Dinsdag 15/10/2019

Cultuur

Vlaams Belang krijgt cultuurwereld in het vizier

De VRT-gebouwen. Beeld Illias Teirlinck

Na zijn verkiezingsoverwinning heeft het Vlaams Belang de kans om voor het eerst in te breken in de raden van bestuur van de grote Vlaamse culturele instellingen. Nu al is zeker dat het twee zitjes krijgt bij de VRT. Hoe groot kan de impact daarvan zijn?

Zes van de twaalf zitjes in de raad van bestuur van de VRT zullen binnenkort ingenomen worden door mensen van N-VA (4) en Vlaams Belang (2). “Het is een uitgelezen kans om de vooringenomenheid bij sommige VRT-programma’s van binnen uit aan te klagen”, maakte Vlaams Belang zich sterk in Het Nieuwsblad. Samen met de N-VA zouden ze de openbare omroep extra kritisch aanpakken.

Geldt hetzelfde voor de grote culturele instellingen? In principe wordt er bij de samenstelling van de raden van bestuur rekening gehouden met de zetelverdeling in het Vlaams Parlement. Door de forse vooruitgang komt zo ook het Vlaams Belang in beeld. Gaan ze ook hun stempel drukken op pakweg Opera Ballet Vlaanderen (nu Kunsthuis), Brussels Philharmonic of de Ancienne Belgique? Ook toneelhuizen als NTGent of de KVS hebben vertegenwoordigers uit de Vlaamse politiek in de raden van bestuur. 

Regering beslist 

In 1991, na Zwarte Zondag, heeft het toenmalige Vlaams Blok die zitjes nooit opgeëist. Inmiddels is er wel een en ander veranderd. Toen de N-VA bij de vorige Vlaamse verkiezingen de hoogte inschoot, eiste de partij van Bart De Wever wel haar deel van de koek. “Het is vaak ook een middel om invloed en macht te vergaren”,  zegt cultuureconome Annick Schramme (Universiteit Antwerpen). “Het valt af te wachten hoe het Vlaams Belang hiermee zal omgaan.”

Alleen moet het Vlaams Belang dan ook toegang krijgen tot de raden van bestuur. In het verleden was dat zelden of nooit het geval. “Het is de regering die finaal beslist”, zegt Els Buelens, de Nederlandstalige voorzitter die controleert of het Cultuurpact wordt nageleefd. Dat pact, gesloten in de jaren 70, bepaalt dat “alle ideologische strekkingen vertegenwoordigd” moeten zijn. 

Het Vlaams Belang werd in de regel aan de kant geschoven. Omdat de ‘Vlaams-nationale strekking’ al vertegenwoordigd was via de VU en later de N-VA. Bovendien werden klachten bij de cultuurpactcommissie tot 2011 automatisch onontvankelijk verklaard omdat ze van het Vlaams Belang kwamen. Daarna kreeg de partij één keer gelijk, maar kreeg ze toch geen zitje toegekend. De Vlaamse regering nam de blamage voor lief. 

Het Brussels Philharmonic bij een optreden in Flagey. Beeld BELGA

Vendelzwaaien

Breekt extreemrechts nu wel binnen in de Vlaamse culturele instellingen? Het Vlaams Belang houdt zich voorlopig op de vlakte over zijn plannen, maar het onderwerp staat wel op de agenda van het volgende partijbestuur. De meeste raden van bestuur worden pas in de loop van de legislatuur vernieuwd. De mogelijke impact zal allicht beperkt zijn, schatten de andere partijen in. Het ziet er niet naar uit dat vendelzwaaien en volksdansen plots de Vlaamse podia gaan domineren.

Zo heeft een raad van bestuur geen impact op programmering of de artistieke richting van een cultuurhuis. Hij heeft eerder een controlerende functie, net zoals bij de VRT overigens. Bovendien is het Vlaams Belang nog altijd te klein om zo’n raad van bestuur naar zijn hand te zetten. Met slechts één of twee zetels op een bestuursraad van twaalf of vijftien is de invloed sowieso beperkt. Er zullen op vergaderingen meer kritische vragen gesteld worden, maar meer ook niet. 

De cultuursector zelf vraagt zich af of Vlaams Belang überhaupt genoeg mensen vindt die zin hebben om zich hiermee bezig te houden, en dan is het afwachten of die nieuwbakken bestuursleden van cultuur kaas hebben gegeten. 

Cultuurorganisaties die nieuwe samenstelling krijgen tijdens volgende legislatuur en datum waarop dat gebeurt

1. Kunstinstellingen 

AB: binnen de zes maanden na aanvang legislatuur

Concertgebouw Brugge: 08.05.2021

Antwerp Symphony Orchestra: 31.10.2021

deSingel:31.10.2021

Kunsthuis: 31.10.2021

Brussels Philharmonic: 31.10.2021

2. Instellingen van de Vlaamse Gemeenschap

Museum voor Hedendaagse kunst (M HKA): 31.10.2021

Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (KMSKA): 31.12.2024

3. Fondsen

Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF): 14.01.2021

Vlaams Fonds der Letteren (VFL): 31.08.2022

4. Organisaties

Vlaamse Kunstcollectie: 25.01.2020

Flagey: AV 2020-2021-2022

VRT: 25.01.2020

Mu.zee: 30.06.2020

Muntpunt: 31.10.2020

deBuren: 25.03.2021

De Brakke Grond: 31.03.2021

Toneelhuis: 16.07.2021

HetPaleis: 16.07.2021

Z33: 31.10.2021

VIAA: 31.10.2021

Darna: 31.12.2021

NT Gent: 31.12.2022

KVS: 31.03.2023

5. Aanspreekpunten

Cultuurloket: 31.10.2021

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234