Zondag 29/01/2023

AchtergrondStaking

Vakbonden waarschuwen nu al voor een algemene staking, maar dreigen zo ook het begrip van Vivaldi te verliezen

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Met hun waarschuwing voor een algemene staking in november zetten de vakbonden de hete herfst al vroeg in. Maar daarmee dreigen ze ook het begrip te verliezen van de federale regering.

Jeroen Van Horenbeek en Stavros Kelepouris

De economische storm gaat nog een hele tijd niet liggen. Volgens nieuwe vooruitzichten van het Federale Planbureau zal de spilindex tussen nu en juli 2023 nog liefst vier keer overschreden worden. Dat betekent dat de ambtenarenweddes, pensioenen en uitkeringen telkens met 2 procent zullen stijgen, en dat met vertraging ook de lonen in de privésector stevig zullen stijgen.

In totaal zullen de loonkosten in twee jaar tijd dan met net geen 20 procent omhooggegaan zijn. Ter illustratie: dat is evenveel als in de twaalf voorgaande jaren samen. Voor veel bedrijven lijkt die situatie onhaalbaar, zeker op een moment dat de energiekosten de pan uit swingen. Veel ondernemingen vrezen dat ze beter de productie kunnen stilleggen dan verder te werken.

Het nieuws van het Federaal Planbureau kwam er bijna gelijktijdig met een aankondiging van Marc Leemans, nationaal voorzitter van de christelijke vakbond ACV. Hij wil dat er snel extra maatregelen komen om de koopkracht van de gezinnen te ondersteunen. “Als er geen oplossingen komen, roept het ACV op tot een algemene staking op 9 november.” Het ABVV en ACLVB steunen die oproep.

Leemans verwacht inspanningen van de werkgevers én de regering. Hij denkt daarbij onder meer aan een verbreding van het sociale energietarief en een plafonnering van de gasprijs – twee maatregelen die de regering al onderzoekt. Vandaag gaan de vakbonden overigens op de koffie bij de federale regering.

Loonnormwet

De verwachte hete herfst wordt zo al vroeg op gang getrapt. Later dit jaar zitten de werkgevers en de vakbonden nog samen voor het tweejaarlijkse loonoverleg, maar dat zal met getrokken messen zijn. De werkgeversorganisaties herhaalden deze week in koor dat de automatische indexering niet vol te houden is. De vakbonden daarentegen weigeren toe te geven op die indexering en willen zelfs dat er marge komt voor bijkomende loonstijgingen.

De vakbonden viseren al veel langer de loonnormwet, waarmee de maximale stijging wordt vastgelegd. Die loonnorm geldt nu als een vast plafond, terwijl de vakbonden het cijfer enkel als de start van de onderhandelingen willen zien.

Een betoging van het ABVV enkele jaren geleden. Als de regering niet met oplossingen komt, dan roepen de vakbonden op tot een algemene staking op 9 november. Beeld Photo News
Een betoging van het ABVV enkele jaren geleden. Als de regering niet met oplossingen komt, dan roepen de vakbonden op tot een algemene staking op 9 november.Beeld Photo News

Daarvoor is een wetswijziging nodig, maar bij de federale regering is er erg weinig animo om daar deze legislatuur werk van te maken. Ook niet bij cd&v en Vooruit, twee partijen die traditiegetrouw erg dicht bij de vakbonden staan. Meer nog, off the record klinkt steeds vaker onbegrip over de eisen van de vakbonden: het is niet serieus om te vragen dat de bedrijven nog meer doen dan de snel opeenvolgende indexeringen. Zeker bij de socialisten is al maanden te horen dat het ABVV enkel in de eigen voet schiet door een wetswijziging te eisen.

Doos van Pandora

Een wetswijziging opent de doos van Pandora, klinkt het, want dan wordt onvermijdelijk ook de automatische indexering in vraag gesteld, de loonnormwet en de indexering zijn door de regering aan elkaar gekoppeld. Terwijl er met de loonnorm amper iets te halen valt: die strandt dit jaar wellicht rond 0, wat betekent dat er zo goed als geen extra loonstijging mogelijk is. Zelfs als daar na onderhandelingen nog 1 procent van gemaakt kan worden, is dat een peulschil vergeleken met de indexeringen. De Vlaamse socialisten hebben die boodschap al meermaals overgebracht aan de vakbond: be careful what you wish for.

Ook binnen cd&v ergert men zich stilaan aan de starre houding van het ACV, maar evengoed aan de werkgeversorganisaties. Een partijtopper vat de onderhandelingspositie langs beide kanten samen: “Alles voor mij en niks voor een ander.”

De vraag van Voka en het Verbond van Belgische Ondernemingen om de automatische indexering af te schaffen is even onrealistisch als de eisen van de vakbonden, klinkt het. Het zijn net de indexeringen die de koopkracht op peil gehouden hebben. Zonder koopkracht valt de economie evengoed stil.

De vakbonden dreigen met hun gebeuk steeds meer het oor van de Vivaldi-coalitie kwijt te raken. Enkel via de PS lijken ze nog in staat de druk op de regering op te voeren. De Franstalige socialisten verzorgen de contacten met de FGTB erg goed, uit vrees voor stemmenverlies aan de communistische PVDA/PTB.

Vivaldi broedt op plan voor lage middenklasse

De federale regering heeft zich dinsdagavond gebogen over mogelijke steunmaatregelen voor de noodlijdende bedrijfswereld. Die zullen voor een groot stuk gelijkaardig zijn aan die tijdens de coronacrisis, met uitstel van betaling van de sociale bijdragen voor bedrijven in moeilijkheden, een versoepeling van het systeem van technische werkloosheid en een moratorium op faillisementen.

Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) heeft de regering tegelijk een plan voorgelegd om de lage middenklasse te steunen. Meer bepaald de groep die het zwaarst getroffen wordt door de energiecrisis maar daar naar verhouding het minste steun voor krijgt: mensen met een inkomen dat net te hoog is om het sociaal energietarief te ontvangen en die een variabel energiecontract hebben.

Ook het Belgische standpunt voor de top van de Europese ministers van Energie vrijdag is doorgesproken. Van die top wordt veel verwacht. De federale regering dringt onder meer aan op een plafond voor de Europese gasprijzen om de energiefactuur te kunnen drukken.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234