Maandag 17/05/2021

AnalyseDuitse deelstaatverkiezingen

‘Superwahljahr’ start rampzalig voor Merkels partij

CDU-voorzitter Armin Laschet en zijn partijgenote Angela Merkel begroeten elkaar op coronaveilige wijze. Het is aan Laschet om  de crisis in zijn partij te bezweren, met het oog op de Bondsdagverkiezingen over een halfjaar. Beeld AP
CDU-voorzitter Armin Laschet en zijn partijgenote Angela Merkel begroeten elkaar op coronaveilige wijze. Het is aan Laschet om de crisis in zijn partij te bezweren, met het oog op de Bondsdagverkiezingen over een halfjaar.Beeld AP

Sinds gisteravond 18 uur stipt staat het vast: voor de CDU van Angela Merkel kent het Duitse ‘superverkiezingsjaar’ een rampzalig begin. De christendemocraten leden in de zuidwestelijke deelstaten Baden-Württemberg en Rijnland-Palts historische nederlagen.

Een half jaar voor de Bondsdagverkiezingen op 26 september straft de kiezer de regeringspartij CDU voor de haperende Duitse vaccinatiecampagne, het in zijn geheel steeds zwalkender coronabeleid én vanwege een zich uitbreidend schandaal rond volksvertegenwoordigers die grof geld zouden hebben verdiend met handel in mondkapjes.

Al is het de vraag hoeveel invloed het schandaal heeft gehad, omdat bijna de helft van het electoraat zijn in coronatijd veilige briefstem al had uitgebracht voor dit schandaal vorige week losbarstte.

null Beeld faz
Beeld faz

De winnaars in Stuttgart en Mainz waren de zittende coalities, aangevoerd door respectievelijk Winfried Kretschmer van de Groenen en Malu Dreyer van de sociaal-democratische SPD. Dat zij het zetelaantal van vijf jaar geleden bijna evenaarde en dus kan blijven regeren met de Groenen en de liberale FDP, de ‘stoplichtcoalitie’, is een klein kiemplantje op de dorre akker die Duitse sociaaldemocratie heet.

Groenen scoren

De Groenen daarentegen beleven een “superstart in het Superwahljahr, het superverkiezingsjaar”, zoals landelijk voorzitter Robert Habeck het formuleerde. Dat de eerste en daarom legendarische groene deelstaatleider Winfried Kretschmann (72) aan een derde termijn mag beginnen, geldt als positief omen voor de Berlijnse regeringsambities van de Groenen. In de landelijke peilingen staan ze stabiel op plek twee.

Kretschmann is een regionale grootheid, maar als eerste leider van een succesvolle coalitie tussen de Groenen en de CDU, en als politicus die met evenveel verve kan pleiten voor de belangen van het klimaat als voor die van de auto-industrie, speelt hij een sleutelrol in de landelijke regeringsambities van zijn partij.

Markus Kretschmann van de Groenen mag aan een derde termijn beginnen als deelstaatleider. Beeld REUTERS
Markus Kretschmann van de Groenen mag aan een derde termijn beginnen als deelstaatleider.Beeld REUTERS

Overigens zijn de groene ambities in Berlijn ook voor de CDU belangrijk, vooral nu de zekerheid van een comfortabele verkiezingsoverwinning zienderogen wegsmelt. In januari gingen vriend en vijand er nog van uit dat de nieuw gekozen partijleider Armin Laschet de verkiezingsoverwinning als lijsttrekker op een sportief sukkeldrafje over de eindstreep kon rijden, op de rug van de coronabonus voor Angela Merkel en Gezondheidsminister Jens Spahn. Nu spreekt de overwinning niet meer vanzelf – en het lijsttrekkerschap van Laschet evenmin.

Markus Söder

In de coulissen weegt Markus Söder, de minister-president van Beieren, zijn kansen af. De politicus van CSU, de Beierse zusterpartij van CDU, heeft zich nooit officieel gemeld als kandidaat-bondskanselier. Maar dat hij het wil, is een publiek geheim.

Veel hangt af van de verwikkelingen in het mondkapjesschandaal, dat vermoedelijk een stuk groter is dan tot nu toe bekend. Na de twee volksvertegenwoordigers die aanvankelijk aftraden omdat ze honderdduizenden euro’s aan provisies hadden opgestreken, stapte vrijdag nog een derde man op. Ook hij had gelobbyd voor een mondkapjesproducent uit zijn netwerk.

Laschet moet deze crisis als partijleider zien te bezweren. Dat verzwakt zijn positie ten opzichte van Söder, die sowieso door een deel van de partij als een geschikter leider in crisistijd wordt gezien.

Maar mocht het schandaal de partij boven het hoofd groeien, is er ook een kans dat Söder bedankt. Hij zal zijn aangename positie als populaire Beierse leider niet opgeven om aan een dood paard te gaan sjorren. Laschet verkeert niet in die luxepositie. Als hij de enige kandidaat is, dan moet hij de kar trekken.

Malu Dreyer van de SPD behaalde ook een mooie score, als een van de weinige sociaaldemocraten. Beeld Getty Images
Malu Dreyer van de SPD behaalde ook een mooie score, als een van de weinige sociaaldemocraten.Beeld Getty Images
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234