Woensdag 05/10/2022

Nieuws

Turkije en Israël halen banden aan na bijna vijftien jaar diplomatieke kilte

De Neve Shalom-synagoge in Istanbul.  Beeld ANP / EPA
De Neve Shalom-synagoge in Istanbul.Beeld ANP / EPA

Israël en Turkije willen de diplomatieke banden weer volledig herstellen, zo maakte de Israëlische premier Yair Lapid dinsdag bekend. Sinds 2008 is de relatie verstoord door de Israëlische omgang met de Palestijnen, maar vorig jaar nam Turkije initiatief tot toenadering.

Carlijn van Esch

Lapid licht toe dat het herstel voortkomt uit “gestage verbetering in de betrekkingen gedurende de afgelopen jaren”. Hij schetst een toekomst met samenwerking op zowel economisch als cultureel gebied en hechte banden tussen het Israëlische en het Turkse volk. Ook stelt Lapid dat de aangehaalde banden de stabiliteit in het Midden-Oosten zullen versterken.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu bevestigt de “positieve stap” en zegt dat er snel een nieuwe ambassadeur in Israël wordt benoemd. Turkije belooft daarbij dat het besluit niet betekent dat het land stopt met “het verdedigen van de rechten van Palestijnen, Gaza en Jeruzalem”. Sterker nog: het herstel van diplomatieke betrekkingen moet Turkije juist in staat stellen te lobbyen voor Palestijnse belangen, beredeneert Cavusoglu.

Palestijnse kwestie

Lange tijd stonden Turkije en Israël op zeer goede voet met elkaar, maar in 2008 kwam daar met de Gaza-oorlog een einde aan. Turkije voelde zich verraden door het Israëlische besluit om de Gazastrook binnen te vallen en ging pal achter de Palestijnen staan. In 2010 bereikte de relatie een dieptepunt toen de Israëlische marine een Turks schip enterde dat een Israëlische zeeblokkade wilde doorbreken om hulpgoederen naar Gaza te brengen. Daarbij kwamen tien Turkse hulpverleners om het leven.

Pas in 2016 vond er weer voorzichtige toenadering plaats, maar opnieuw bleek de Palestijnse kwestie een splijtzwam. De toenmalige Amerikaanse president Donald Trump besloot de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen, zonder rekening te houden met de Palestijnse claim op de stad. De stap veroorzaakte grootschalige protesten op de Gazastrook, die Israël met harde hand neersloeg. Meer dan 200 mensen werden doodgeschoten. Ankara reageerde opnieuw woedend en beschuldigde Israël van genocide, waarop beide landen hun ambassadeurs terugtrokken.

Brandjes blussen

De afgelopen jaren hebben de landen gewerkt aan herstel van de betrekkingen met andere landen in de regio. Decennialang had Israël nauwelijks contact met Arabische landen, maar in 2020 werden plots diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met Bahrein, Marokko, Soedan en de Verenigde Arabische Emiraten. Inmiddels lijkt zelfs Saudi-Arabië open te staan voor samenwerking.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan is vorig jaar begonnen aan een groot charmeoffensief. Turkije had het zichzelf diplomatiek en economisch erg moeilijk gemaakt door met veel grote spelers, van Egypte tot Saudi-Arabië, ruzie te maken. Daar moest een einde aan komen. Als Erdogan volgend jaar de Turkse verkiezingen wil winnen, moet hij het land uit een diep economisch dal zien te trekken. Samenwerking met Israël, bijvoorbeeld op het gebied van gaswinning, is daarbij van groot belang.

Erdogan deed vorig voorjaar al pogingen om de relatie met Israël weer te verbeteren, maar hij staakte zijn avances toen het Israëlische leger een kort maar hevig offensief voerde in de Gazastrook. Waar veel Arabische landen hun woorden voorzichtig kozen om de nieuwe vriend niet voor het hoofd te stoten, wierp de Turkse president zich meteen weer op als verdediger van de Palestijnse zaak. “De Palestijnen worden afgeslacht zolang de wereld Israël niet straft”, zei Erdogan aan de telefoon met paus Franciscus.

‘Niet over alles eens’

Nu lijkt de tijd dan toch rijp voor verzoening tussen de oude bondgenoten. In maart vond in de Turkse hoofdstad al een historische ontmoeting plaats tussen de staatshoofden van de twee landen, die de afgelopen veertien jaar nauwelijks met elkaar wilden praten. De Israëlische president Isaac Herzog sprak mooie woorden over de “gezamenlijke toekomst”. Zijn Turkse collega nam alvast een voorschot op het diplomatieke herstel en noemde de ontmoeting “een keerpunt in onze betrekkingen”.

Wel benadrukten beide leiders in Ankara dat de Palestijnse kwestie tussen hun landen in staat. Erdogan beloofde dat Turkije altijd zal blijven pleiten voor een tweestatenoplossing en Jeruzalem niet erkent als de hoofdstad van Israël. We moeten “het eens worden dat we het niet over alles eens zijn”, reageerde Herzog pragmatisch.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234