Woensdag 16/10/2019

Aankoop F-35's

Vraagtekens bij 3,7 miljard aan compensaties na aankoop van F-35’s

Beeld REUTERS

De regering-Michel belooft dat de aankoop van de Amerikaanse F-35 ons land zeker 3,7 miljard aan economische compensaties zal opleveren. Dat is bijna evenveel als het vliegtuig kost. Economen plaatsen hier een groot vraagteken bij.

De Belgische luchtmacht vliegt vanaf 2025 met de Amerikaanse F-35's van Lockheed Martin. Zoals al langer verwacht kiest de regering-Michel voor dit toestel. Het gaat om een aankoopdossier van 3,8 miljard euro – het ‘contract van de eeuw’. De totale kosten van de F-35, over 30 jaar gespreid, bedragen 12,5 miljard euro.

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) en zijn collega Kris Peeters (CD&V), bevoegd voor Economie, maken zich echter sterk dat de aankoopkosten van de F-35 bijna volledig naar België terug zullen vloeien, in de vorm van economische compensaties. “Het aanbod van de Verenigde Staten zorgt voor een economische activiteit met een geschatte omzet van 3,7 miljard euro”, onderstreept Peeters.

Gaat de F-35-vlieger dan bijna gratis op? Technologiefederatie Agoria waarschuwt dat Peeters’ som van economische compensaties nog hoogst onzeker is. Volgens topman Marc Lambotte zijn zowat alle Belgische bedrijven in de luchtvaartindustrie de voorbije jaren gecontacteerd door Lockheed Martin met vage overeenkomsten en beloftes. “Maar die moeten straks nog omgezet worden in een echt contract.” En dat wordt lang niet evident. “Er is controle nodig, zodat de halve en hele beloftes geen loze beloftes worden.”

Ook econoom Geert Noels is sceptisch. “Peeters spreekt over een stijgende omzet. Maar dat is niet hetzelfde als toegevoegde waarde. Je moet kijken: komen er nieuwe jobs en investeringen bij dankzij de F-35 voor Belgische bedrijven? Als een Amerikaans bedrijf met een vestiging in ons land dankzij deze aankoop vooruitgaat, is dat nog geen economische compensatie voor België”, zegt hij.

Noels denkt dat de technologische industrie in België eerder gebaat zou zijn met investeringen in nieuwe technologieën zoals cyberdefensie en drones. “Daar kunnen onze bedrijven dan internationaal de leiding in nemen en hun kennis te gelde maken in het buitenland”, zegt Noels. Omdat de F-35 goedkoper uitvalt dan begroot, zet de regering wel een deel van de overschot – enkele honderden miljoenen – opzij voor een investering in het gevechtsvliegtuig van de toekomst in Europa.

Lees ook: ‘F-35: het contract van de eeuw ontleed’.

Peanuts

De federale regering heeft ook wel degelijk aan controle op de beloftes gedacht. Hiervoor wordt een nieuw orgaan opgericht. Vraag is of dit orgaan genoeg slagkracht heeft om engagementen ook te gaan afdwingen. Die kans lijkt klein.

Herman Matthijs, professor overheidsfinanciën aan de VUB, vreest er alvast voor. “We bestellen 34 toestellen. Op een totaal van zowat 3.000 verkochte F-35's wereldwijd. De Amerikanen gaan hun slaap niet laten voor peanuts uit België.” 

Tegelijk denkt Matthijs wel dat het in ons voordeel speelt dat België historische banden heeft met Lockheed Martin. “We hebben lang gevlogen met de F-16. Voor dat vliegtuig zijn de beloofde compensaties ook toegekomen. Maar het verschil is wel dat we bij de F-16 vanaf het begin betrokken waren bij de ontwikkeling. En bij de F-35 niet. Achteraf gezien is dat een belangrijke fout van de regering-Verhofstadt.”

Minister Vandeput houdt vol dat de Amerikaanse beloftes afdwingbaar zijn. “De inschatting van 3,7 miljard euro is trouwens conservatief. Het gaat dan alleen om een dertigtal projecten waarvoor we heel concrete engagementen hebben.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234