Dinsdag 10/12/2019

De Toekomst van Links

Rik Van Cauwelaert: "Europa is de echte ziekte voor links"

Rik Van Cauwelaert. Beeld Jef Boes

67 jaar, voormalig hoofdredacteur van Knack, opiniemaker

"Het drama van de sociaaldemocratie is Europa, al de rest is gekeuvel in de marge." Rik Van Cauwelaert schetst een wel erg somber beeld. Populistisch rechts is het probleem niet. De echte ziekte heet Europa. En het probleem daarmee is dat je er op nationaal niveau maar weinig aan kunt doen.

De door Europa opgelegde liberalisering blijkt niet de beoogde effecten te hebben, stelt Van Cauwelaert. De zogenoemde derde weg, waarbij sociaaldemocraten neoliberale ideeën gingen gebruiken om socialistische doelstellingen te bereiken en waarvan mannen als Tony Blair het boegbeeld waren, heeft niet gewerkt. “We vergeten het soms, maar het was de socialist Steve Stevaert die in de jaren 90 verkondigde dat de een­gemaakte energiemarkt onze energieprijzen zou doen dalen. Leg dat maar eens uit aan al die mensen die hun factuur nu telkens weer zien ­stijgen.”

Die derde weg, daar hebben we ons met z’n allen schromelijk aan mispakt, vindt Van Cauwelaert. “De eenvormigheid en de door Europa opgelegde economisch-financiële politiek, en de lidstaten die verplicht zijn die te volgen, die zijn het probleem. Kijk maar naar de vrees van onze regering om onder de 3 procent begrotingstekort te blijven. Die vrees is terecht, want Europa heeft de macht om te straffen. De lidstaten kunnen weinig doen.”

Het is nota bene een socialist, oud-voorzitter van de Europese Commissie Jacques Delors, die ervoor gezorgd heeft dat we nu met de gebakken peren zitten, benadrukt Van Cauwelaert. Want het was Delors die de euro invoerde in de Europese Unie. “Het is de Europese politiek die ervoor heeft gezorgd dat er hier nu Poolse of Hongaarse arbeiders tegen dumpingprijzen komen werken en concurreren met arbeiders van bij ons."

“De huidige sp.a-voorzitter John Crombez heeft, toen hij nog staatssecretaris was, die sociale dumping willen aanpakken. Maar dat is niet gelukt. Waarom niet? Omdat je als nationale regering weinig macht hebt binnen dit Europa. Maar zo ­ontstaat in onze binnensteden wel opnieuw een proletariaat, waarop de socialisten geen antwoord hebben. En dat voelen mensen. Ze voelen goed aan dat links, maar bij uitbreiding ook alle traditionele partijen, maar weinig kunnen inbrengen. Mensen verliezen hun vertrouwen en zo kan het populisme oprukken.”

In alle landen van de eurozone worstelen sociaaldemocraten met dezelfde problemen. Het tij doen keren, is niet eenvoudig. “Binnen links denkt de PVDA methoden aan te kunnen reiken die werken. Maar die methoden zijn al in Griekenland geprobeerd. Dat land is ook meteen het beste bewijs dat ze niet werken. Ook Griekenland is uiteindelijk ­verplicht om de Europese regels te volgen.”

De verandering moet gebeuren aan de top, meent de oud-hoofd­redacteur. “Er zijn voortrekkers nodig, die de verandering op gang kunnen brengen en trekken. Sterke figuren die op nationaal, maar vooral op Europees niveau zaken in werking kunnen stellen. Maar die zijn er momenteel niet.”

De vorige generatie socialisten draagt hier een verpletterende ­verantwoordelijkheid, meent Van Cauwelaert. “Maar die zijn ondertussen met pensioen, of starten een burgerbeweging in Oostende. En wij zitten ermee.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234