Woensdag 18/09/2019

Verkiezingen

Waarom De Wever minister-president wil worden

N-VA-voorzitter Bart De Wever tijdens zijn nieuwjaarstoespraak afgelopen weekend. Beeld Tim Dirven

Bart De Wever wil Vlaams minister-president worden. Dat is volgens hem de beste manier om de verguisde PS uit de federale regering te houden.

“Ik kon niet in mijn stadhuis blijven zitten en zeggen: jongens bekijk het maar. Iedereen moet naar het front bij de verkiezingen. Iedereen. The strength of the wolf is in the pack.” 

N-VA-voorzitter De Wever brak zich de voorbije maanden het hoofd over de samenstelling van zijn lijsten voor de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen in mei. Ook de afgelopen dagen verkende hij naar eigen zeggen nog meerdere denksporen. Maar uiteindelijk kwam hij, de regisseur van het geheel, tot de conclusie dat hij zichzelf moest casten als hoofdrolspeler. 

Toen De Wever zondag de état-major van zijn partij bijeenriep en zijn plan voorlegde om zelf Vlaanderen op te eisen, Jan Jambon federaal te houden en Geert Bourgeois door te schuiven naar Europa werd dit voorstel unaniem aanvaard. Met zijn ministers, ex-ministers en fractieleiders had De Wever deze schikking vooraf al een op een doorgesproken. Maandagavond verduidelijkte De Wever op VTM NIEUWS dat dit betekent dat ook Theo Francken federaal opkomt. 

Bourgeois een tweede ambtstermijn laten nastreven, was een mogelijkheid. Als stamvader van de partij kon hij daar ook aanspraak op maken. Binnen de partijcenakels klinkt het echter al langer dat het de dossiervreter Bourgeois aan sexappeal ontbreekt om de Vlaamse politiek glans te geven. 

Dan leek vicepremier Jambon, ook flamingant in hart en nieren, een betere kandidaat. Zeker indien hij de handen in mekaar zou hebben geslagen met voormalig staatssecretaris Theo Francken, de pedagoog die soms luidop tegen journalisten en onderwijsspecialisten droomde van het Vlaams departement Onderwijs.

Maar, gaandeweg groeide de vrees dat Jambon federaal onmisbaar is. Zonder hem zou de boel weleens kunnen imploderen – zelfs als Francken op post zou blijven.

Beeld Tim Dirven

Het vermoeden ontstond dat de voormalige staatssecretaris, hoe populair de Brabander ook is, federaal niet zou volstaan om boven de symbolische grens van 30 procent te blijven. Een van de ijzeren politieke wetten van De Wever is immers dat verkiezingen in ons land worden gewonnen of verloren in Antwerpen, de grootste kieskring. 

Een verlengd federaal verblijf voor Antwerpenaar Jambon zou bovendien duidelijk maken dat de Vlaams-nationalisten nog altijd in de federale thema’s geïnteresseerd zijn. De Wever: “Iets in mij zegt dat als Jambon naar Vlaanderen verhuisd zou zijn, dat de pers daar dan in al zijn wijsheid over zou schrijven dat N-VA federaal had opgegeven. Met die gedachte wilden we niet naar de verkiezingen.”

Belangrijkste slagveld

En dus worden de generaals verspreid over het electorale veld. Met opperbevelhebber De Wever zelf aan het kanon in Vlaanderen, in de overtuiging dat daar straks de bepalende slag moet worden geleverd. 

Volgens De Wever is een Vlaamse regering met N-VA de beste garantie op een federale regering zonder de PS. Hij waarschuwt nu al voor de vorming van anti-N-VA-coalities – de stilaan klassieke een-tegen-allenretoriek waarin N-VA optimaal presteert. De Wever verwijst naar de recent aangekondigde ‘reconquista’ van de Franstalige socialisten, de (prille) groen-blauwe as en de nieuwjaarstoespraak van Wouter Beke (CD&V). 

“Het is duidelijk: ze willen zonder ons verder. Wat betekent dat wij elke stem moeten ophalen. Niet alleen op het federale niveau maar ook op het Vlaamse. Heel onze strategie is daarom om Vlaams zo duidelijk mogelijk incontournabel te zijn en zo snel mogelijk een regering te maken. Die kunnen we dan als een springplank gebruiken om federaal onze ambities door te zetten”, zegt De Wever.

Door in Vlaanderen een coalitie te smeden, staan de Vlaams-nationalisten sterker in federale gesprekken. Ze kunnen minder snel geïsoleerd worden. 

Federale hoofdpijnklus

Die onderhandelingen lijken nu al een hoofdpijnklus te worden, door de wellicht tegengestelde electorale verhoudingen ten noorden en ten zuiden van de taalgrens. “We hebben nogal de indruk dat de PS blaakt van zelfvertrouwen”, analyseert De Wever. “Ik denk dat daar ook wel redenen voor zijn: ze hebben massa’s bondgenoten in Wallonië. Ik denk niet dat de MR nog in een état d’âme is om hen tegen te houden.” 

De N-VA stuurt een dubbele boodschap de wereld in. De partij wil meestappen in een centrum-rechts project, maar enkel indien hier een voldoende ambitieus regeerprogramma tegenover staat. De Wever eist nu al kristalheldere uitgangspunten rond onder meer migratie, de energietransitie en de arbeidsmarkt. Hij heeft naar eigen zeggen geleerd dat als je wil dat een regering vijf jaar blijft draaien, dat je de lat hoog genoeg moet leggen. 

Indien de Franstalige socialisten straks mee aanschuiven aan de onderhandelingstafel, wil De Wever nog enkel en alleen spreken over de invoering van het confederalisme. Hij past op voorhand voor een herhaling van het scenario uit 2010, toen De Wever zichzelf samen met Elio Di Rupo en Laurette Onkelinx opsloot in het landhuis van Vollezele om te onderhandelen over communautaire hervormingen, zonder enig resultaat. Dan is het de institutionele big bang of de oppositie. 

De Wever ziet zich federaal met Di Rupo niet tot een vergelijk komen. Al kunnen de politieke omstandigheden daar finaal altijd verandering in brengen, is al gebleken. Voor 14 oktober leek een Antwerpse coalitie met N-VA en sp.a ook onbespreekbaar.

Bourgeois de gelukkigste

Om federaal te kunnen doorwegen, heeft N-VA sowieso ook een monsterscore nodig van voormalig vicepremier Jan Jambon. Hij presenteert zich daarom als kandidaat-premier. Al gebeurt dit enigszins schoorvoetend – wellicht omdat hij zelf beseft dat het moeilijk wordt om die ambitie waar te maken. 

“Het blijft voor mij een beetje aanmatigend om te zeggen: ik wil premier worden. En ik weet ook wel dat het niet evident wordt om als N-VA’er de leiding te nemen over een federale coalitie maar ik ga het proberen. Mijn partij wil federaal blijven wegen op het beleid”, reageert Jambon. Het is in diezelfde ‘elke stem telt’-redenering dat ook Francken federaal wordt uitgespeeld, wellicht op het migratiethema.

Bourgeois stelt zich intussen tevreden met het Europees kopmanschap. Op zijn lijst krijgt hij mogelijk nog gezelschap van oud-minister Johan Van Overtveldt. “Voor Bourgeois is dit het ideale scenario”, zegt De Wever. “Dit is hoe hij het allemaal wilde. Hij is waarschijnlijk de gelukkigste N-VA’er vandaag. Ik moet eerlijk toegeven dat ik als mens liever Antwerps burgemeester zou blijven, maar soms moet je het partijbelang laten voorgaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234