Zaterdag 21/09/2019

Politiek

Uitkijken naar de formatierondetafel: ‘Als iedereen eens vriendelijk bonjour komt zeggen, is de dag al geslaagd’

Beeld Photo News

Vanavond zou het dan moeten gaan gebeuren: een eerste aftastend gesprek over de federale regeringsvorming met de partijleiders onder leiding van informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR). Ecolo stuurt alvast zijn kat. Heeft de rondetafel nog wel nut dan? Collega Jeroen Van Horenbeek blikt vooruit. 

Jeroen, wat weten we zeker over die rondetafel?

Jeroen Van Horenbeek: “De informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) proberen vandaag de partijvoorzitters voor het eerst sinds de verkiezingen, twee maanden geleden, bij elkaar te brengen. Acht partijen hebben een uitnodiging gekregen: N-VA, PS, sp.a, MR, Open Vld, CD&V, Groen en Ecolo. Voor zover we nu weten, zou de vergadering in de vooravond plaatsvinden op een geheime locatie.

“Of ze ook allemaal op die uitnodiging ingaan, is voorlopig onduidelijk. Aan Vlaamse zijde lijkt er geen probleem. Bart De Wever (N-VA), Wouter Beke (CD&V), Gwendolyn Rutten (Open Vld), John Crombez (sp.a) en Meyrem Almaci (Groen) zullen normaal gezien op de afspraak zijn. Maar aan Franstalige zijde is de kans groot dat Jean-Marc Nollet en Zakia Khattabi, de covoorzitters van Ecolo, thuisblijven. Zij willen niet onderhandelen met de N-VA. Khattabi vertelde eerder dat ze ‘geen ruimte wil delen met De Wever’. 

“Voor de PS  is dat al meteen een tegenvaller, want de Franstalige socialisten doen er alles aan om de groenen mee het bad in te trekken om de linkerflank, waar ook de PTB zit, voldoende af te dekken. Daarbij komt dat de PS ook zelf intern niet op één lijn zit. Telkens als voorzitter Elio Di Rupo een bescheiden openingetje maakt, komt Paul Magnette wel ergens tussen om de partij weer meer naar links te trekken. Die machtsstrijd bemoeilijkt de onderhandelingen.”

Journalist Jeroen Van Horenbeek. Beeld Wouter Van Vooren

Waarom is dit een belangrijk moment?

“Vande Lanotte en Reynders worden sowieso maandagmiddag op het koninklijk paleis verwacht voor een verslag over hun informatieopdracht. Voorlopig heeft die weinig of niets opgebracht. Dit is hun ultieme poging om toch het begin van een opening te forceren in de federale onderhandelingen. Er kan pas zo’n opening komen wanneer de N-VA en de PS, de twee grootste partijen aan weerskanten van de taalgrens, elkaar in de ogen kijken. De N-VA wil dit in principe wel, maar alleen om over het confederalisme te praten. Voor de PS is rechtstreeks onderhandelen met de N-VA nog taboe.

“Het concept van de ‘rondetafel’ moet deze confrontatie vergemakkelijken. De vraag is echter: wat doet de PS indien Ecolo straks afzegt? De Franstalige socialisten zijn momenteel in Wallonië aan het onderhandelen met Ecolo over de vorming van een paars-groen kabinet. PS wil de ecologisten – die mathematisch gezien niet nodig zijn om een meerderheid te halen – absoluut aan boord houden om de toekomstige Waalse regering zo veel als mogelijk naar links te laten overhellen. De socialisten willen Ecolo dus niet te veel bruuskeren door op federaal niveau met de N-VA te onderhandelen.

“Tegelijk is de PS, en zeker de partijleiding, gevoelig voor het argument dat de partij zelf hoe dan ook aan de federale tafel moet komen, omdat ze anders de blokkering van België organiseert. Net wat de N-VA wil. Eerder deze week probeerden Vande Lanotte en Reynders de PS en N-VA al twee keer samen aan tafel te krijgen. Eerst via een rondetafelgesprek – maar dat werd afgezegd door Ecolo en daarna ook door PS. Daarna voor een bilateraal gesprek op donderdag. Maar ook dat weigerde de Parti Socialiste uiteindelijk.”

Hoe hoog liggen de kansen op een echte doorbraak?

“De verwachtingen voor de rondetafel vandaag liggen niet heel hoog, om het met een understatement te zeggen. De informateurs Vande Lanotte en Reynders zullen de partijen hun nota voorleggen, waarin ze een aantal belangrijke uitdagingen voor dit land opsommen. Niemand verwacht echter een diepe inhoudelijke discussie. 

“De rondetafel zal een succes zijn wanneer alle partijen er opdagen en het (wellicht relatief korte) gesprek ernstig en hoffelijk kan verlopen. Voor een echte doorbraak is het vandaag nog veel te vroeg. Een echte inhoudelijke discussie zou de tegenstellingen tussen de partijen rond de tafel alleen maar verder op scherp stellen. Een hoge N-VA’er heeft me verteld: ‘Als iedereen eens vriendelijk goeiedag en bonjour tegen elkaar zegt, is de ontmoeting eigenlijk al geslaagd.’”

Wat volgt hierna?

“Veel zal uiteraard afhangen van het resultaat van de rondetafel. Als die in het water valt omdat Ecolo de PS doet afhaken, dan lijkt het stilaan game over voor informateurs Vande Lanotte en Reynders. Als de rondetafel zonder incidenten kan verlopen, lijkt hun opdracht voorlopig gered en kunnen ze mogelijk de zomer overbruggen. Al is het maar omdat niemand in de Wetstraat momenteel een waardig alternatief ziet voor het ervaren duo.

“Er is wel sprake van een ‘rustpauze’ in de onderhandelingen, van tien dagen. Zo krijgen alle partijen en hun medewerkers de kans om even op adem te komen, na een politiek jaar met twee verkiezingen (oktober 2018 gemeenteraadsverkiezingen en mei 2019 nationale verkiezingen).”

Hoe zit het nog met de Vlaamse onderhandelingen?

“In Vlaanderen heeft formateur De Wever alles stilgelegd tot er meer duidelijkheid is over de federale onderhandelingen. Hij probeert de Vlaamse formatie als hefboom te gebruiken om meer steun te krijgen op het federale niveau. Achter de schermen zijn er een aantal technische gesprekken tussen N-VA enerzijds, en CD&V, Open Vld en sp.a anderzijds over de formateursnota die De Wever hen een aantal weken geleden liet inkijken. Maar echt onderhandeld wordt er momenteel niet. Ook rond Vlaams Belang blijft het stil. De partij heeft de formateursnota nog niet mogen inkijken en wacht af.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234