Zaterdag 01/10/2022

Interview

Vicepremier Kris Peeters: "Op deze plek moet je kunnen incasseren"

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Al 35.000 mails heeft vicepremier Kris Peeters (CD&V) ontvangen van burgers die zich zorgen maken over hun pensioen. Over de effectentaks: geen enkele. Het noopt hem tot een vermaning aan de eigen regering: ‘Het is onze verantwoordelijkheid om zorgen weg te nemen, niet om zorgen bij te creëren.’

Bart Eeckhout en Jeroen Van Horenbeek

“Is het communiqué van de premier er al?” De federale regering is net tot een akkoord gekomen over de invulling van de effectentaks, wanneer Kris Peeters ons te woord staat op zijn kabinet.

Het akkoord gaat de richting uit die de vicepremier gewenst had. Met een pedagogische tik voor de enigszins met de voeten slepende minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) erbovenop. “De premier is de ministerraad gestart met een scherp statement”, vertelt Peeters. “Zo heb ik hem nog nooit eerder gezien. Charles (Michel, BE/JVH) pikt het niet dat het Zomerakkoord alweer in een kwaad daglicht is gesteld door kritiek van binnenuit.”

Eind goed al goed? De lichaamstaal van Kris Peeters verraadt dat er toch weer iets geknakt lijkt. Dat na de glorieuze apotheose van het Zomerakkoord de meerderheidspartijen weer frontaal botsen – over de pensioenen, Sudan of de effectentaks – versombert het gemoed. Tomorrowland lijkt ver weg. Het wantrouwen regeert, zoals ook blijkt uit de ongedurigheid waarmee Peeters het regeringscommuniqué over de ministerraad opwacht.

Eerst dus maar even over die effectentaks. Zal die wel de voorziene 254 miljoen euro opleveren? “Dat is wat de premier ons bevestigd heeft”, zegt de CD&V-vicepremier koeltjes.

Gelooft u hem?

Kris Peeters: “Die taks was nooit ons voorstel. Wij hadden wat anders op tafel gelegd (een meerwaardetaks op aandelen, BE/JVH). De premier is toen met dit alternatief gekomen. Hij houdt vast aan dit bedrag. Ik ga ervan uit dat zal gebeuren wat hij vraagt.”

Minister Van Overtveldt (N-VA) vreest dat de Raad van State ongenadig zal zijn.

“Ik weet niet wat ze zullen adviseren, en ik denk dat mijn collega het ook niet weet. Er zijn nog heffingen of uitkeringen die pas vanaf een bepaalde grens beginnen te tellen.

“Roerende inkomsten zijn per definitie vloeibaar. Collega Van Overtveldt heeft de opdracht gekregen zo veel mogelijk sluipweggetjes af te sluiten. De taks is zo gecomponeerd dat het de vraag is of het wel de moeite loont om constructies op te zetten om te ontwijken. Die riskeren duurder uit te vallen dan de taks zelf. Ik gun iedereen zijn effectenrekening van 500.000 euro of meer. Als je zo’n vermogen hebt, kun je wel moeilijk zeggen dat je een bescheiden middenklasser bent. Weinig mensen hebben hun volledig kapitaal in effecten. Ik heb alleszins niet zo’n rekening. (lacht) Dan is een taks van 750 euro, met een totale opbrengst van 254 miljoen niet onbillijk.”

Een ambitieuze shift naar belasting op vermogen is het niet.

“Het is een stap naar rechtvaardige fiscaliteit. We moeten daar realistisch in zijn: het is het hoogst haalbare voor deze regeerperiode. Na 2019 zal het gesprek opnieuw gevoerd moeten worden, bijvoorbeeld over een dual income tax (waarbij inkomsten uit vermogen naast inkomsten uit arbeid belast worden, zoals CD&V wil, BE/JVH).”

Vanwaar komt het emotionele verzet tegen zo’n bescheiden taks?

“Ondernemers hebben zich wat laten opjutten. Als je te horen krijgt dat de regering aan het vermogen van je familiebedrijf wil gaan zitten, zou ik ook boos worden. Er is veel wind gemaakt voor niets.”

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Het is, met permissie, niet de eerste keer bij deze regering.

(knikt) “Dat is de verantwoordelijkheid van de windmakers. Ik maak me veel zorgen over de beeldvorming rond de pensioentoekomst. Dat is een fundamenteler en delicater dossier. Weet u hoeveel mails ik heb binnengekregen over die pensioendiscussie? 35.000. Ook zonder die mails weet ik dat mensen zich daar grote zorgen over maken. Mensen spreken mij daarover aan op straat. Over de vraag of aandelen op naam ook geviseerd zijn door de effectentaks ben ik nog nooit aangeklampt. Het is de verantwoordelijkheid van de regering om zorgen weg te nemen, niet om zorgen bij te creëren.”

Dat zou toch vanzelfsprekend moeten zijn?

“Ik spreek u niet tegen. Die 35.000 mails komen er niet zomaar. Die hele discussie over het pensioen van werkzoekende vijftigplussers is een spijtige zaak geweest. Omdat er onduidelijkheid was, is iedereen beginnen te denken dat ook zijn pensioenrechten niet meer veilig waren.

“Het is onze plicht als regering om daarover duidelijkheid te creëren. Dat is niet eens zo moeilijk: het regeerakkoord bevat de perfecte leidraad. Deze regering wil een stevig pensioen garanderen, hervormt op de lange termijn en beloont werken meer dan niet werken. We hebben de duurzaamheid van het pensioenstelsel juist versterkt, bevestigt ook de Nationale Bank. Misschien is het geen slecht idee om dat gewoon eens uit te leggen?”

Wordt die onrust per ongeluk gecreëerd of bewust?

“Wie zal het zeggen? (zucht) We hadden een mooi Zomerakkoord onderhandeld. Tot Gwendolyn Rutten (Open Vld) met John Crombez (sp.a) in debat ging op De zevende dag en de hele tent in brand vloog. Omdat die communicatie vervolgens niet in de hand gehouden is, denkt intussen elke Belg dat zijn toekomst op losse schroeven staat. Want zelfs nu de verduidelijking er gekomen is, gaat de discussie maar voort. Dat is onverantwoord.

“Onjuiste of onduidelijke communicatie over pensioenbeleid is dodelijk voor een regering. De boodschap vanuit de meerderheid dat niets nog gegarandeerd blijft of dat het land bankroet is, hakt erin. Elke dag wordt er weer een ander ballonnetje opgelaten over de pensioenen. En als wij dat dan van tafel halen, zeggen de mensen: ‘jaja, tot het er weer opligt, zeker?'”

Het door uzelf bejubelde Zomerakkoord hangt intussen in flarden uiteen

“Het Zomerakkoord was een principieel en goed akkoord. Vakministers zouden het verder gaan invullen. Dat is een strategie met risico’s, zo is nu gebleken. Als een minister zelf in de krant komt vertellen dat hij denkt dat zijn plan de Raad van State niet overleeft, dan zit het spel op de wagen.”

U krijgt dan het sociale verzet over u heen. Zit CD&V op haar plaats in deze regering?

“Wij krijgen heel wat voor elkaar. Maar deze regering op een sociale koers houden, is hard werken. Wij houden heel wat tegen. Als wij de middelentoets voor werkzoekenden of de beperking van de werkloosheidsvergoeding in de tijd blokkeren, krijgen we geen applaus. ‘Het zou er nog aan moeten mankeren’, zeggen de vakbonden dan.”

Vindt u dat u applaus verdient van de vakbonden?

“Daar doe ik het niet voor. Maar een beetje intellectuele eerlijkheid, zou wel mogen. Vorig jaar riepen de bonden op tot verzet omdat ik de 45 urenweek zou gaan invoeren. Klinkklare nonsens. Nu hoor je daar niets meer over.”

CD&V speelt voortdurend in de defensie. Verdedigers winnen maar zelden de Gouden Schoen.

“Dat wisten we toen we eraan begonnen. Je moet kunnen incasseren op deze plek. Ik hoef geen Gouden Schoen, maar zonder verdedigers krijgt een ploeg ook zwaar op haar kas.”

U pretendeert het ‘sociale gelaat’ van de regering te zijn. Maak dat eens concreet.

“Dankzij ons blijft het sociaal overleg in ere gehouden. Dat is niet niets. Dan is het een beetje jammer dat een eminent lid van de Groep van Tien bij zijn afscheid zelf zegt dat het sociaal overleg vierkant draait.”

Heeft u dat laten weten aan Karel Van Eetvelt?

(zuinig) “Ik heb hem een sms gestuurd om te laten weten dat ik dat toch wel sterk geformuleerd vond.”

De hele wereldeconomie gaat door een disruptie en in België sleept het sociaal overleg zich voort. Dan is frustratie toch begrijpelijk?

“U onderschat de creativiteit van de sectoren om daarmee om te gaan. Precies daarvoor dient het sociaal overleg. Loopbaansparen is een idee vanuit een sector. Landingsbanen: idem."

Mag het niet wat meer zijn?

“Zeker. Maar ik verzet me tegen het beeld van de Groep van Tien als een tandeloze bende grijze mannetjes die verlamd naar het verleden kijken.”

In Knack hekelt minister Van Overtveldt juist die “remmende factoren” van de overlegcultuur.

“Het werkt efficiënt als je stappen vooruit wilt zetten. Alleszins efficiënter dan door brutale confrontatie verandering afdwingen.

“België is een complex raderwerk. Als je politiek succes wilt boeken, moet je dat systeem leren kennen en hanteren. Dat frustreert soms, omdat het traag vordert. De meest succesvolle politici uit onze recente geschiedenis zijn degenen die het raderwerk beheersten. Wanneer je in de Belgische politiek slaagt, kun je alles aan.”

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Geldt dat gezegde vandaag nog wel?

“Voor mensen met mijn ingesteldheid is het niet gemakkelijk. Ook de politiek in ons land is het slachtoffer van een gepolariseerd, populistisch klimaat. Het beste paard krijgt niet langer de meeste haver. Een goed voorbeeld is onze justitieminister Koen Geens. Die levert prachtwerk, maar staat er niet elke dag mee in de krant.

“Ik ben vorige week in Zuid-Korea geweest. De ministers kijken er met een vleugje Confucius naar al die oorlogsverklaringen tussen Trump en Noord-Korea op Twitter. Ze zien de verbale raketten overvliegen, maar werken gewoon voort en hopen erop dat de mensen uiteindelijk die houding zullen appreciëren.”

Op het eind van de dag moeten er wel kiezers overtuigd worden. Dat lukt CD&V maar matig.

“Het is niet vanzelfsprekend. Donald Trump is niet alleen door lager opgeleiden verkozen. Zelfs intellectuelen laten zich vangen en geloven in de illusie van de simpele oneliner. Dat zie je ook hier.

“Neem dat voorstel (van Bart De Wever, BE/JVH) om een gevangenis in Marokko te bouwen. Klinkt goed, toch? Denk nu eens twee minuten na. Ga je ook gedetineerde Belgen met een dubbele nationaliteit daarheen sturen? Lastig. En wat als mensen weigeren? Ook lastig, want dat recht hebben ze. Hoeveel gevangenen sturen we dan op het einde van de rit naar Marokko? Als je die feiten nog maar benoemt, ben jij wel diegene die alles blokkeert en ruzie zoekt…”

Dus ontstaat de verleiding om zelf ook populistisch te gaan tweeten?

“Ik heb één regel: ik twitter niet zelf. Ik vraag aan mijn medewerkers om een tweet op te stellen en die gaat zonder mijn akkoord niet buiten. Er zit dus altijd een rem op. Ik blijf erin geloven dat die aanpak meer loont, uiteindelijk. Ik ga me niet laten verleiden tot de agressieve communicatie van sommige collega’s. Zo zou ik mezelf en mijn partij verloochenen.”

Nu we het toch over staatssecretaris Francken hebben…

(grijnst)

… vond u het een goed idee om een Sudanese delegatie naar hier te halen om asielzoekers te identificeren?

“Dat is niet gelopen zoals zou moeten. Je moet uiteraard een oplossing zoeken voor mensen die hier verblijven, maar geen asiel willen aanvragen, zoals die Sudanezen in het Maximiliaanpark. Maar dan moet je wel voorzichtig en met respect voor de mensenrechten te werk gaan.

“Dat je met de betrokken ambassades samenwerkt, is normaal. Een identificatieteam vragen is al een delicatere stap. En dan nog met een regime zoals dat van Sudan, waartegen procedures lopen bij het Strafhof in Den Haag. Je weet niet met wie je te maken hebt. Waren het diplomaten of geheime agenten? Je kunt het niet maken om mensen terug te sturen als je vreest dat ze daar gefolterd zullen worden. Dat is een rode lijn.”

Toch mag de staatssecretaris gewoon zijn gang gaan.

“Dit soort missies is zo niet voor herhaling vatbaar. We moeten daar ook transparanter over zijn. Dit idee is nooit op de ministerraad gepasseerd. Staatssecretaris Francken is uiteraard bevoegd voor het migratiebeleid, maar als hij zulke gevoelige keuzes maakt, moet hij in de toekomst eerst de regeringstop horen.”

Durft u meneer Francken nog tegen te spreken over migratie?

“Natuurlijk. Wie denkt dat we uit angst onze mond houden, vergist zich. Daar ligt voor mij geen taboe op. Ik ga daar niet elke dag mijn mening van de daken over staan schreeuwen, maar ik heb er wel een.

Hadden we in dit geval die mening niet mogen horen?

“Ik geef ze u net.”

Heeft u de N-VA zien veranderen in deze regeerperiode?

“Ik werk al heel lang samen met N-VA, ook als minister-president in Vlaanderen. De N-VA waarmee ik in de Vlaamse regering zat, is totaal anders dan de partij die ik nu zie. Die partij heeft een echte metamorfose ondergaan. De status van grootste partij verandert je. Maar ook de stijl van communiceren is helemaal verschillend. Soit. Ik spreek liever over de standpunten van CD&V.”

Volgens Bart De Wever gaan de volgende verkiezingen over sociaal-economische hervormingen, identiteit en veiligheid. Waar mogen ze volgens CD&V over gaan?

“Over levenskwaliteit. In de breedste zin van het woord. Alles wat mensen meer en meer zorgen baart: de pensioenen, de kinderen, het gezin, het werk. Goed leven in al zijn facetten. We zullen natuurlijk ook spreken over veiligheid en immigratie, maar dan vanuit onze eigen inzichten.

Wie is er tegen meer levenskwaliteit?

“Sommigen zouden niet liever hebben dan een polarisatie tussen rechts en links. Beide kampen hebben daar belang bij. Wij zijn van oudsher een centrumpartij. De beste plek voor CD&V ligt in het midden. We moeten opletten om niet constant mee te gaan in die polarisering.”

Wat onthoudt u uit de Duitse verkiezingen?

“Het verschil in stemgedrag tussen Oost- en West-Duitsland. In het oosten heeft de extreemrechtse AfD een fameuze score gehaald, in het westen blijft dat wat minder. Ik zie dezelfde dynamiek in Vlaanderen: er is een aanzienlijk verschil tussen de grootsteden en het platteland. Omdat ik nu in Antwerpen woon, word ik er nog meer mee geconfronteerd. Ik ben afkomstig uit de rustige gemeente Ruisbroek. Daar zijn ze met heel andere dingen bezig dan in ’t Stad.

“Over het migratievraagstuk denken inwoners van grote steden ook hier helemaal anders mee dan op het platteland. Het platteland blijkt gevoeliger voor een populistische reflex. Precies daar staan wij sterk.”

Dus moet CD&V populistischer worden.

“Neen! Het is een uitdaging zowel de stedeling als de dorpsbewoner antwoorden te geven op zijn of haar bekommernissen, zonder onze waarden te verloochenen.”

U zal het volgend jaar moeten waarmaken in Antwerpen. Een stad waar CD&V niets voorstelt.

“Ik voer in Antwerpen an uphill battle. Ik heb deze zomer een en ander over de Eerste Wereldoorlog gelezen. Zo’n uphill battle is een van de allermoeilijkste aanvallen. Kijk naar de slag bij Passendale.”

Waarom heeft u dan in godsnaam ooit 'ja' geantwoord op de vraag om te verhuizen?

“Toen ik in 2004 door Yves Leterme gevraagd werd om in de politiek te stappen, wou hij al dat ik naar Antwerpen kwam om de partij weer uit te bouwen. Ik ben daar toen niet op ingegaan en achteraf is daar nooit iemand meer op teruggekomen. Tot vorig jaar, toen men die vraag zeer nadrukkelijk stelde. Zo’n verhuizing is allesbehalve evident, ook niet privé, maar het is de aard van het beestje om dan toch ‘ja’ te zeggen.

“Het is simpel: in de grootste stad van Vlaanderen moet je aanwezig zijn. Uiteraard heb ik de risico’s ingeschat. Die zijn er zeer duidelijk voor de partij en voor mij persoonlijk. Maar goed, ik ben niet in de politiek gestapt om op mijn zeventigste nog achteraan in een parlement te zitten. Ik wil de strijd aangaan, met een jonge ploeg om me heen.”

Maar het is wel een offer.

“Tja, ‘een offer’. Laat het me zo zeggen: iemand die alleen aan zijn politieke carrière denkt, zou op die vraag niet ingaan.”

Voelt u zich al thuis in Antwerpen?

“Ja hoor, mijn vrouw en ik hebben een tijd in Antwerpen gewoond. Het is dus een terugkomen. Zij heeft een appartement gevonden en dat helemaal voor ons ingericht. Ik heb recent mijn domicilie verplaatst. En eigenaardig genoeg, terwijl ik in Zuid-Korea op missie was, is de politie al twee keer langsgeweest om te komen vaststellen dat ik geen fraude pleeg. Ze mogen gerust naar mijn onderbroeken komen kijken." (lacht)

Wat is volgens u het grootste probleem in Antwerpen?

“Mobiliteit. Het havenverkeer staat stil. Diversiteit blijft ook een enorme uitdaging. We moeten de polarisering stoppen. Als je, zoals met dat conflict rond de Turnhoutsebaan, niet meer in staat bent om met elkaar te praten, kan de situatie snel ontsporen.

“Ik was ook zeer onaangenaam verrast door de vaststelling dat de kinderarmoede in Antwerpen piekt (op 28 procent, BE/JVH) terwijl die in de andere Vlaamse steden net vermindert. De uitleg van N-VA dat dat allemaal geïmporteerde armoede is, gaat te kort door de bocht.”

Opiniërend hoofdredacteur Bart Eeckhout en Kris Peeters (CD&V).  Beeld Bas Bogaerts
Opiniërend hoofdredacteur Bart Eeckhout en Kris Peeters (CD&V).Beeld Bas Bogaerts

Steunt u de war on drugs?

“De stad houdt zich vandaag bezig met de dealers op straat. Oké, dat is belangrijk, ook omdat dealers nog andere criminaliteit aantrekken. Maar om de echt grote vissen te vangen, moeten we vooral goed samenwerken met de federale politie en het parket. De burgemeester moet maximaal samenwerken met alle andere diensten. De laatste jaren is dat te weinig gebeurd.”

Uw partij zit mee in de Antwerpse meerderheid. Zij is mee verantwoordelijk voor die resultaten.

“We proberen daar zo veel mogelijk onze stem te laten horen. Maar we kunnen ook niet alles zomaar afblokken. In de OCMW-raad hebben we verzet aangetekend tegen het voorstel van voorzitter Fons Duchateau (N-VA) om een privébedrijf in te zetten voor de controle op leefloners. Moeten we 300.000 euro uittrekken om een bedrijf detectives naar Marokko te sturen om daar te gaan bekijken of leefloners er een woning hebben?

“Nu ontstaat de indruk dat elke leefloner een woning heeft in Marokko. Terwijl de realiteit is dat het om een percentage tussen 1 à 5 procent gaat. Natuurlijk moet je die fraudeurs aanpakken. Maar laat ons dit toch even serieus overdenken. Is er al contact geweest met minister Van Overtveldt? Dankzij de dubbele belastingverdragen moet hij die info toch kunnen opvragen.”

Wordt Antwerpen uw Waterloo?

“Waterloo? Napoleon had daar ook bijna gewonnen, hé. (lacht) Het is niet mijn bedoeling om ten onder te gaan. Maar als je werkzekerheid wilt hebben, moet je niet in de politiek gaan.”

Wordt u na 2018 de nieuwe havenschepen?

“Ik ga voor het hoogst mogelijke: de sjerp van burgemeester. Ik hoor de geruchten ook: ‘Peeters wil alleen maar havenschepen worden.' Daar ben ik niet mee bezig.”

Karel Van Eetvelt zei bij zijn vertrek bij Unizo: "Ik kon in de politiek stappen. Maar ik zou er niet gelukkig zijn." Bent u gelukkig in de politiek?

“Ik zit er nu van 2004 in en heb geen spijt. Er zijn aangename en minder aangename periodes, maar ik zou het zo opnieuw doen met alle kennis die ik vandaag heb. Het is boeiend en het is vermoeiend. Er zijn periodes dat ik op de tanden moet bijten. Maar niemand gaat elke dag fluitend naar kantoor.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234