Vrijdag 24/09/2021

NieuwsTunesië

Tunesische president ontslaat premier en zet parlement op non-actief

Mechichi tijdens een persconferentie in januari van dit jaar. Beeld EPA
Mechichi tijdens een persconferentie in januari van dit jaar.Beeld EPA

De Tunesische president Kais Saied heeft zondag de werkzaamheden van het parlement voor dertig dagen opgeschort en premier Hichem Mechichi ontslagen. Daarmee verkeert de jonge Tunesische democratie in de ernstigste politieke crisis sinds de democratisering van het Noord-Afrikaanse land tijdens de Arabische Lente ruim tien jaar geleden.

Saied trekt de uitvoerende macht naar zich toe na gewelddadige betogingen tegen de gematigd islamistische Ennahda-partij en de regering van de onafhankelijke politicus Mechichi. De betogers zijn woedend over de economische uitzichtloosheid – al voor de pandemie bedroeg de werkloosheid 18 procent. Ook de huidige uitbraak, met 5.624 nieuwe geregistreerde coronagevallen op vrijdag een van de ernstigste virushaarden op het Afrikaanse continent, zorgt voor spanningen. Slechts zeven procent van de bevolking is volledig gevaccineerd.

Chaos in vaccinatiecentra vorige week was de druppel die de emmer deed overlopen: uitgerekend op een vrije dag voor moslims, toen veel mensen zich wilden laten inenten, waren er te weinig vaccins. Mechichi probeerde tevergeefs de woede te bezweren door zijn gezondheidsminister te ontslaan, terwijl Saied wil dat het leger zich over de vaccinatiecampagne ontfermt. Saied, die in 2019 tot president werd gekozen, heeft al langer een politieke vete met Mechichi, die vorig jaar premier werd nadat zijn voorganger sneuvelde door een corruptieschandaal. Hun onderlinge rivaliteit werkt verlammend op de aanpak van Covid-19.

De Tunesische president Kais Saied, nadat hij zijn premier ontsloeg en het parlement schorste voor dertig dagen.  Beeld AFP
De Tunesische president Kais Saied, nadat hij zijn premier ontsloeg en het parlement schorste voor dertig dagen.Beeld AFP

Demonstraties

In verschillende steden gingen dit weekend duizenden mensen de straat op. Sommige demonstranten eisten het ontslag van Mechichi. Anderen vielen kantoren van de Ennahda-partij aan, die een meerderheid heeft in het parlement, maar wordt afgeleid door interne conflicten. Rached Ghannouchi, de 80-jarige parlementsvoorzitter en kopstuk van de Ennahda-partij, is ook opzijgeschoven. “We hebben deze beslissingen genomen (...) tot de sociale rust terugkeert in Tunesië en we de staat hebben gered”, aldus Saied in een toespraak op de staatstelevisie.

Mechichi, Ghannouchi en twee andere politieke partijen beschuldigen de president van het plegen van een staatsgreep.

Toen Ghannouchi maandag het parlementsgebouw binnen wilde, hielden militairen die het parlementsgebouw en enkele andere regeringsgebouwen omsingelen, hem tegen. Daarop verschanste Ghannouchi zich in zijn auto. Rond het parlementsgebouw heeft de politie opgetreden tegen rellende aanhangers van Ghannouchi en sympathisanten van Saied. Die heeft gewaarschuwd dat het leger zal schieten op iedereen die zich met geweld verzet.

Saied controleert inmiddels met het leger het gebouw van de Tunesische staatsomroep. De politie viel maandag ook binnen bij het kantoor van de internationale nieuwszender Al Jazeera in Tunis: journalisten werden het gebouw uitgezet en hun apparatuur werd in beslag genomen, meldt Al Jazeera.

“We hebben een enorme stap teruggenomen (...) We zijn terug bij de dictatuur”, reageerde mensenrechtenactivist en oud-president Moncef Marzouki, die van 2011 tot 2014 regeerde, op Facebook.

Economische malaise

De Europese Unie heeft alle betrokkenen opgeroepen “de grondwet (...) te respecteren”. Uit Duitsland, Turkije en Qatar – de thuisbasis van Al Jazeera – kwamen bezorgde reacties op de constitutionele crisis. Deze komt op een onhandig moment, tijdens belangrijke onderhandelingen met het Internationaal Monetair Fonds die kunnen leiden tot bezuinigingen die de economische malaise voor veel gewone Tunesiërs kunnen verergeren.

Maandag zei president Saied de uitvoerende macht, waaronder de bevoegdheden van de openbare aanklager, te hebben overgenomen. Sommige analisten stellen dat Saied, een onafhankelijke politicus die in 2019 tot president werd gekozen, probeert meer macht naar zich toe te trekken. Zijn bondgenoot, hoofd presidentiële veiligheid Khaled Yahyaoui, kreeg maandag al het gezag over het ministerie van Binnenlandse Zaken en ook de ministers van Justitie en Defensie worden vervangen.

De parlementaire onschendbaarheid van volksvertegenwoordigers is ook opgeheven. “Het is volgens de grondwet niet toegestaan om het parlement te ontbinden, maar wel om de werkzaamheden op te schorten”, zei Saied na afloop van een spoedvergadering zondag. De president beroept zich op de grondwet, die bij “dreigend gevaar” opschorting toestaat.

Aanhangers van president Kais Saied in de straten van Tunis. Beeld AFP
Aanhangers van president Kais Saied in de straten van Tunis.Beeld AFP

De grondwet is echter niet glashelder over de rol van de president in een politieke crisis. Saied kondigde aan de macht over te nemen met behulp van een regering onder een nieuwe premier, die de president zelf uitkiest. Dat is omstreden, want volgens de grondwet uit 2014 heeft de president slechts een beperkte verantwoordelijkheid over militaire en buitenlandse aangelegenheden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234