Maandag 03/08/2020

begroting

Waarom de begrotingscijfers blijven schommelen: "Onprofessioneel en onzorgvuldig gedrag"

Premier Charles Michel heeft nog heel wat werk voor de boeg met de begrotingscontrole.Beeld BELGA

De berichten over de begroting schommelden de afgelopen maanden heen en weer. Bij de begrotingsopmaak was er sprake van 'een gigantisch tekort', vorige week heette het plots 'een wandeling in het park' maar de laatste dagen blijkt dat de inspanning toch weer groter uitvalt dan gedacht. Hoe vallen die wisselende cijfers te verklaren?

We zetten enkele krantenkoppen van de afgelopen maanden op een rij: 

23 september 2016: "Gat in begroting dubbel zo groot als gedacht"

Eind september krijgt de regering-Michel een stevige opdoffer te verwerken. Uit een prognose van het Planbureau blijkt immers dat maar eventjes 4,2 miljard euro nodig is om het gat in de begroting te dichten. Dat is bijna dubbel zoveel als eerder geraamd. Als gevolg van de brexit zal de economische groei in 2017 immers geen 1,5 maar slechts 1,2 procent bedragen, voorspelt het Planbureau. Daardoor zullen ook de belastinginkomsten een pak lager uitvallen.

15 oktober 2016: "Vooral besparingen vullen begrotingsput"

Bij de voorstelling van de begroting, half oktober, heeft de regering 3 miljard weggewerkt. Dat doet ze vooral door te besparen, in de eerste plaats in de sociale zekerheid (1,4 miljard). Daarmee is nog niet het volledige tekort verdwenen, maar doet de regering wel wat Europa vraagt: het tekort in 2017 beperken tot 1,7 procent.

17 november 2016: "Michel zakt voor grootste ambitie"

De regering heeft dan wel een put weggewerkt, Europa is niet overtuigd en geeft de Belgische begroting een onvoldoende. De taksinkomsten zijn veel te onzeker, oordeelt Europa. België dreigt zo opnieuw op het Europese strafbankje te belanden.

9 februari 2017: "1,4 procent groei is meevaller voor begroting"

Begin februari duikt het eerste positieve bericht op over de begroting. De economie zou dit jaar met 1,4 procent groeien, blijkt uit nieuwe ramingen van het Planbureau. Aangezien de regering bij de begrotingsopmaak slechts uitging van een groei van 1,2 procent, zou dat een extraatje van zo'n 400 miljoen euro betekenen voor de begroting.

10 maart 2017: "Federale regering heeft gemakkelijke begrotingscontrole voor de boeg"

Vorige week oogt de begrotingscontrole nog rooskleuriger. Volgens berekeningen van het monitoringcomité heeft de regering 'amper' 313 miljoen euro nodig om de begroting weer op koers te brengen. Daar worden wel al meteen kanttekeningen bij geplaatst: de federale regering moet dan wel haar reservepotje van 739 miljoen euro volledig aanslaan.

16 maart 2017: "Budgettaire gesprekken lopen niet van leien dakje"

En er duiken nieuwe problemen op: de besparingen in de sociale zekerheid vallen tegen. Daardoor zou nog 200 miljoen euro extra moeten worden gezocht. En ook de responsabilisering van langdurig zieken lijkt niet de voorziene 150 miljoen  op te leveren.

Terug naar normale cyclus

Hoe vallen die schommelende cijfers nu te verklaren? "Het berust allemaal op onprofessioneel en onzorgvuldig gedrag", is het strenge oordeel van Wim Moesen, begrotingsspecialist aan de KU Leuven. "Deze regering is daar veel meer schuldig aan dan haar voorgangers."

De oorzaak zit volgens Moesen in het verwaarlozen van de normale begrotingscyclus. In een eerste fase, de beleidsvoorbereiding, moeten de cijfers worden verzameld, waarna erover gediscussieerd kan worden met experten. In de volgende fase, de begrotingscontrole, worden dan de beleidsbeslissingen genomen. "Die tweede fase wordt niet genoeg voorbereid. We krijgen voortdurend informatie bij, waardoor de controle warrig gebeurt." 

Hij verwijst naar de responsabilisering van langdurig zieken. "Als je een maatregel inschrijft die niet wordt uitgevoerd, dan heb je je werk niet goed gedaan. De regering loopt er de kantjes van af, improviseert. Daardoor zijn ook de interpretaties van de genomen beslissingen vaak tegenstrijdig."

Moesen pleit er dan ook voor om terug te keren naar de normale cyclus, met een degelijke voorbereiding, en een grondige beleidsevaluatie achteraf. "Daarbij moet je kijken of de genomen maatregelen hebben opgeleverd wat ervan verwacht werd. Maar ook dat gebeurt bijna nooit, en daardoor leren ze ook niet uit hun fouten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234