Dinsdag 22/10/2019

Formatie

Voor het eerst nemen PS en N-VA de leiding in federale formatie

Beeld Bas Bogaerts

PS en N-VA gaan samen praten over de vorming van een federale regering. De vraag is of ze ook echt voluit zullen gaan.

Meer dan 130 dagen zijn er nodig geweest vooraleer de twee grootste partijen aan beide zijden van de taalgrens samen een poging ondernemen om een regering te vormen. “Minstens twee maanden te veel”, zei Johan Vande Lanotte (sp.a). Hij en MR-kopstuk Didier Reynders leverden maandag hun opdracht als informateur in bij de koning. 

Dinsdag stuurt de koning een N-VA’er en PS’er de wei in voor een 'preformatie-opdracht’. Ze moeten onderzoeken of de vorming van een federale regering waar beide partijen in zitten mogelijk is. Voor N-VA zal oud-minister-president Geert Bourgeois worden aangeduid, bij de PS wordt de naam van Rudy Demotte, eveneens ex-MP, uitdrukkelijk genoemd. 

Vande Lanotte en Reynders leverden een eindverslag af aan de koning, opgedeeld in drie hoofdstukken. Eerst en vooral wordt het terrein afgetast wat de mogelijkheden zijn om een federale regering te vormen, daarna komt een luik waarin de begrotingscijfers tegen het licht worden gehouden, om af te sluiten met een reeks concrete voorstellen rond thema’s klimaat, werk en pensioenen. Over de tekst bestaat geen akkoord, maar het moet een basis vormen voor verdere gesprekken. “Er wordt niet vanaf een wit blad vertrokken”, stelde Vande Lanotte.

Krokodillen

De reden waarom het zolang duurde, is volgens de informateurs niet te wijten aan de inhoudelijke verschillen. Die zijn er, maar het is vooral de wederzijdse diabolisering die een normaal gesprek tussen N-VA en PS onmogelijk heeft gemaakt. De achterban overtuigen om met de vijand in zee te gaan, was de voornaamste hindernis.

“Vergelijk met ouders die vertellen aan hun kinderen dat ze niet in de rivier mogen zwemmen omdat er krokodillen in zwemmen”, zei Vande Lanotte. “Als die dan plots na vijf jaar zeggen dat het wel degelijk veilig is, zal de kroost niet zomaar in het water springen.”

De voorbije weken zijn er wel degelijke informele contacten geweest tussen Franstalige socialisten en Vlaams-nationalisten. Toen een eerste etentje uitlekte begin september, was dat nog voorpaginanieuws. Toen Bart De Wever en Theo Francken eind vorige week afzakten naar Wallonië om Paul Magnette en Elio Di Rupo te ontmoeten, wekte dat nauwelijks ophef, zelfs niet in Franstalig België. De relaties lijken enigszins genormaliseerd, ook in de publieke opinie. 

Vergeet niet dat Ecolo eind juli weigerde aan tafel te komen met de N-VA, ook al zouden er nog zes andere partijen aanschuiven. Vergeet ook niet dat de PS twee maanden nodig heeft gehad om de achterban te overtuigen om samen met de MR de onderhandelingen voor een Waalse regering op te starten. Nu alle regionale regeringen gevormd zijn, kan er een nieuwe stap gezet worden.

Dat N-VA en PS nu samen, zij het voorzichtig, gaan aftasten wat er samen mogelijk is, vinden de informateurs een overwinning op zich. De vraag is of de twee gezworen aartsrivalen echt willen doorpraten om een paars-gele regering op de been te brengen. “Enkel vijanden kunnen een vredesakkoord sluiten”, blijft Vande Lanotte hoopvol. Volgens vicepremier Alexander De Croo (Open Vld) is zelfs een regering tegen december mogelijk. De liberaal zet zo vooral de N-VA onder druk. 

Schade verdubbeld

Het wantrouwen tussen Vlaams-nationalisten en Franstalige socialisten is niet weggeëbd. De voorzet van Francken om, naar het Deens voorbeeld, samen met de PS een socialer beleid met strenge migratieregels op poten te zetten, viel op een koude steen. “Dat zal niet gaan”, zei PS-kopstuk Laurette Onkelinx daarover in De Morgen. “We gaan het respect voor elk individu niet afbouwen. Nooit.” Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever zijn de Franstalige socialisten nog steeds uit op een paars-groene coalitie, zonder N-VA dus. 

De angst om in de rivier te springen is nog altijd aanwezig. Als de onderhandelingen alsnog mislopen wordt de schade bij beide partijen verdubbeld, want dan er is nog altijd geen regering, én is de achterban ‘verraden’ zonder tastbaar resultaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234