Dinsdag 25/06/2019

Middenveld

"Volgens N-VA mag de burger enkel spreken in het stemhokje"

Socioloog Luc Huyse. Beeld RV

Is de macht van het middenveld voorbij en is dat dan een goede zaak, zoals N-VA-parlementslid Marius Meremans stelt? Twee keer nee, zegt socioloog Luc Huyse. 'Burgers zijn meer dan enkel kiezers.'

De Leuvense socioloog Luc Huyse schrijft al meer dan 50 jaar over politiek en samenleving. Over hoe besluitvorming tot stand komt, waar de breuklijnen lopen in de samenleving en wat de gevolgen zijn van de ontzuiling.

Deze week barstte het debat daarover opnieuw los met een opiniestuk van Peter Wouters, voorzitter van beweging.net, waarin hij stelde dat de overheid het middenveld monddood wil maken. N-VA reageerde scherp via Vlaams parlementslid Marius Meremans.

Voelen middenveldorganisaties zich terecht geïntimideerd, zoals beweging.net stelt?

"Ik denk het wel. Er is ten eerste het ononderbroken bashen van N-VA op middenveldorganisaties. Dan gaat het niet enkel om het klassieke middenveld, zoals vakbonden en mutualiteiten, maar ook om organisaties zoals Hart boven Hard en bewonersgroepen."

"Het gaat ook om dreigementen om organisaties financieel de adem af te snijden. Als N-VA erop hamert, zonder bewijzen, dat het betaalbaarder zou zijn om in de gezondheidszorg niet meer via mutualiteiten te werken, dan is dat een intimidatie. Van organisaties die niet zeggen wat het bevoegde departement zou willen horen, klinkt het plots dat hun activiteiten niet meetbaar zijn. Altijd komt men terug op de financiële kost."

Wouters wil niet dat zijn beweging.net een schoothondje wordt, een chihuahua. Maar is het ooit eigenlijk anders geweest? U hebt toch zelf ooit een rel ontketend door te zeggen dat het ACW onder de sloef van CVP lag?

"De rechtstreekse lijn met de partijen is in die organisaties voor een groot stuk doorgeknipt. Ze kunnen niet meer garanderen dat hun leden op de partijen stemmen met wie ze getrouwd zijn. Daardoor is de band losser geworden, niet meer onvoorwaardelijk."

"Toen de lokale afdeling van de Christelijke Mutualiteit haar personeel opriep om enkel op CD&V-lijsten te staan, stuurde CM nationaal meteen een verontschuldiging uit. Als je het bredere middenveld bekijkt, Hart boven Hard bijvoorbeeld, die wedden niet op één paard. "

N-VA'er Meremans heeft dus gelijk: hun macht is gewoon getaand en dat is een bittere pil?

"De lijnen met partijen zijn doorgeknipt, maar het middenveld heeft nog macht in talrijke overlegorganen. Wat je daar ziet, is dat de handvol organisaties die het vroeger voor het zeggen hadden, nieuwe verenigingen naast zich moeten dulden. Kijk maar naar milieubewegingen. Eigenlijk heeft het middenveld nog te weinig macht."

U wil de macht van het middenveld nog vergroten? 

"Straten-generaal bestaat meer dan 15 jaar, Ringland 5 jaar. Nooit is er sprake van geweest om zulke groepen bij structureel overleg te betrekken. In het Oosterweel-dossier is dat nu voor het eerst voorzien. Hoe snel wordt die knoop in de infrastructuurwerken plots ontward? Wat had men kunnen winnen aan tijd en geld?"

"Dan hoor je sceptici vragen wie die organisaties vertegenwoordigen. ‘Het is maar een groepje hooggeschoolden’. Maar Ringland heeft wel 14 keer De Roma (Antwerpse cultuurzaal, red.) laten vollopen. Soms moest het over twee avonden gespreid worden. Ik daag partijen uit om voor één dossier hetzelfde te bekomen."

Is dat wel zo democratisch? N-VA is de grootste partij. Is het niet logisch dat ze er een probleem mee heeft als middenveldorganisaties aandacht opeisen met andere standpunten?

"De grootste partij? Het zijn in Vlaanderen allemaal dwergen en van die dwergen is N-VA de grootste. In de laatste opiniepeiling haalt ze 28 procent. Een mooie score, maar in de politieke geschiedenis van België was een grote partij er eentje met 60, 50 of 40 procent."

"Waarom schept het feit dat je de grootste bent, binnen het leger van andere dwergen, plots andere rechten? Of het monopolie op het debat? Als N-VA het middenveld op droog brood wil zetten, miskent ze de ziel van de democratie."

Waarom zijn onverkozen middenveldorganisaties dan zo essentieel voor onze democratie?

"Een individuele burger is een kwetsbare burger. De democratie is daarom groepswerk. Pas als de burger zich kan organiseren via een van die honderden spelers op het middenveld kan hij een collectieve vuist maken."

"Verkiezingen kunnen nooit vatten wat zich ertussen afspeelt. Het verhogen van de pensioenleeftijd is bij geen enkele partij in de verkiezingscampagne ter sprake gekomen, maar toch namen de regeringspartijen daar verregaande beslissingen in."

"Wat die Meremans van N-VA nu zegt is dat de kiezer, als hij gesproken heeft in het stemhokje, daarna maar moet zwijgen. Alsof burgers alleen maar kiezers willen zijn. Dat is een miskenning van het DNA van de democratie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden