stemming te laten aankomen, want hij hoeft de zaak niet eens in behandeling te nemen. Waarom zouden de Democraten al dat werk doen, voor een uitkomst die nu al bekend is?

Donald Trump met zijn minister van Justitie, William Barr, die de president volgens het verslag van het telefoongesprek met zijn Oekraïense ambtsgenoot Zelenski had willen inschakelen voor een onderzoek naar zijn politieke rivaal Joe Biden. Beeld EPA

Nog cynischer progressieven en nog optimistischer Republikeinen denken zelfs dat die waarschijnlijke vrijspraak tot de herverkiezing van Trump zal leiden. Omdat hij die vrijpleiting in zijn campagne gaat gebruiken. Waarom er dan toch aan beginnen?

Daarop zijn principiële, politieke en praktische antwoorden te horen en te lezen.

Principieel: het Congres heeft de grondwettelijke opdracht heeft om de president in toom te houden. Omdat Trump het presidentschap nogal transactioneel invult, en omdat Trumps minister van Justitie, William Barr, van mening is dat de president daarvoor niet vervolgd kan worden, is impeachment de enige manier om hem ter verantwoording te roepen. Los van de politieke consequenties.

Pal voor het Capitool in Washington voerde Neera Tanden, hoofd van het Center for American Progress, actie voor het afzetten van president Trump. Beeld Getty Images

Politiek: het kan positief voor Trump uitpakken, maar dat hoeft niet. Een van Trumps vrienden, uitgever Chris Ruddy, denkt dat het hem niet zal helpen, omdat het ‘een doos van Pandora’ zal openen. Eventuele nieuwe feiten zullen niet alleen Trump aankleven, maar ook de senatoren die hem blijven steunen. En wat als Pelosi niet tot impeachment was overgegaan? Dan zou ze de steun van progressieven verder hebben zien afkalven. Trump zou het niet-impeachen hebben aangegrepen als bevestiging dat hij niets verkeerd heeft gedaan.

Praktisch: impeachment biedt het Congres meer mogelijkheden om onderzoek te doen naar de president. Zonder dit stempel wijst het Witte Huis elk verzoek om informatie van de hand, zo schreef de advocaat van de president in mei aan het Congres, omdat die verzoeken ‘geen legitiem wetgevend doel’ zouden hebben. Met een ‘impeachment’-stempel valt een parlementair onderzoek onder een ander deel van de grondwet, en zullen rechters eerder geneigd zijn het Congres gelijk te geven, schreven juristen op de gezaghebbende website Lawfare eerder dit jaar.

Ach, wat de uitkomst ook is, het gaat mij erom dat hij aan de schandpaal wordt genageld, zegt Kadeesha O’Connor (34), als ze donderdag op de metro naar de Bronx staat te wachten. “Waar hij jarenlang als zakenman mee wegkwam, daar mag hij niet als president mee wegkomen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234