Vrijdag 24/09/2021

AchtergrondVlaams Audiovisueel Fonds

Vlaams Belang en de cultuurwereld: het ligt vaak gevoelig

VB-voorzitter Tom Van Grieken. Beeld Bas Bogaerts
VB-voorzitter Tom Van Grieken.Beeld Bas Bogaerts

Sinds zijn verkiezingsoverwinning in het voorjaar van 2019 maakt Vlaams Belang een inhaalbeweging in het bestuur van de Vlaamse cultuurinstellingen. Niet voor het eerst en wellicht ook niet voor het laatst zorgt dit voor opschudding.

Vlaams Belang heeft maandagochtend de kandidatuur van Jef Elbers als bestuurder van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) ingetrokken. Elbers, een scenarioschrijver en oudgediende van extreemrechts, kwam afgelopen weekend in opspraak omwille van zijn oerconservatieve homostandpunten. “Transseksualiteit is abnormaal”, vertelde Elbers onder meer aan De Standaard. Het Vlaams Audiovisueel Fonds wilde hem daarop weigeren als nieuw bestuurslid.

VB-voorzitter Tom Van Grieken heeft het over een beslissing met gemengde gevoelens: “Wij willen het signaal geven dat wij geen homofobe partij zijn, maar ik zit gewrongen met het feit dat een persoonlijke mening veel doorslaggevender is dan kunde. En dat is verwerpelijk.” Volgens Van Grieken worden de uitspraken van Elbers “misbruikt” om Vlaams Belang weg te zetten.

VRT

Vlaams Belangers die hun intrede maken in het bestuur van cultuurinstellingen: het ligt wel vaker gevoelig. Zo claimde Vlaams Belang in juni 2019, meteen na zijn overwinning bij de verkiezingen, een zetel in de raad van bestuur van gelijkekansencentrum Unia. Dat terwijl Vlaams Belang Unia zo snel mogelijk wil afschaffen. De voorloper van Unia, het Centrum voor Gelijke Kansen (CGKR), trok destijds naar de rechter tegen het Vlaams Blok, de voorloper van het Vlaams Belang.

De kwestie werd eind 2020, na lange discussies, ontmijnd door geen Vlaamse bestuurders meer aan te stellen bij Unia. Vlaanderen wil een eigen gelijkekansencentrum oprichten tegen 2023. Unia is een interfederale organisatie. Vlaams Belang voelde zich gepakt door het besluit. Ook binnen de VRT zorgde de aanduiding van twee VB-bestuurders voor spanning. Intern werd geprobeerd om het duo ver weg te houden van de belangrijkste comités die rond de VRT draaien.

Cultuurpact

Dat Vlaams Belang als oppositiepartij mee kan aanschuiven in het bestuur van de cultuurinstellingen heeft alles te maken met het Cultuurpact uit 1972. Doorgaans zijn het de regeringspartijen die beslissen wie in het bestuur van overheidsinstellingen belandt, maar in de culturele wereld gelden de regels uit het Cultuurpact. Volgens dit akkoord moeten “politieke strekkingen binnen de overheid evenredig vertegenwoordigd zijn” in het bestuur van alle instellingen. Versta: zitjes moeten verdeeld worden volgens de krachtsverhoudingen in het Vlaams Parlement.

Het Cultuurpact is een kind van de verzuiling. De bedoeling ervan was om te voorkomen dat ten noorden van de taalgrens de katholieken het culturele leven zouden beheersen en ten zuiden van de taalgrens de vrijzinnige socialisten en liberalen. Na de veroordeling van het Vlaams Blok wegens racisme in 2004 werd even geprobeerd om Vlaams Belang te weren uit de cultuurinstellingen als een ‘ondemocratische partij’, maar uiteindelijk kwam daar niets van in huis.

Afschaffen

Een hervorming van het Cultuurpact lag al geregeld op tafel, maar voorlopig blijft het origineel overeind. “Ofwel moet je naar een keuze voor meer expertise binnen het bestuur gaan. Ofwel vul je het Cultuurpact minder politiek in”, zegt Bart Caron, de voormalige voorzitter van de commissie Cultuur voor Groen en VRT-bestuurder. “Bij de verdeling van bestuursposten zou bijvoorbeeld meer rekening moeten gehouden worden met een goede sociaal-maatschappelijke mix.”

Ook Vlaams Belang wil het Cultuurpact trouwens hervormen. De partij vindt dat ze nog altijd “zwaar ondervertegenwoordigd is” in de meeste raden van bestuur sinds de verkiezingen in 2019. Vlaams Belang stelt daarom voor om het bestuur van alle culturele instellingen die onder de Vlaamse overheid vallen telkens binnen de drie maanden na verkiezingen te vernieuwen. Nu volgt elke organisatie haar eigen kalender. “Dat is niet logisch”, oordeelt Chris Janssens (VB). “Zo zal het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen pas zijn bestuur hernieuwen in 2024. Rijkelijk laat.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234