Zaterdag 04/07/2020

stroomtekorten

Stroomtekorten tegen 2025: "Kerncentrales langer open" of "Investeren in hernieuwbare energie"?

Beeld Photo News

De politieke reacties op de studie van netbeheerder Elia lopen uiteen. Volgens de studie dreigen in ons land tegen 2025 ernstige stroomtekorten als er wordt vastgehouden aan de geplande kernuitstap in 2025 én als er geen bijkomende investeringen in gascentrales en hernieuwbare energie komen. N-VA pleit voor het langer openhouden van minstens twee kerncentrales, Groen wil snelle investeringen in hernieuwbare energie.

Om de geplande kernuitstap op te vangen tegen 2025 minstens 3,6 GW thermische capaciteit nodig. Zo kunnen negen nieuwe gascentrales de sluiting van alle zeven kerncentrales compenseren, maar dat staat gelijk aan een geschatte investering van 1 miljard per jaar. Bovendien stoten gascentrales schadelijke broeikasgassen uit, in tegenstelling tot kerncentrales. Een totale overschakeling op gas betekent dat België bijna zeker de Europese klimaatdoelen tegen 2030 mist. Een combinatie van gas, wind en zon lijkt een oplossing, maar dan zijn er nog meer investeringen nodig: tot 2 miljard euro per jaar.

N-VA: "Minstens twee kerncentrales langer openhouden"

 Regeringspartij N-VA vindt dat het verlengen van de levensduur van een aantal centrales met minstens tien jaar onderzocht moet worden. "Veiligheid is natuurlijk prioriteit nummer 1, maar ook bevoorradingszekerheid, betaalbaarheid en duurzaamheid van onze stroom staan bovenaan de agenda" zegt N-VA-kamerlid Bert Wollants. "Op voorwaarde dat het FANC groen licht geeft, drukken we met deze verlenging in de volgende jaren de kosten met enkele honderden miljoenen euro per jaar."

Het alternatief met gascentrales is volgens Vlaams parlementslid Andries Gryffroy niet realiseerbaar tegen 2025. "We waarschuwden in het verleden al dat de bevoorradingszekerheid in het gedrang zou komen door het talmen met de energievisie en energiepact. Een 9-tal nieuwe gascentrales laten bouwen tegen 2025 en het op poten zetten van een vermoedelijk noodzakelijk subsidiemechanisme, dat dan nog door Europa moet goedgekeurd worden, is onmogelijk op dergelijk korte termijn".

De N-VA-parlementsleden vragen om het debat te voeren "op basis van feiten en cijfers, en niet op basis van ideologie".

N-VA-kamerlid Bert WollantsBeeld Photo News

Groen: "Investeren in hernieuwbare energie"

"Er is geen excuus meer: de kernuitstap van 2025 kan doorgaan", zegt Groen-Kamerfractieleider Kristof Calvo. De groenen willen vanuit de oppositie meewerken aan het energiepact, geeft hij aan.

"Nu het ook zwart op wit in dit rapport staat, is er geen excuus meer: de kernuitstap van 2025 kan doorgaan. Maar dan moet de politiek in actie schieten. Er zal in ieder geval geïnvesteerd moeten worden de komende jaren, maar dan beter meteen in de juiste technologie: in hernieuwbare energie en energiebesparing, niet in het oplappen van onbetrouwbare oude kerncentrales", zegt Calvo.

"Minister Marghem is al drie jaar meer het probleem dan de oplossing. Elia stelt duidelijk dat hernieuwbare energie de toekomst is, als de politiek nu in actie schiet. Laat ons nu samen werk maken van dat energiepact. Het is aan de politiek om nu haar verantwoordelijkheid te nemen voor de volgende generaties", aldus Calvo.

Kristof Calvo, Kamerfractieleider GroenBeeld Photo News

Tommelein: "Zo snel mogelijk energiepact nodig"

"De studie toont duidelijk aan dat we zo snel mogelijk een energiepact nodig hebben waarin we onze energietoekomst bepalen. Anders zullen de investeringen in alternatieven voor de kerncentrales niet tijdig gebeuren", reageert Vlaams minister voor Energie Bart Tommelein (Open Vld) op de studie van Elia.

"Deze studie bevestigt wat ik al verschillende keren heb gezegd: het interfederaal energiepact moet zo snel mogelijk klaar zijn", zegt Tommelein. "De toekomst is hernieuwbaar. We stappen af van kernenergie. Er zal pas geïnvesteerd worden in de nodige alternatieven als voor iedereen héél duidelijk is welke richting we uitgaan".

De minister benadrukt dat het energiepact voor het einde van het jaar klaar moet zijn. "Het is de hoogste tijd om duidelijke keuzes te maken. We baseren ons daarvoor niet alleen op de studie van Elia, maar bijvoorbeeld ook op cijfers van EnergyVille en het Planbureau".

Minister voor Energie Bart Tommelein (Open VLD)Beeld BELGA

CD&V: "Laatste wat mag gebeuren, is nieuw uitstel van de kernuitstap"

Regeringspartij CD&V ziet in de nieuwe Elia-studie de bevestiging dat de verschillende regeringen van ons land dringend werk moeten maken van hun gezamenlijke energieplan. "Het laatste wat mag gebeuren, is een nieuw uitstel van de kernuitstap omdat we niet klaar waren met de alternatieven", zegt CD&V-Kamerlid Leen Dierick. "Het Elia-rapport maakt heel duidelijk dat het vijf voor twaalf is".

"De geplande kernuitstap in 2025 moet voor ons het uitgangsscenario zijn. De Elia-studie toont aan dat dit haalbaar is. Maar hij wijst er ook op dat dit geen evidentie is", zegt Dierick. De christendemocraten zeggen dat er nog heel wat werk verricht moet worden om alternatieven op poten te zetten, zoals gascentrales. Daarvoor zal een steunmechanisme nodig zijn dat beantwoordt aan de Europese regels.

De huidige generatie kernenergie is "hoe dan ook" een aflopend verhaal voor CD&V. De christendemocraten willen inzetten op hernieuwbare energie, opslag, interconnectie, slimme vraagbeheersing. 

Leen Dierick van CD&V.Beeld Photo News

Sp.a: "Kerncentrales zijn het probleem, niet de oplossing"

Oppositiepartij sp.a vindt dat de regering geen twijfel meer mag zaaien over de geplande kernuitstap in 2025. "Elke extra dag van twijfel over de kernuitstap is een rem op de omslag naar hernieuwbare energie", zegt Vlaams parlementslid Rob Beenders.

"Door vandaag te kiezen en in te zetten op een definitieve omslag naar hernieuwbare energie zal er geen probleem van bevoorradingszekerheid ontstaan. Evenmin zal in 2025 het licht uitgaan. Voorstanders van afgeschreven kerncentrales moeten stoppen met de mensen bang te maken", zegt sp.a-Kamerlid Karin Temmerman.

"Het is aan de vier energieministers om nu snel en in alle discretie de gesprekken af te ronden en maximaal te werken aan een draagvlak voor hernieuwbare energie", klinkt het bij de Vlaamse socialisten.

Sp.a wil hieraan constructief meewerken, maar noemt het "onbespreekbaar" de kerncentrales nog tien jaar langer open te houden. "Kerncentrales zijn het probleem, niet de oplossing. Het langer openhouden van de kerncentrales, vraagt eveneens investeringen. Die investeringen doen we beter vandaag in hernieuwbare alternatieven in plaats van het probleem voor ons uit te blijven schuiven".

Vlaams parlementslid Rob Beenders (sp.a)Beeld Photo News

Vlaams Belang wil kerncentrales langer openhouden

Oppositiepartij Vlaams Belang wil dat de kerncentrales langer worden opengehouden dan 2025. Vlaams parlementslid Stefaan Sintobin: "Compensatie via nieuwe gascentrales en windmolens is weinig realistisch. Niets wijst er alvast op dat de Vlaamse regering haar doelstellingen met betrekking tot windturbines zal halen. Massale investeringen in offshore hernieuwbare energie via de uitbouw van een tweede zone in de Noordzee dreigen de energiefactuur nog eens de hoogte in te jagen. Dit laatste geldt ook voor nieuwe gascentrales."

"De ministers moeten de moed hebben om de dogma's te verlaten en te kiezen voor een realistische energiemix. Dit betekent dus dat zeker de twee jongste kerncentrales langer dan 2025 moeten worden opengehouden, maar dat zelfs moet worden overwogen om ook de levensduur van de oudere reactoren te verlengen", zegt Sintobin. Volgens de Vlaams Belanger erkent het Elia-rapport "volmondig" dat de opbrengst van hernieuwbare energie "wisselvallig" is en heeft de grote industrie nood aan een "stabiele energiestroom".

Vlaams parlementslid Stefaan Sintobin (VB)Beeld KOS

De Backer ziet mogelijkheid om capaciteit windparken op zee te verdubbelen

Staatssecretaris voor de Noordzee Philippe De Backer (Open Vld) zegt dat er extra ruimte is voor windmolenparken op zee. " We kunnen meer windparken op zee realiseren en de voorziene capaciteit verdubbelen tot in totaal 4.000 MW, het equivalent van vier kerncentrales", zegt De Backer in een reactie op de studie van netbeheerder Elia.

Tegen 2020 zal er 2.200 MW energie opgewekt worden dankzij de negen windmolenparken op zee. De Backer werkt momenteel aan een nieuw Marien Ruimtelijk Plan, dat alle activiteiten op zee ordent, en ziet ruimte voor zelfs nog extra windmolens.

"De toekomst is hernieuwbaar. Daar moeten we in het nieuw Marien Ruimtelijk Plan ook rekening mee houden. Er zal dus ruimte voorzien worden voor extra windparken op zee. Ik zie zelfs een mogelijkheid om de huidige capaciteit van 2.200 MW te verdubbelen tot 4.000 MW", zegt De Backer.

"Windmolens op zee worden bovendien ook steeds beter, efficiënter en goedkoper. Zo hebben we het afgelopen jaar een besparing gerealiseerd van 5 miljard euro. We zien zelfs in het buitenland dat er tegen 2025 windmolens gebouwd worden zonder subsidies. Ik maak me sterk dat dat in de toekomst ook in België mogelijk moet zijn", aldus de staatssecretaris.

Staatssecretaris Philippe De BackerBeeld Laenen

 Voka pleit voor combinatie van extra hernieuwbare energie en meer gascentrales

De beste garantie op energiezekerheid ligt in een combinatie van meer hernieuwbare energie en meer gascentrales. Dat zegt de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka. Volgens Voka is het hoog tijd voor "ondubbelzinnige keuzes" voor de elektriciteitsproductie van morgen. "We moeten dringend kiezen waarmee we onze elektriciteit in het komende decennium willen produceren en hoe we die met competitieve prijzen aan onze ondernemingen kunnen leveren", stelt gedelegeerd bestuurder Hans Maertens in een persbericht.

Een kernuitstap is mogelijk zonder dat de energievoorziening in het gedrang komt of te duur wordt, stelt Voka, maar dan is investeren in hernieuwbare energie alleen, niet voldoende. Want met meer zonnepanelen en windmolens heb je ook flexibele productiecentrales nodig die je kan inschakelen wanneer het niet waait of de zon niet schijnt. En daarvoor zijn gascentrales momenteel de beste keuze.

"Er is dringend een energiepact nodig dat goed onderbouwd is en waartoe elke overheid zich ten volle engageert. Elia geeft ons alvast een welgekomen voorzet", besluit Maertens.

Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder VokaBeeld Photo News

VBO: "Twee kerncentrales langer open"

Het VBO bepleit alvast het langer open houden van de twee jongste kerncentrales. "Andere landen zoals Zwitserland en recentelijk ook Frankrijk denken ook in die richting." Eerder toonde ook regeringpartij N-VA zich voorstander van het langer openhouden van minstens twee kerncentrales.

Volgens Elia zou ook het openhouden van twee kerncentrales betekenen dat er dringend nieuwe gascentrales moeten bijkomen, met name 1,6 Gigawatt (GW). Bij een volledige kernuitstap is er nood aan 3,6 GW vervangingscapaciteit. Het VBO heeft wel vragen bij het prijskaartje van dit alles. "Noch subsidies, noch import van energie zijn gratis. Men mag de bevolking niets wijsmaken, anders zal de ontnuchtering in 2025 bijzonder groot zijn", klinkt het.

Pieter Timmermans, gedelegeerd bestuurder VBOBeeld Photo News

Bond Beter Leefmilieu: "Er is geen tijd meer te verliezen"

Milieuorganisatie Bond Beter Leefmilieu (BBL) schaart zich achter de boodschap die netbeheerder Elia geeft in zijn rapport. "Elia zegt dat de kerncentrales dicht kunnen in 2025, als overheden nu in actie schieten. Wij kunnen dat enkel onderschrijven", reageert Mathias Bienstman, beleidsmedewerker klimaat en energie bij BBL.

"Er is geen tijd meer te verliezen. De kernuitstap moet in het energiepact staan, en er moeten mechanismen komen om de investeringen uit te lokken die we nodig hebben", stelt Bienstman.

Volgens hem zegt Elia in zijn rapport eigenlijk dat de kernuitstap een gouden kans is voor België om een centrale schakel te worden in het Europese energiesysteem. "De komende jaren gaan we zien dat oude steenkool- en kerncentrales in buurlanden gaan sluiten, en in de plaats daarvan komt hernieuwbare energie met een back-up vanuit efficiënte gascentrales."

Mathias Bienstman.Beeld JVK

Greenpeace: "Eerder trokken wij zelfde conclusies"

Jan Vande Putte, energie-expert bij Greenpeace noemt het rapport "een zeer degelijk werkstuk", dat in grote lijnen overeenkomt met wat de milieuorganisatie al jaren voorstelt. "In 2014 kwamen wij met dezelfde conclusies: een sterke uitbouw van hernieuwbare energie gecombineerd met voldoende capaciteit aan gascentrales. Dat is niet de voorkeur van de milieubeweging, maar wel een onvermijdelijke fase."

Hij noemt het rapport een belangrijke stap vooruit in het debat. "Wij zijn blij dat Elia zegt dat we op termijn naar volledig hernieuwbare energie gaan. Als zij een systeem kunnen beheersen dat grotendeels op hernieuwbare elektriciteit draait, wie is dan de nucleaire industrie om te zeggen dat het niet gaat."

Net als BBL maant Greenpeace de overheid aan tot dringende actie. "De federale regering heeft eigenlijk nog geen enkele maatregel genomen om de kerncentrales tegen 2025 te sluiten, dat is schuldig verzuim. In Vlaanderen zijn goede stappen gezet, maar er moet nog veel meer gebeuren." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234