Zaterdag 24/10/2020

ReportageVerkiezingen VS

Veel Amerikanen brengen nu al hun stem uit: ‘Nog nooit zo ­bezorgd geweest of mijn stem wel telt’

De Democratische presidentskandidaat Joe Biden spreekt het volk toe in Erie, Pennsylvania. Beeld AFP

Hoewel de verkiezingen in de VS pas over drie weken plaatsvinden, gaan velen, vooral Democraten, voor een vroege stembusgang. Het wantrouwen is groot: ‘Als Trump het kan, zal hij stemmen zeker saboteren.’

Er staat al een rij voor de deur van het provinciehuis van Dauphin County in Pennsylvania. De mensen in de rij hebben een grote envelop in de hand, en ze schuifelen langzaam naar voren, als om een hostie in ontvangst te nemen. Het ritueel van de democratie: meer dan ooit moet je het serieus nemen, om erin te kunnen blijven geloven.

“Ik heb drie keer gekeken of mijn handtekening goed stond”, zegt Caitlin Zug (30), in Harrisburg, de hoofdstad van de staat. “Ik ben nog nooit zo bezorgd geweest of mijn stem wel zal tellen.”

Het is al donker, op zomaar een doordeweekse avond in het bijna verlaten centrum van de stad, maar hier rijden de auto’s nog af en aan. De drukte én de nervositeit zijn tekenend voor de verkiezingen van 2020: veel Amerikanen beschouwen deze stembusgang als de belangrijkste in decennia. Het land kan twee kanten op: één met Trump en één zonder – en de meeste mensen hier kiezen voor dat laatste.

Want iedereen hier heeft dezelfde naam op het kandidatenformulier aangekruist: die van Joe Biden. Het zijn vooral Democraten die hun zorgen over de verkiezingen vertalen in een vroege stembusgang. Uit officiële cijfers blijkt dat tot dusver 30 procent van de kiezers in dit district een stembiljet per post hebben aangevraagd, en dat zijn drie keer zo vaak  Democraten als  Republikeinen. Vervolgens kun je met zo’n biljet twee dingen doen: opsturen of zelf wegbrengen. En Democraten blijken liever dat laatste te doen.

“Ik vertrouw het echt niet meer”, zegt Mary Valli, een 62-jarige psycholoog, die met haar partner vanuit een naburig dorp naar de hoofdstad is gereden om haar stembiljet op de bus te doen. “De post is volkomen onbetrouwbaar. Het duurde acht dagen voordat we onze formulieren hadden. Allemaal vanwege die DeJoy.”

Louis DeJoy is de steenrijke Republikeinse donateur die eerder dit jaar door Trump werd aangesteld als directeur van de nationale postdienst, en die daarna allerlei bezuinigen invoerde, zoals het buiten werking stellen van sorteermachines. Een rechter heeft vorige maand bevolen dat hij die maatregelen moet terugdraaien. “In de kern waren de acties van DeJoy een manier om de kiezers hun stemrecht te ontnemen”, schreef de rechter.

In een reactie verklaarde een woordvoerder van de postdienst dat het te laat was. Het bevel van de rechter kan niet worden uitgevoerd, omdat veel machines al bij het oud vuil zijn gezet.

Vandaar dus de drukte bij het stembureau, van mensen die de post willen vermijden. Nadat je door een metaaldetector bent gegaan kom je bij een tafeltje met twee medewerkers, die vragen of het jouw stembiljet is, of je het stembiljet in een envelop in de envelop hebt gedaan en of je je handtekening wel hebt gezet. Daarna gaan ze in een grote doos, in afwachting van 3 november, de échte dag.

Het kantoortje in Harrisburg is een van de twee afleverlocaties in dit uitgestrekte district – sommige stemmers hebben een half uur gereden om hier te komen. In de Texaanse stad Houston is het nog erger: daar heeft de Republikeinse gouverneur elf van de twaalf afleverlocaties gesloten, zodat kiezers in dat district (4,7 miljoen inwoners) in nog langere rijen moeten gaan staan.

Ook dat besluit werd vrijdag door een rechter onrechtmatig verklaard, omdat het een onnodige belasting zou vormen voor ouderen en mensen die slecht ter been zijn – de enigen die in Texas op deze manier mogen stemmen. Maar de gouverneur ging in beroep, en tot die tijd blijven de beperkingen van kracht.

Er lopen honderden van dat soort rechtszaken in het hele land: zaken van Republikeinen die het stemmen willen bemoeilijken tegen Democraten die het stemmen willen vergemakkelijken. Inzet van de strijd is de periode waarin er gestemd kan worden, het aantal stembureaus, de openingstijden, de identificatieprocedures. Omdat elke staat en soms zelfs elk district zijn eigen regels heeft, vormen de verkiezingen in de VS een lappendeken van processen en, straks, van resultaten. En dat maakt Democraten wantrouwig. “Als Trump het kan, zal hij het stemmen zeker saboteren”, zegt Valli. “Daarom zijn we hier. Om die kans te verkleinen.”

En ook over wat daarna gaat gebeuren maken velen in de rij zich zorgen. De enveloppen die zij nu inleveren, mogen in Pennsylvania pas op 3 november worden geopend en geteld. De vrees is dat dat dagen of weken gaat duren. “Ik ben bang dat Trump daar niet op wil wachten en dan de overwinning in Pennsylvania al eerder uitroept op basis van de op de dag van de verkiezingen uitgebrachte Republikeinse stemmen”, zegt Zug. “Of dat ze heel veel poststemmen ongeldig verklaren. Dat hebben ze jarenlang met zwarte kiezers gedaan. Ik voel voor het eerst wat zwarte stemmers voelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234