Vrijdag 15/11/2019

Portret

Van euroredder tot ‘graaf Draghila’: de vele gezichten van Mario Draghi

Mario Draghi in maart 2018. Beeld AFP

Na acht doldwaze jaren neemt Mario Draghi afscheid. Gaat de voorzitter van de Europese Centrale Bank de geschiedenis in als redder van de euro, of als wegbereider van de volgende crisis?

1. Een echte Pruis

“Eigenlijk is hij behoorlijk Duits”, constateert het Duitse Bild in 2011 tevreden over de nieuwe Italiaanse voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB). “Zelfs een echte Pruis.” Bij het artikel prijkt een gefotoshopt portret van Mario Draghi, op zijn hoofd een helm à la Bismarck. Acht jaar later toont de rechtse roddelkrant zich opnieuw creatief – maar heel wat minder complimenteus. “Zo zuigt graaf Draghila onze bankrekeningen leeg”, luidt de kop.

Donderdag zit Draghi zijn laatste ECB-vergadering voor. Maandag volgt een officiële festiviteit waarbij de ene na de andere Europese leider hem zal bewieroken. Maar buiten de omheining van het hoofdkwartier van de ECB in Frankfurt klinkt gemor. Nooit eerder in de geschiedenis van het continent is een centrale bankier zo geprezen én gehaat als Mario Draghi.

2. Super Mario

De in 1947 geboren Romein, die als puber zijn ouders verloor, vestigt in 2012 zijn reputatie. Griekenland is in crisis, Italië en Spanje wankelen. Internationale beleggers wedden op de ondergang van de euro. Draghi grijpt een speech in Londen aan om korte metten te maken met alle twijfels. “De ECB”, stelt hij, “staat klaar om alles te doen wat nodig is om de euro te behouden.”

Vriend en vijand spreken van een meesterzet. De centrale bank beschikt dankzij haar spreekwoordelijke geldpers over onbeperkte middelen. Door duidelijk te maken dat hij bereid is die vuurkracht in te zetten, verstommen de speculaties over een spoedig einde van de Europese eenheidsmunt. Het einde van de crisis laat nog enige jaren op zich wachten, maar de rentes op Zuid-Europese staatsschulden beginnen te zakken. Whatever it takes. Die drie woorden zullen Draghi een indrukwekkend arsenaal aan bijnamen opleveren. Monetaire magiër. Redder van de euro. Of gewoon: Super Mario.

Beeld AFP

3. Not a hero in Holland

Met het wegebben van de euroangst groeit de onvrede over Draghi’s beleid. Om de economie te stimuleren heeft hij de rente tot in extremis verlaagd. Daarbovenop komen de omstreden aankopen van staats- en bedrijfsobligaties. Uiteindelijk zal de ECB op die manier meer dan 2.500 miljard euro in de financiële sector pompen. De Nederlandse overheid bespaart dankzij dat goedkope geld miljarden aan rente-uitgaven. Huiseigenaren zien hun hypotheeklasten kelderen. Maar veel luider klinken de klachten van spaarders en gepensioneerden die vrezen voor kortingen op hun uitkering. Onder economen nemen de twijfels toe over hoe effectief het ECB-beleid nog is. Ze vrezen voor financiële zeepbellen.

In Frankfurt krijgt Draghi in 2015 confetti over zich heen gestrooid door een boze demonstrant tegen de ‘ECB-dictatuur’. ‘Here in Holland you are not a hero’, bijt PVV’er Tony van Dijck hem twee jaar later toe tijdens een bezoek aan de Tweede Kamer. Draghi blijft ogenschijnlijk kalm onder alle verwijten. “Het is niet mijn taak om een held te zijn”, luidt zijn antwoord in Den Haag.

4. Amerikaanse zakenbankier

Het Noord-Europese cliché wil dat Draghi handelt als een typische Italiaan met een gat in zijn hand. Dat is niet alleen te makkelijk – de strenge monetaire principes van de Duitsers en de Nederlanders boden geen enkel soelaas in de eurocrisis – maar ook onjuist. Álle belangrijke centrale banken hebben de geldkraan opengedraaid. Mensen die hem kennen typeren Draghi’s economische opvattingen eerder als Angelsaksisch. De Italiaan promoveerde aan het Massachusetts Institute of Technology, waar het wemelt van de Nobelprijswinnaars. Zijn Amerikaanse jaren noemde hij in een interview met Die Zeit vormend voor de rest van zijn leven.

Serieuzer is de kritiek op Draghi’s leiderschapsstijl. De man die naar school ging bij de jezuïeten hecht niet aan consensus. De sfeer op de bovenste bestuursetages van de 185 meter hoge ECB-toren wordt er niet beter op. Het ‘Draghi-moment’ groeit uit tot een begrip. Zonder veel overleg kondigt de ECB-voorzitter in een speech plotseling een grote sprong voorwaarts aan – en stelt zo zijn collega’s voor voldongen feiten. Ooit werkte Draghi voor Goldman Sachs. Is dit de bluf van de zakenbankier?

5. Kapitein zonder munitie

Deze zomer volgt in het Portugese Sintra het laatste Draghi-moment. “Extra stimulering zal nodig zijn”, stelt hij in reactie op de teruglopende economische groei. In september voegt de ECB de daad bij het woord. De rente gaat nog verder omlaag en de centrale bank hervat haar obligatieaankopen. In de dagen daarna wordt duidelijk welke prijs de ECB betaalt voor Draghi’s grootse afscheidsgebaar. Voorzitter Klaas Knot van De Nederlandsche Bank neemt in een persbericht openlijk afstand. Van de grotere economieën blijken niet alleen Nederland en Duitsland, maar ook Frankrijk tegen te hebben gestemd. Het Duitse bestuurslid Sabine Lautenschläger stapt voortijdig op.

Zal Draghi herinnerd blijven als de redder van de euro? Of wordt hij de man die met zijn goedkope geld de kiem heeft gelegd voor de volgende crisis? In dat geval zijn de rapen gaar voor zijn opvolger. Veel meer ruimte voor renteverlagingen of schuldaankopen lijkt de centrale bank niet meer te hebben. Christine Lagarde treft op haar eerste dag als ECB-kapitein niet alleen een muitende bemanning aan, maar ook een angstaanjagend lege munitiekist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234