Maandag 05/12/2022

Vier vragen

Vakantiedagen opsparen en jaren later opnemen wordt mogelijk (maar niet voor iedereen)

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Vanaf volgende week wordt het mogelijk om vakantiedagen op te sparen om ze pas enkele jaren later op te nemen. Maar wie kan daar gebruik van maken en wanneer?

Roel Wauters

1. Kunnen we nu allemaal vakantiedagen beginnen oppotten?

De sociale partners was gevraagd om advies uit te brengen over de nieuwe regeling voor vakantiesparen, maar zij geraakten het niet eens. Daarom gaat de regeling, zoals uitgewerkt door minister van Werk Kris Peeters (CD&V) in zijn wet op werkbaar werk vanaf 1 februari van kracht, zo schrijft De Tijd en wordt bevestigd aan onze redactie. De regeling moet mogelijk maken dat je vakantiedagen aan de kant zet om ze pas verschillende jaren later op te nemen. Een paar jaar wat harder werken om nadien een grote reis te maken of wat meer tijd te hebben voor je verbouwing? In principe kan het voortaan.

Let wel: niet elke werknemer zal daar meteen gebruik van kunnen maken. Eerst moeten de sectoren daar nog akkoorden over sluiten. Onder meer in de chemie- en metaalsector bestaat de wil om het vakantiesparen in te voeren, verschillende banken hebben eerder al, op eigen initiatief een gelijkaardig systeem op poten gezet.

Daarnaast zijn er nog een aantal beperkingen. De twintig wettelijke vakantiedagen komen niet in aanmerking om te sparen, net zomin als de dagen voor arbeidsduurvermindering (de zogenoemde ADV-dagen). Het gaat om de verlofdagen die de werkgever of een sector zelf daarbovenop toekent. Hoeveel dagen dat zijn, hangt erg af van het bedrijf waarvoor je werkt. Gemiddeld zijn het er vijf à zes, blijkt uit een bevraging van Unizo. Daarnaast kunnen ook vrijwillig gepresteerde overuren worden opgespaard.

Een andere restrictie: een sector kan beslissen dat je je vakantiedagen binnen een bepaald aantal jaar moet opnemen.

2. Maar wat als ik van werk verander?

In de meeste gevallen ben je opgespaarde vakantiedagen kwijt, maar niet je geld. Wanneer je een bedrijf verlaat, kan je aan je werkgever vragen om je dagen uit te betalen. Als je binnen de sector van job verandert, zal je in bepaalde gevallen je vakantiedagen kunnen meenemen, maar dat is niet wettelijk gegarandeerd.

Het is een van de redenen waarom de vakbonden de regeling van minister Peeters nog wilden bijsturen. Zij wilden een eengemaakt systeem van vakantiesparen voor alle sectoren, over het hele land. "Nu het zo'n gefragmenteerde regeling wordt, kan je je ook de vraag stellen of het wel een succes wordt", zegt ACV-woordvoerder David Vanbellinghen.

De socialistische vakbond ABVV maakte principiële bezwaren en geeft de voorkeur aan collectief geregelde verloven, zoals loopbaanonderbreking. Toch gaat het ABVV de onderhandelingen in de sector met open vizier aan. "Hier is wel degelijk interesse voor op de vloer", zegt Jean-Marie Debaene van ABVV.

3. Wat als ik in een sector werk die niet aan vakantiesparen doet?

Een bedrijf kan op eigen houtje vakantiesparen invoeren, alleen zijn de procedures zwaar. Eerst moet de vraag aan de overkoepelende sector gesteld worden om een regeling uit te werken. Als er binnen de zes maanden geen oplossing komt, kan het bedrijf zelf een systeem opstellen. Voorwaarde is wel dat er een akkoord komt met de vakbond.

"Veel te complex", oordeelt Unizo-specialiste Caroline Deiteren. Veel kmo's zitten ook niet te wachten om een vakbondsvertegenwoordiging in te voeren, enkel om het vakantiesparen in te kunnen richten. Ook het systeem dat werkgevers verplicht voor lange tijd geld opzij moesten zetten om niet-opgenomen vakantiedagen uiteindelijk uit te betalen, vindt Unizo te ingewikkeld. Ook daarom kelderde het overleg.

"Deze maatregel is voor ons niet meer dan een schot voor de boeg", zegt Deiteren. "Wettelijk was er al een en ander mogelijk om vakantiedagen over te dragen. We hadden gehoopt op een meer algemeen kader om de zaak te vereenvoudigen, maar op dat vlak schiet de wet tekort."

4. Kan ik mijn dagen opsparen om vroeger met pensioen te kunnen?

In Nederland bestond al een systeem van loopbaansparen, maar dat werd afgevoerd. Daar werden de verlofdagen door mannen opgespaard tot net voor het pensioen om zo vroeger te kunnen afzwaaien. Vrouwen gebruikten die periodes van rust over de hele carrière, meestal om de combinatie werk-gezin draaglijk te maken. Dit grote verschil tussen mannen en vrouwen, bleek niet werkbaar.

Wat met ons land? "De twee zijn moeilijk te vergelijken", zegt Monica De Jonghe van werkgeversorganisatie VBO. "Nederland kent geen verlofsystemen zoals ouderschapsverlof of zorgverlof, zoals bij ons. Dat loopbaansparen moest daar een antwoord op bieden, zonder succes."

Bovendien: het aantal gespaarde dagen zal relatief beperkt blijven per werknemer en hij zal ze allicht niet een hele carrière met zich mee kunnen slepen (zie boven). "Zo'n vaart als in Nederland gaat het niet lopen", besluit ook Deiteren van Unizo.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234