Zondag 16/06/2019

Analyse Politiek

Verjongingsoperatie Crombez komt te laat: sp.a beleeft historisch dieptepunt in peilingen

John Crombez.

Zeggen dat bij sp.a de klad erin zit, is een understatement. Op 26 mei vecht de partij voor haar overleven – alweer. De verjongingsoperatie van John Crombez komt te laat om bij de komende verkiezingen te renderen, maar biedt op de lange termijn wel perspectief.

Een cynicus ziet in de jarenlange bodemkoers van sp.a iets positiefs: wie al tegen het canvas ligt, kan tenminste niet meer omvallen. Wie nog cynischer is, zal zeggen dat je nog altijd onder de kiesdrempel kan zakken. Hoe dan ook beleeft sp.a een historisch dieptepunt: in peilingen noteert ze rond de 11 procent. In een erg optimistisch scenario haalt ze op 26 mei pakweg 13 procent. Dat is niets om blij van te worden, al hoort daarbij de belangrijke nuance dat sp.a daarmee deel uitmaakt van een bredere, internationale tendens onder de klassieke machtspartijen.

Er is ook die andere internationale parallel: de teloorgang van de sociaaldemocratische partijen. Socialisten over heel Europa hebben de voorbije decennia nederlaag op nederlaag gestapeld. Niet zelden wordt daarbij De Derde Weg als grote schuldige aangewezen, de bij het Labour van Tony Blair ingezette vernieuwing van het socialisme. Ook binnen de sp.a maken velen de analyse dat de partij te lang in de pas van de neoliberale lijn liep, en te weinig uitdager was voor een systeem dat ongelijkheid in de hand werkte.

Tip

‘Vlaanderen gaat kapot aan conservatisme’: beluister hier de podcast ‘Polspoel & Desmet met Bruno Tobback (sp.a)

Wet van het zelfbehoud

Sp.a was daardoor – en is nog eigenlijk nog steeds – zoekende. De partij leek ten prooi gevallen aan de wet van het zelfbehoud: ze vocht enkel nog voor haar eigen overleven, in plaats van voor de idealen waaruit ze geboren was. De gevestigde waarden wisten zich ternauwernood vast te klampen aan de macht, investeringen in vers bloed bleven uit.

Pas de laatste jaren is dat besef ten volle doorgedrongen in de partij. Voorzitter John Crombez heeft dan misschien niet de grote kentering kunnen inzetten, met twee maatregelen in het personeelsbeleid heeft hij wel de interne keuken danig door elkaar geschud. Door de decumul kunnen sp.a’ers een lokaal mandaat niet meer combineren met een parlementszetel, en een fikse verjongingsoperatie moet ervoor zorgen dat de oude garde stilaan plaats ruimt. Die wissel op de toekomst biedt de partij een kans om vuur, relevantie en geloofwaardigheid te winnen. Na jarenlang aan het roer te zitten, moest de partij de voorbije jaren aan de oppositiekuur. Maar luid getier over uitblijvende sociale maatregelen klinkt hol als het komt van een partij die zo lang zelf naliet die maatregelen door te voeren.

De winst van die ingrepen zal niet voor morgen zijn, en ook niet voor zondag. De golf nieuwe sp.a’ers ziet nog te groen achter de oren om te renderen. Tegenover al het jong geweld staan bovendien relatief weinig kopstukken en stemmenkanonnen. Op de West-Vlaamse Kamerlijst bijvoorbeeld, waar John Crombez bovenaan prijkt en Johan Vande Lanotte onderaan, is het voorts lang speuren naar een herkenbaar gezicht.

De partij durft ook weer voluit links te zijn. Met de slogan ‘Zekerheid voor iedereen’ keert sp.a terug naar de corebusiness: de sociale zekerheid. Lijsttrekster Yasmine Kherbache kreeg afgelopen weekend in De zevende dag voor de voeten geworpen dat het woord ‘begroting’ geen enkele keer voorkomt in het programma. De vraag is of dat voor de partij wel zo erg is. Willen de socialisten uit het dal klimmen, dan is het essentieel hun linkse profiel weer scherp te stellen. Dat doe je niet met begrotingstabellen.

Bourgondische meerderheid

De pijnlijke vaststelling is dan weer dat sp.a het zichzelf moeilijk maakt op dit punt. De partij wil het alternatief zijn voor het volgens haar asociale Zweedse beleid, met N-VA als belangrijkste boosdoener. Maar kijk, het was wel sp.a dat De Wever in Antwerpen een Bourgondische meerderheid schonk. Al enige tijd doet een hardnekkig gerucht de ronde dat tussen De Wever en Crombez al een voorakkoord gesmeed is in aanloop naar 26 mei. Waar of niet, de perceptie die het creëert is dodelijk: wie N-VA aan de macht brengt, kan zichzelf moeilijk verkopen als de dam tegen die partij.

Ondertussen liggen de kapers op de kust. Het Vlaams Belang mikt op socio-economisch vlak op de lagere arbeidersklassen die vroeger tot het sp.a-electoraat gerekend mochten worden. Op links zijn Groen en PVDA allebei te duchten concurrenten die vrank en vrij hun overtuiging naar voren durven schuiven. Het is veelzeggend dat voor N-VA niet langer de socialisten maar wel de groenen als de voornaamste dreiging op Vlaams niveau worden gezien. De meer pragmatische, minder radicale positie van sp.a heeft wel het voordeel dat er voor andere partijen makkelijker mee te besturen valt. Ze wil net als Groen de bedrijfswagens aanpakken, maar dat hoeft niet zonodig van vandaag op morgen te gebeuren.

Kansen niet onbestaand

De kansen op succes zijn voor sp.a niet groot, maar ook niet onbestaande. Federaal kan ze zich vasthaken aan het succes van de PS: de socialistische familie wordt waarschijnlijk de grootste van het land. Als de Zweedse coalitie straks geen meerderheid meer heeft en er ook met PS gepraat moet worden, mag sp.a bijna als vanzelf mee aan tafel. Verzeilt de partij toch weer in de oppositie, dan moet ze er rekening mee houden dat haar netwerken in de politieke administraties verder afbrokkelen. Daarmee zouden sp.a en haar studiedienst een flink stuk knowhow en macht in de schaduw van de politiek verliezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden