Donderdag 24/09/2020

AnalyseFederale formatie

Van B-H-V tot een zevende staatshervorming: buiten De Wever en Magnette wordt niemand er wild van

Preformateurs Bart De Wever en Paul Magnette brachten vorige week vrijdag een eerste keer verslag uit bij de koning.Beeld Photo News

Terwijl de liberalen een spel van aantrekken en afstoten spelen met Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS), blijven ook de communautaire plannen van de preformateurs de formatie beroeren.

“Een wachtkamer voor het confederalisme”, noemde Ecolo-covoorzitter Jean-Marc Nollet de institutionele plannen die preformateurs Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS) op vraag van N-VA hebben opgenomen in hun startnota. Hoewel de groenen een regeringsdeelname niet officieel uitsluiten, sloeg Nollet de deur gisteren nagenoeg dicht in een interview met La Première. “Het institutionele schema van de twee mannen is problematisch.”

Voor de preformateurs is er nog altijd hoop, want intussen lijkt er een voorzichtige dooi ingetreden tussen hen en de liberalen, nadat De Wever de liberalen uit elkaar had proberen te spelen. Vandaag of morgen zouden de blauwen opnieuw aan tafel worden gevraagd, al was er in de vooravond nog geen uitnodiging verstuurd. Maar één ding is zeker: als de liberalen weer aan tafel komen, dan zullen ze het communautaire luik in de nota naar hun hand willen zetten. 

Tot nu toe gaven De Wever en Magnette hun nota met niemand mee, maar dat kon niet verhinderen dat een aantal van hun plannen uitlekten. Het sluitstuk is de zevende staatshervorming, die wordt voorbereid richting 2023, waarmee De Wever een België 2.0 nastreeft en een aantal constructiefouten in de staatsstructuur wil wegwerken. Een aantal artikelen van de grondwet zou aan het einde van de (verkorte) legislatuur worden opengezet, inclusief artikel 195, de sleutel voor een staatshervorming.

Creatieve ingrepen

In principe heb je altijd een grondwetswijziging of een tweederdemeerderheid in het parlement nodig om bevoegdheden over te dragen. Maar om de N-VA-achterban gerust te stellen, denken De Wever en Magnette aan een aantal creatieve ingrepen waarmee ze op korte termijn al een soort ‘staatshervorming light’ kunnen forceren. Juridisch gezien blijven de bevoegdheden dan federaal, maar in de praktijk worden ze min of meer verdeeld onder de regio’s.

Aanvankelijk lag de piste op tafel om bijvoorbeeld voor werkgelegenheid drie federale ministers bevoegd te maken, zodat zij elk een Vlaams, Brussels en Waals beleid kunnen voeren. Om het aantal ministers te beperken, zou iedere minister dan meerdere bevoegdheden opnemen. Deze ontdubbelingstechniek werd in het verleden al vaker toegepast, bijvoorbeeld toen onderwijs nog een federale bevoegdheid was.

Maar in een softere variant, waarover Le Soir bericht, zou iedere bevoegdheid dan toch onder één minister blijven, die op zijn of haar beurt een gedifferentieerd beleid voert voor het noorden en het zuiden van het land. Afhankelijk van de bevoegdheid gebeurt dat in overleg met de gemeenschappen en de regio’s. Vandaar dat Nollet over “tweekoppige en driekoppige entiteiten” sprak na zijn bezoek aan De Wever en Magnette. 

De domeinen die hieronder vallen, zouden justitie, binnenlandse zaken, werk, civiele bescherming en gezondheidszorg zijn. Zo ziet de PS alvast haar eis ingewilligd om de financiering van de gezondheidszorg federaal te houden. Bovendien kan deze variant ook de liberalen over de streep halen, want zij vonden de eerste piste allerminst efficiënt.

Vlaamse feestdag

Behalve deze grote hervormingen lekten ook al enkele symbooldossiers uit, zoals de mogelijke invoering van een betaalde Vlaamse feestdag. Volgens een piste die op tafel ligt, zou gevraagd worden een andere feestdag die in het weekend valt op te nemen op 11 juli. Anders zou je hem extra krijgen. Maar dat kost geld, is complex en levert ongetwijfeld kritiek op bij de bevolking. Bovendien eisen de liberalen net meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt, niet minder.

En dan is er nog Brussel-Halle-Vilvoorde, een communautaire evergreen. N-VA zou het gerechtelijk arrondissement B-H-V verder willen splitsen. Ook zouden de faciliteiten voor Franstaligen in de Vlaamse rand rond Brussel ter discussie voorliggen, maar daarover liet PS-kopstuk Ahmed Laaouej alvast verstaan dat het een zeer zware provocatie zou zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234