Donderdag 17/10/2019

Achtergrond Europees president

Vriendjes blijven met Macron en co. Zo haalde Charles Michel zijn Europese topjob binnen

Charles Michel op een EU-top. Beeld Photo News

Blakend van ambitie kondigde ontslagnemend premier Charles Michel (MR) vanavond aan dat hij Europees president wordt. Zijn benoeming is het slotstuk van een lange tocht waarop hij zich gaandeweg profileerde als een internationale bruggenbouwer.

“België moet in de cockpit van Europa zitten.” Hoe langer Charles Michel (MR) premier was, hoe vaker hij het herhaalde: in zijn State of the Union, bij een staatsbezoek aan Poetin in Moskou, zelfs voor het Europees Parlement.

Het is tekenend voor de ambities van de jongste Belgische premier ooit: vroeg of laat wilde hij zijn carrière richting Europa tillen. “Ik maak geen pronostieken. Maar ik voel me goed in Europese kringen”, zei hij in ‘Charles Michel: portret van een jeune premier’ (2015) door journalist Olivier Mouton. “Bovendien maak ik deel uit van een generatie die vindt dat het Europese project een van de mooiste is van de afgelopen eeuw.”

Europese toppen waren zijn mooiste momenten als premier, zo liet hij zich de voorbije jaren in gesloten kring ontvallen. In aanloop naar de verkiezingen overwoog hij daarom ernstig om de Europese MR-lijst te trekken, maar zag daar uiteindelijk vanaf. Hij koos voor het belang van de partij. Zonder hem als kopman dreigde die immers kopje onder te gaan. Hij eiste het voorzitterschap van de MR weer op en trok de Kamerlijst in Waals-Brabant.

Maar kijk, na een thriller heeft de ‘jeune premier’ dan toch zijn topjob te pakken. Met dank aan zijn uitstekende connecties met de andere Europese leiders. Niet het minst die met de Franse president Emmanuel Macron, zijn liberale taalgenoot die net als hem grote ambities koestert voor Europa. Tijdens de Belgische regeringscrisis over het Migratiepact zakte Macron eind 2018 speciaal voor Michel naar België af om zijn compagnon te steunen, schouder aan schouder.

Charles Michel. Beeld EPA

Verbeten

Rond dat Migratiepact toonde Michel zich erg verbeten om de internationale reputatie van ons land, en dus ook die van zichzelf, te verdedigen. Ondanks het veto van regeringspartner N-VA trok Michel naar de VN-top in Marrakech om er hoogstpersoonlijk de steun van ons land toe te zeggen. Met enig gevoel voor dramatiek verkondigde hij er “dat de wereld nu moed nodig heeft” en dat België “aan de juiste kant van de geschiedenis staat”.

Internationaal scoorde hij daarmee punten, maar in eigen land kostte het hem zijn regering. De N-VA stapte eruit. “Marrakesh wordt Marracash”, tweette oud-staatssecretaris Theo Francken (N-VA) intussen. “Ik wist wel dat het nooit echt over dat pact ging. Wel over het staan aan de juiste kant van de Macron.” 

Ook in het dossier rond de Belgische gevechtsvliegtuigen waren Michels Europese ambities nooit ver weg. De Franse Rafale was een van de kandidaten om de verouderde F-16's te vervangen, naast onder meer de F-35 van het Amerikaanse Lockheed Martin. Het gaf de aankoopprocedure voor een nieuw gevechtsvliegtuig de schijn van een keuze tussen Europa en Amerika als defensiegrootmacht.

Een serieus aanbod of zelfs maar een prijsofferte van de Fransen kwam er nooit, terwijl de andere kandidaten een bijzonder uitgebreid dossier samenstelden. Frankrijk hield zich niet eens aan de officiële procedure die ons land uitgeschreven had, waarmee de Rafale zichzelf de facto buiten de competitie had gemanoeuvreerd. Toch deed Michel zijn uiterste best om de Fransen zo lang mogelijk aan boord te houden en vooral Macron tevreden te stellen.

Uiteindelijk kwam er een elegante oplossing uit de bus: België koos de F-35 als nieuw gevechtsvliegtuig, maar er werd ook meer dan een miljard euro beloofd voor de aankoop van Franse pantservoertuigen. Er werden bovendien enkele honderden miljoenen vrijgemaakt om te investeren in een Europees defensieproject.

Puzzelstukjes

Al die puzzelstukjes, en de persoonlijke aanbeveling door huidig Europees president Donald Tusk, vielen op de EU-top in elkaar. Lichtjes geholpen door het verzet van enkele Oost-Europese landen en Italië tegen de Nederlander Frans Timmermans als Commissievoorzitter, waardoor er in de verdeling van de topjobs plotseling meer ruimte voor Michel vrijkwam.

Door zijn vertrek moet de MR nu mogelijk op zoek naar een nieuwe premier. Vicepremier en Didier Reynders zou een logische opvolger zijn, huidig minister van Begroting Sophie Wilmès zou zijn bevoegdheden (Buitenlandse Zaken en Defensie) kunnen overnemen. Alleen: als er een wissel komt, is die pas voor begin december – wanneer de termijn van Michel als Europees president zou beginnen. Intussen zal Charles Michel als MR-voorzitter de regeringsonderhandelingen leiden. Zijn partij gaat er op dit moment van uit dat die tegen 1 december afgerond zijn.

Een meer fundamentele vraag is: wat met de MR eens Michel naar Europa is vertrokken? De man uit Waver zette de partij sinds hij premier werd naar zijn hand. De oude vete met de clan-Reynders beslechtte hij in zijn voordeel. Maar nu hij wegtrekt, lijkt er geen vervanger klaar te staan. De oude tegenstellingen kunnen weer opspelen. 

Volgens partijwoordvoerder Christophe Cordier is het niet nog veel te vroeg om daarover iets te zeggen. “Wij zijn nu vooral trots dat iemand uit onze rangen zo’n belangrijke functie binnenhaalt”, zegt hij. “Eens de regeringsonderhandelingen zijn afgerond, zullen we voorzittersverkiezingen houden. Maar ook vanuit Europa kan Charles zijn stempel blijven drukken op de partij.”

Ontslagnemend Waals minister-president Willy Borsus wordt genoemd als nieuwe voorzitter, maar hij is ‘het mannetje-van-Michel’. Een andere kanshebber is Jean-Luc Crucke, die furore maakte als minister voor Energie. En in Brussel brandt Ukkels burgemeester Boris Dilliès van ambitie. Tegelijk is het onduidelijk welke rol huidig informateur Reynders gaat spelen binnen de partij. Heeft hij nog wel zin in politieke avonturen in eigen land? Met hem weet je nooit. Nadat hij naast de post van secretaris-generaal van de Raad van Europa greep, heeft Reynders de handen weer helemaal vrij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234