Dinsdag 22/10/2019

Vlaamse regering

Stemmenkanon wordt bijna automatisch burgemeester

Beeld Photo News

Weg met de lijststem, weg met de opkomstplicht en meer macht voor de stemmenkampioen: dit verandert er bij de lokale verkiezingen.

Het Vlaamse regeerakkoord wil de lokale verkiezingen grondig hertimmeren. “We moeten met de stem van de kiezer meer rekening houden dan vandaag”, verklaarde Jambon de maat­regelen. Een van de nieuwig­heden is het afschaffen van de lijststem.

In het stemhokje kunnen kiezers een stem uitbrengen voor politici van één partij of een algemene stem voor de hele lijst van een partij. De lijststemmen worden uiteindelijk verdeeld over de personen die boven aan de lijst staan, de kopstukken dus. De volgorde van de kieslijsten heeft daardoor een erg groot belang. Dat systeem verdwijnt; in de toekomst zal je alleen nog kunnen stemmen op kandidaten, het bolletje boven aan de lijst verdwijnt. Die verandering biedt perspectieven voor jonge politici, die vaak lager op de lijst te vinden zijn.

Bovendien zullen stemmenkampioenen belangrijker worden. De burgemeesterssjerp zal bij lokale verkiezingen automatisch gaan naar de de persoon met de meeste stemmen in de grootste partij van de meerderheid. Dat kan grote gevolgen hebben voor de coalitievorming. Op dit moment kan een kleinere partij de sjerp opeisen om een coalitie met een grotere partij mogelijk te maken.

De grootste partij in een stad of gemeente krijgt daarnaast twee weken het initiatiefrecht om een coalitie op de been te brengen. Gedurende veertien dagen mogen de andere partijen dus geen afspraken maken over een meerderheid. “Dat is vooral een symbolische maatregel, die heel makkelijk te omzeilen valt”, zegt politicoloog Bram Wauters (UGent). Als enkele kleinere partijen al een voorakkoord hebben, volstaat het om twee weken het been stijf te houden. Dan kunnen ze alsnog een coalitie vormen zonder de grootste partij.

Eerder raakte al bekend dat de opkomstplicht bij gemeentelijke en provinciale verkiezingen verdwijnt. Vooral voor Open Vld is dit belangrijk. Het voorstel staat al sinds de jaren 90 op hun wishlist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234