Zaterdag 27/02/2021

CataloniëUpdate

Spaansgezinde socialisten groeien flink, maar separatisten behouden meerderheid in Catalonië

Kiezers stonden vanmorgen aan te schuiven aan een stembureau in Barcelona. Beeld AFP
Kiezers stonden vanmorgen aan te schuiven aan een stembureau in Barcelona.Beeld AFP

Uit de eerste exitpolls van de Catalaanse verkiezingen lijken de ­separatisten hun meerderheid te hebben versterkt. Hun grootste tegenstanders worden de socialisten, die flink terrein winnen.

Separatistische partijen lijken bij de regionale verkiezingen in Catalonië hun meerderheid te hebben versterkt. In het huidige Catalaanse parlement hebben zij samen 70 van de 135 zetels. Bij de verkiezingen van zondag staan zij op 74 zetels, terwijl ruim 90 procent van de stemmen geteld is.

Hun belangrijkste tegenstander wordt de socialist Salvador Illa. Hij was de Spaanse minister van Volksgezondheid in de coronacrisis, maar nam ontslag om de socialisten in Catalonië te gaan leiden. In het oude parlement hadden de Catalaanse socialisten 17 zetels, nu halen zij maar liefst 34 tot 36 zetels, volgens de exitpolls. Illa is daarmee de grote winnaar van deze verkiezingen, maar als kandidaat voor de Spaanse eenheid heeft hij niet kunnen verhinderen dat ook de separatisten gewonnen hebben.

Opstand

Het was de eerste keer dat de Catalanen naar de stembus gingen sinds 2017, het jaar van de separatistische opstand. De krachtsverhoudingen tussen voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid zijn niet wezenlijk veranderd. Ongeveer de helft van de bevolking is vóór onafhankelijkheid, de andere helft voelt zich Spaans. Het kiesstelsel bevoordeelt de landelijke gebieden waar veel separatistische stemmers wonen. ‘Het is een gebroken samenleving waarvan de helft is vernederd en gekwetst’, zei een voormalige leider van de liberale partij Ciudadanos in de Spaanse krant El País.

Bij de voorstanders van onafhankelijkheid lijkt de partij Junts per Catalunya (Samen voor Catalonië) van de verbannen leider Carles Puigdemont licht te verliezen, bij driekwart van de stemmen geteld. De partij zoekt de confrontatie met de Spaanse regering.

De centrumlinkse ERC lijkt gelijk te blijven of licht te winnen. Deze partij wil juist een dialoog met de Spaanse regering en hoopt een akkoord te sluiten over een nieuw onafhankelijkheidsreferendum, iets wat Madrid overigens heeft afgewezen. Wel studeert de regering op een pardon of strafvermindering voor separatistische politici die tot celstraffen van 9 tot 13 jaar zijn veroordeeld. Samen met de kleine linkse CUP, die flink wint, lijken ERC en Junts hun meerderheid in het Catalaanse parlement uit te breiden.

De verschuivingen bij de tegenstanders van onafhankelijkheid zijn groter. Vier jaar geleden won het liberale Ciudadanos met een harde campagne tegen onafhankelijkheid. Nu is de socialist Salvador Illa de grote winnaar, na een campagne die de nadruk legde op verzoening. Hij wilde ‘de bladzijde omslaan na de laatste tien jaar die ons verdeeld hebben’. ‘In de politiek van confrontatie die we in Catalonië hebben gehad, is hij het zeldzame type van de gentleman’, zei zijn partijgenoot Ferran Pedret. Zijn boodschap sloeg aan. 

Ciudadanos verliest zwaar en houdt maar 6 van de 36 zetels over. Met een harde campagne tegen onafhankelijkheid drong de extreem-rechtse beweging voor de eerste keer tot het Catalaanse parlement door. Zij staat nu op 11 zetels, een spectaculaire winst.

Momentum kwijt

Sinds 2017 heeft het onafhankelijkheidsstreven aan momentum verloren, door de harde reactie van de centrale Spaanse staat, de voortdurende onderlinge ruzies van de separatistische partijen, wier coalitie slechts bij elkaar wordt gehouden door het verlangen naar onafhankelijkheid, en de coronacrisis.

De grote winst van de socialisten duidt erop dat veel Catalanen de polarisatie rond de onafhankelijk moe zijn. Toch blijft de situatie na de regionale verkiezingen in grote lijnen ongewijzigd, met twee kampen die tegenover elkaar staan zonder dat zich een duidelijke uitweg aandient.

De verkiezingen werden bemoeilijkt door corona. De opkomst was 22,5 procentpunten lager dan in 2017.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234