Woensdag 26/06/2019

Analyse Verkiezingen

Waarom de groene golf uitblijft

Aanhangers van Groen wachten vertwijfeld de verkiezingsuitslag af. Beeld Tim Dirven

Ondanks de wind in de rug van het klimaatprotest maakt Groen niet de grote sprong voorwaarts. ‘Ze hebben ons gepest en we zijn bang geworden.’

🗳️LIVE: volg al het verkiezingsnieuws op de voet in onze liveblog

📍Verkiezingen 2019: bekijk alle uitslagen hier live

“Meyrem! Meyrem! Meyrem!” Als Groen-voorzitter Almaci omstreeks half tien in zaal La Madeleine, vlakbij het Brusselse Centraal Station het woord neemt, gaat de zaal uit zijn dak. “We boeken onze vierde verkiezingsoverwinning op rij.” Toch begint ze met eerst uitgebreid het succes van de Franstalige vrienden van Ecolo te fêteren, die in dezelfde zaal verzamelen. Ook de Europese resultaten van de groenen in Europa krijgen lof.

Almaci krijgt veel applaus, maar het moet vooral het eigen falen maskeren. Groen had gehoopt op een grote doorbraak, maar die blijft uit. Gisteravond laat zag het ernaar uit dat partij net boven de 10 procent zal uitkomen. Een stijging van nog geen 2 procent: dat kan je geen ‘groene golf’ noemen. De doorbraak naar 15 procent en meer, waarvan sommigen droomden, is al helemaal buiten bereik.

Goud in handen

Groen had nochtans goud in handen. Door het protest van de klimaatjongeren startten ze aan de kiesstrijd met hoge verwachtingen, maar ze kregen al snel de wind van voren. De partij piekte in de peilingen, maar maakte het niet waar. Zeker de laatste twee weken waren er te veel aan, verzuchtten veel groenen.

Groen werd nog voor de campagne echt begon door rechts uitgedaagd om haar klimaatambities ook hard te maken. Alleen, toen de uitgewerkte voorstellen op tafel kwamen, bleken die te gemakkelijk een schietschijf.

Kamerfractieleider Kristof Calvo mocht nog voor de paasvakantie in de VRT-studio uitleggen hoe zijn partij het fiscale voordeel op de bedrijfswagens wilde afschaffen. Maar gingen de mensen nu nettoloon verliezen of niet? Er kwam geen duidelijk antwoord op die vraag. Later werd de communicatie bijgesteld, dat “niemand zou achteruitgaan”. Maar hoe dat juist betaald moest worden? De hele campagne sleepten de groenen het dossier achter zich aan. Tot op het voorzittersdebat zaterdagavond werd voorzitter Almaci op die onduidelijkheid gewezen door haar tegenstrevers.

“We hebben steken laten vallen”, klinkt het intern. “We hadden beter gezegd waar het op stond: sommige mensen gaan verliezen. Daar kan je voor of tegen zijn, maar het is wel duidelijk.” Groen zegt een aanbodpartij te zijn, die resoluut gaat voor het eigen verhaal. Die claim kon de partij niet waarmaken. “Ze hebben ons gepest”, zegt een Vlaams Parlementslid. “Dat mag, maar we zijn bang geworden.”

Kristof Calvo brengt zijn stem uit in Mechelen. Beeld BELGA

Een tegen allen

Ook bleef hun voorstel voor vermogensbelasting kleven. Gingen ze ook dure wijn- of boekencollecties in rekening brengen? Dat stond in het eerste voorstel dat ze overmaakten aan de Raad van State, maar belandde niet in hun partijprogramma. Groen slaagde er niet in de kritiek van tafel te vegen.

De groenen hebben het over een campagne van een-tegen-allen. “We hebben ook wat bagger over ons heen gekregen”, zegt een lokale topper. Vooral N-VA en Open Vld waarschuwden ervoor dat Groen “een belastingtsunami” zou veroorzaken. Ook waren er persoonlijke aanvallen op Kristof Calvo. N-VA-voorzitter Bart De Wever noemde hem een ‘dreumes’, Theo Francken verweet hem niet eens een rijbewijs te hebben.

Maar hoe reageer je daarop? Ze hebben zich te veel op stang laten jagen, is de analyse nu. “Dan hebben ze ons waar ze willen: in de verdediging”, klinkt het. Dat Calvo en Almaci zelf uitvielen naar N-VA en Open Vld werd intern niet altijd evenzeer gewaardeerd. Zeker in Gent en Leuven, waar de groenen mee besturen, vinden ze dat ze zich niet zomaar mogen laten wegzetten. Het circulatieplan in Gent werd ondanks het protest een groot succes. Alleen zo kan Groen echt groeien.

Niet langer kleine uitdager

Maar wat het vooral is: Groen ondervond wat het is om niet langer als kleine uitdager de arena te betreden, maar vol het gewicht van een campagne te dragen. En dat is nog even iets anders. De groenen klagen dat ze met de kleine budgetten van een ‘8 procent-partij’ moesten opboksen tegen campagnemachines als N-VA. Maar het is meer dan dat: onder de grote jongens gaat het er soms hard aan toe, en daar waren ze onvoldoende op voorbereid. Om echt de sprong voorwaarts te maken, woog de partij te licht.

Toch zijn er enkele opstekers. Vooral in de grote steden doet Groen het goed: in Leuven schuurt de partij tegen de 20 procent aan, in Gent evenzeer. Ook in Antwerpen haalt Groen vlot 17 procent. Alleen, dat vertaalt zich niet in de grote sprong voorwaarts in de héle provincie. Het platteland blijft achter. Enige echte uitzondering is Vlaams-Brabant, waar Groen met 3 procentpunt stijgt.

Opsteker

Ook in Brussel schiet de partij wel degelijk vooruit en wordt ze afgetekend de grootste partij, met mogelijk vier Vlaamse zetels in het Brussels Parlement. Daarmee lijken ze zeker te zijn van regeringsdeelname in het hoofdstedelijk gewest, ook al omdat Ecolo er zo goed op vooruitgaat.

Bovendien: omdat hun Franstalige zusterpartij ook in Wallonië erg goed scoort, was het gisteravond goed mogelijk dat de groene fractie de grootste wordt in het federaal parlement. Een opsteker, maar vooral met dank aan de Franstalige vrienden.

De teleurstelling overheerste, die nog vergroot wordt door de steile klim van Vlaams Belang. De groene golf lijkt in Vlaanderen meer op een rimpeling in het water.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden