Vrijdag 18/09/2020

TrumpVerkiezingen

Uitstel van de presidentsverkiezingen, hoe realistisch is dat?

Alleen al door het idee van verkiezingsuitstel te opperen heeft president Trump iets dat onbespreekbaar was ineens bespreekbaar gemaakt. Beeld AP

Amerikaans president Donald Trump liet donderdag een ballonnetje op om de verkiezingen van 3 november uit te stellen. Stemmen per post, wat door de coronapandemie nodig is, zou te fraudegevoelig zijn. Kan dit zomaar? Zes vragen over verkiezingsuitstel in de VS.

“Als iedereen mag gaan stemmen per post, wordt 2020 de meest onnauwkeurige en frauduleuze verkiezing in de geschiedenis”, twitterde Trump. “Het wordt een beschamende vertoning voor de VS. Verkiezingen maar uitstellen tot de mensen normaal, betrouwbaar en veilig kunnen stemmen?”

De president liet nadien weten de verkiezingen toch niet te willen uitstellen, maar intussen werd het idee wel al druk besproken.

Hoe serieus is dit?

Het is een proefballonnetje. Maar de afgelopen vier jaar hebben laten zien dat Trumps proefballonnetjes door de thermiek van (sociale) media altijd opstijgen. Het idee om Groenland te kopen leidde ook tot serieuze diplomatieke spanningen met Denemarken. Alleen al door het idee te opperen, heeft Trump iets dat onbespreekbaar was ineens bespreekbaar gemaakt. Het feit dat u dit nu leest is daar onderdeel van.

Kunnen de verkiezingen uitgesteld worden?

Formeel niet. De datum van de verkiezingen is in 1845 bij wet door het Amerikaanse Congres vastgesteld op de dinsdag na de eerste maandag van november. Uitstel vergt een nieuwe wet, en aangezien de Democraten de meerderheid hebben in een van de twee kamers van het Congres, het Huis van Afgevaardigden, zal die er niet komen. Bovendien is veel uitstel onmogelijk: de Amerikaanse grondwet stelt een maximale termijn van vier jaar aan een presidentschap. Op 20 januari, om 12 uur ’s middags, is Trump geen president meer, als hij niet herkozen is.

Kan Trump de verkiezingen op een andere manier dwarsbomen?

Als de afgelopen drieënhalf jaar iets hebben laten zien, is het dat institutionele regels en normen bestaan totdat ze doorbroken worden. Trump verlegt en overschrijdt grenzen – wat vaak op rechtszaken uitdraait die worden uitgevochten tot aan het Hooggerechtshof. Wat kan Trump als hij bijvoorbeeld de noodtoestand uitroept? In een rapport eerder dit jaar schreef de Congressional Research Service dat “het uitoefenen van de macht tijdens een noodtoestand afhangt van de opvattingen van de president over het ambt van president”.

Hoe staan de Republikeinen ertegenover?

Veel Republikeinen, onder wie Senaatsleider Mitch McConnell, hebben gisteren hun afkeuring uitgesproken over het eventuele uitstel. Dat is belangrijk: in gecompliceerde scenario’s zouden de parlementen van de staten de kiezers kunnen negeren en zelf de kiesmannen van het Electoral College kunnen aanwijzen, de figuren die in het archaïsche Amerikaanse stelsel uiteindelijk de president kiezen. Omdat de Republikeinen genoeg staatsparlementen controleren om een meerderheid van de kiesmannen te benoemen, zouden zij via deze theoretische weg Trump een tweede termijn kunnen bezorgen. Kennelijk schrikken de Republikeinen, vaak zeer loyaal, nu toch van Trumps hypothetische gemorrel aan de verkiezingen.

Is stemmen per post eigenlijk fraudegevoelig?

In veel staten wordt al grootschalig per post gestemd. Het aantal fraudegevallen is klein. Maar er zijn incidenten. Eerder dit jaar werden in Paterson, New Jersey, ruim driehonderd (bijna 20 procent) opgestuurde stembiljetten ongeldig verklaard, die gebundeld waren gesignaleerd op een distributiecentrum van de USPS, de nationale postdienst. De blanco stembiljetten waren in gemeenschappelijke ruimtes van flats bezorgd en niet in brievenbussen, waardoor fraudeurs ze hadden kunnen bemachtigen.

Probeert Trump het stemmen per post veiliger te maken?

Nee. Het door hem aangestelde hoofd van de overheidsinstantie USPS, een bevriende donateur aan zijn campagne, is juist aan het bezuinigen. Daardoor wordt de post overigens ook later bezorgd. Bij Democraten leeft daarom een grotere zorg dan fraude: of de stembiljetten straks wel op tijd geretourneerd zullen zijn om mee te tellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234