Dinsdag 11/05/2021

AnalyseRusland

Rusland trekt troepen terug bij Oekraïense grens, is een oorlog afgewend?

Russische militairen wachten op een vliegtuig voor een training in de lucht, nabij de grens met Oekraïne. Rusland heeft aangekondigd dat de oefening voorbij is en de troepen zullen terugkeren naar hun basissen. Beeld AP
Russische militairen wachten op een vliegtuig voor een training in de lucht, nabij de grens met Oekraïne. Rusland heeft aangekondigd dat de oefening voorbij is en de troepen zullen terugkeren naar hun basissen.Beeld AP

De militaire oefening aan de grens met Oekraïne is voorbij en de deelnemende troepen zullen terugkeren naar hun basissen, aldus de Russische minister van Defensie. President Poetin heeft zijn Oekraïense ambtsgenoot uitgenodigd voor een gesprek. Kunnen Europa en de VS nu opgelucht ademhalen?

EU-buitenlandchef Josep Borrell sprak van ‘de grootste militaire opbouw ooit van het Russische leger langs de grens met Oekraïne’. Daar zouden zich meer dan 100.000 manschappen hebben verzameld, onder meer op de Krim, het schiereiland dat Rusland in 2014 annexeerde. Een klein ongeluk en de situatie zou kunnen escaleren. Er waren zelfs zorgen dat Rusland een inval voorbereidde in Oekraïne, waar een burgeroorlog woedt tussen pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger.

Per 1 mei zouden de troepen terug op hun vaste basissen moeten zijn, zei Sergei Shoigu, de Russische minister van Defensie. Wel beval hij dat zware wapens in het westen van Rusland moesten blijven in voorbereiding op een oefening later dit jaar. Het is onduidelijk of alle extra soldaten die naar het gebied waren getrokken nu zullen vertrekken.

Volgens Dick Zandee, defensie-expert van het Clingendael Instituut, heeft het Kremlin de Navo-landen willen uittesten. In het bijzonder de VS, die met Joe Biden een nieuwe president hebben. Zandee: ‘Biden heeft toen ferm gereageerd door te zeggen: als dit echt uit de hand loopt, dan staan de VS achter Oekraïne. En de Britten hebben een aantal oorlogsschepen naar de Zwarte Zee gestuurd. Daarop hebben de Russen besloten: genoeg, we doen een stapje terug.’

Oorlog

Het is de bekende aanpak van Rusland, zegt Zandee: spanningen opvoeren en zoeken naar onzekerheden bij Europese landen en Amerika, maar altijd de risico’s op echte escalatie binnen de perken houden. Rusland heeft volgens hem geen enkel belang bij een oorlog met Oekraïne. Het land zou wel winnen, verwacht hij, maar tegen enorme kosten, want het Oekraïense leger laat niet zomaar over zich heenlopen. Laat staan als Amerika te hulp schiet.

De Navo zal de Russische terugtrekking verwelkomen, maar het is verre van genoeg om de situatie rond Oekraïne tot bedaren te brengen, verwacht de defensie-expert. De VS en Europa beschuldigen Rusland ervan de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne te sponsoren en van wapens te voorzien. Die Oekraïense burgeroorlog woedt voort.

Dat de verhoudingen tussen Europa en Rusland slecht blijven, werd donderdag nog eens onderstreept, toen de Tsjechische minister van Buitenlandse Zaken aankondigde tientallen Russische diplomaten uit te zetten. Volgens het land waren Russische spionnen in 2014 betrokken bij een dodelijke explosie in een munitiedepot. Tsjechië zette om die reden eerder al achttien Russische diplomaten het land uit, waarop Rusland twintig Tsjechische diplomaten wegstuurde. Ook Slowakije zette donderdag drie Russische diplomaten uit, uit solidariteit met Tsjechië.

Sterke man

‘Nu gaat het om Tsjechië, de komende maanden zullen er vast andere incidenten komen’, zegt Zandee. ‘Stoken is de afgelopen jaren het beleid van Rusland geweest, en dat zie ik niet veranderen. Poetin toont zich de sterke man, daarmee handhaaft hij nationale steun. Zeker nu het economisch slecht gaat in Rusland is dat voor hem belangrijk.’

Voor de verhoudingen met Rusland op de langere termijn is het volgens Zandee vooral belangrijk wat de VS gaan doen. ‘De vraag is: gaat de komende maanden een Amerikaans-Russische dialoog op gang komen onder Biden? Er is veel onenigheid tussen beide partijen, maar er zijn ook onderwerpen waarbij ze gedeelde belangen hebben, zoals ontwapening. Een dure wapenwedloop is voor beide niet goed.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234