Dinsdag 11/05/2021

PolitiekGrondwet

Regering zet deur open voor grootschalige staatshervorming

Er komt een onlineplatform waarbij burgers zich kunnen uitspreken over de beoogde hervormingen. Volgens premier De Croo moet dat ervoor zorgen dat een staatshervorming vorm krijgt 'op basis van democratische methoden en een participatieve aanpak'. Beeld Photo News
Er komt een onlineplatform waarbij burgers zich kunnen uitspreken over de beoogde hervormingen. Volgens premier De Croo moet dat ervoor zorgen dat een staatshervorming vorm krijgt 'op basis van democratische methoden en een participatieve aanpak'.Beeld Photo News

De federale regering heeft een voorlopige lijst klaar met grondwetsartikels die in de volgende legislatuur hervormd kunnen worden. Daarop staat ook het ‘sleutelartikel’ 195, dat de poort opent voor een herziening van de hele grondwet.

De regering heeft vijf grondwetsartikelen aangevinkt voor herziening. Dat gebeurt normaliter pas aan het einde van een regeerperiode, omdat na een herzieningsverklaring nieuwe verkiezingen volgen. Het gaat dan ook slechts om een voorlopige lijst, waarmee de federale regering het politieke debat op gang wil brengen.

Een van de opgenomen grondwetsartikelen is het befaamde artikel 195. Dat regelt de manier waarop de grondwet zelf herzien kan worden. Daarbij moeten grondwetsartikelen door de regering voor herziening open gesteld worden, waarna in de volgende legislatuur ook nog eens de bevestiging van een tweederdemeerderheid in het parlement nodig is.

Maar Vivaldi heeft helemaal niet de bedoeling om die procedure aan te passen, maar veeleer om ze tijdelijk buiten werking te stellen. Die ‘truc’ werd ook gebruikt door de regering-Di Rupo om de zesde staatshervorming door te voeren. Het zorgt ervoor dat na de verkiezingen in 2024 een nieuwe coalitie een staatshervorming in één keer kan doorvoeren. Het aanpassen van artikel 195 is daardoor een sluipweg om versneld de hele grondwet aan te kunnen passen.

“Op die manier kan je in één legislatuur ook artikels wijzigen die eigenlijk nog niet open verklaard werden voor herziening. In 2012, bij de zesde staatshervorming, is dat ook zo gebeurd,” bevestigt CD&V-voorzitter Joachim Coens.

Destijds leverde de truc grote discussies op tussen specialisten. De herzieningsprocedure is net zo streng omdat de kiezer zich dan kan uitspreken over de voorgestelde aanpassingen van de grondwet. Door dat mechanisme uit te schakelen, kunnen de partijvoorzitters na de verkiezingen makkelijker een grote staatshervorming afkloppen. Ook vandaag is politicoloog Dave Sinardet (VUB) erg kritisch. “Artikel 195 wordt hier om de totaal verkeerde redenen op het lijstje gezet. Dat grondwetsartikel is helemaal niet bedoeld om op die manier gebruikt te worden.”

Twee andere artikelen op het lijstje hebben impact op de vorming van de regering. Na de zoveelste lange en slepende formatie besliste de Vivaldi-coalitie dat het anders moet. Er wordt onder meer gedacht aan een deadline voor de regeringsvormingen. Als die niet gehaald wordt, komen er vanzelf nieuwe verkiezingen. Een andere vaak geopperde piste is een deblokkeringsmechanisme, waarbij bijvoorbeeld na verloop van tijd automatisch een federale regering wordt samengesteld met de partijen die in de deelstaatregeringen zetelen.

In het najaar wordt een onlineplatform gelanceerd waarbij ook burgers zich kunnen uitspreken over de beoogde hervormingen. Volgens premier Alexander De Croo (Open Vld) moet dat ervoor zorgen dat een staatshervorming deze keer niet in nachtelijke politieke vergaderingen in kastelen vorm krijgt, maar “op basis van democratische methoden en een participatieve aanpak”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234