Vrijdag 27/11/2020

AchtergrondBegroting

Regering moet begroting indienen, maar heeft cijfers niet op orde

Beeld sven franzen

Volgende week moet België zijn begroting indienen bij Europa. Probleem: de regering-De Croo heeft alleen nog maar afspraken over de grote lijnen, die nog veel vragen oproepen. Is er bijvoorbeeld wel zoveel geld te halen uit de bestrijding van fiscale fraude?

Een tabelletje van één pagina, dat is voorlopig wat er bekend is van de begroting van de nieuwe federale regering. Dat kan ook niet anders. Het regeerakkoord is na een ellenlange aanloop op goed en wel twee à drie weken onderhandeld. Veel tijd voor uitgedokterde teksten en cijfers was er niet. Er werden vooral grote krijtlijnen afgesproken, met de belangrijke principes die de komende legislatuur zullen worden gehanteerd.

Alleen vraagt Europa België tegen 15 oktober wel een volledige begrotingstabel, met alles erop en eraan. Ons land heeft die deadline de voorbije jaren al enkele keren gemist, nu is de ambitie om netjes op tijd te zijn. Volgens verschillende onderhandelaars is er al een iets uitgebreidere tabel voorhanden, maar ook niet veel meer dan dat. Met andere woorden: de eed is nog maar net afgelegd of de zeven partijen mogen meteen opnieuw aan de slag om de begrotingscijfers helemaal op orde te zetten.

Daarbij moet worden opgemerkt dat de belangrijkste knopen nog niet zijn doorgehakt. Er is voor de komende legislatuur voor 3,2 miljard euro aan nieuwe uitgaven gepland, waarvan 1,1 miljard euro naar het optrekken van de laagste pensioenen gaat. De bedoeling is dat die tegen 2024 stijgen naar 1.580 euro bruto voor een volledige carrière, maar het traject daarnaartoe is nog niet vastgelegd. Bovendien willen de liberalen de toegangscriteria voor dat minimumpensioen een stuk verstrengen. Periodes van werkloosheid zullen bijvoorbeeld niet meer automatisch worden meegerekend. Pas tegen september volgend jaar belooft de regering klaar te zijn met die besprekingen.

Arbeidsmarkt

Waar het geld vandaan moet komen, is evenmin helemaal duidelijk. De regering rekent er onder meer op dat tegen het einde van de legislatuur 80 procent van de Belgische actieve bevolking effectief een job heeft. Zo moeten minder uitkeringen worden betaald en lopen er meer inkomsten binnen. 

Alleen: in het regeerakkoord is het speuren naar arbeidsmarkthervormingen die die ambitie kunnen helpen realiseren. Men wil langdurig zieken weer aan de slag helpen, onder meer door (deeltijds) werken te vergemakkelijken, zonder dat je meteen je uitkering verliest. Maar van een verdere aanpassing van de werkloosheidsuitkeringen, waar de liberalen al jaren van dromen, is geen sprake.

Daarnaast is het uitkijken naar de fiscale hervormingen die de regering voor ogen heeft. Zowel de groenen als socialisten pronken graag met een ‘rijkentaks’, terwijl de liberalen zweren dat er geen vermogenswinstbelasting zit aan te komen. Allicht komt er belasting op grote financiële transacties, maar hoe dat technisch zal worden uitgewerkt zonder dat er nog achterpoortjes openstaan, is voorlopig een vraagteken. Pas in maart, bij de eerste begrotingscontrole, moet het nieuwe belastingplan klaar zijn.

CD&V-voorzitter Joachim Coens verwijst graag naar de ‘digitaks’, die internetgiganten als Google, Facebook en Amazon viseert. Onder meer de PS reageerde in het verleden sceptisch op dat plan, omdat zulke wetgeving alleen in Europees verband zin heeft. Net daar zit een probleem, geeft Wim Moesen aan, professor-emeritus overheidsfinanciën aan de KU Leuven en al decennialang begrotingsautoriteit. “Sinds de goedkeuring van het Europese relanceplan deze zomer heeft de EU de toelating om zelf belastingen te heffen. België zal dus moeten bekijken of het niet in het Europese vaarwater komt met plannen voor nieuwe inkomsten.”

Fraudebestrijding

De meest in het oog springende inkomstenpost is misschien wel de 1 miljard euro die tegen 2024 gehaald moet worden uit de bestrijding van sociale en fiscale fraude. “Dat lijkt erg aan de hoge kant, normaal is dat nooit meer dan 200 à 300 miljoen”, zegt Moesen.

De regering gaat investeren in extra personeel bij de belastinginspectie. Maar dat gaat een groot leger moeten zijn om aan die 1 miljard te geraken: één ambtenaar haalt gemiddeld jaarlijks een half miljoen euro op, zo schreef De Tijd vorige week. Tegelijk heft de regering het bankgeheim gedeeltelijk op. De fiscus krijgt (geanonimiseerd) zicht op hoeveel geld op de rekeningen staat en kan zo, via datamining, verdachte transacties sneller lokaliseren. Als twee ambtenaren het licht op groen zetten, kan verder onderzoek opgestart worden. Tot slot zal de regering de zogenoemde afkoopwet evalueren en mogelijk afvoeren. Die wet bepaalt dat in grote fraudezaken de dader een minnelijke schikking kan aangaan met de overheid. Ook die, nog onzekere, maatregel moet de inkomsten van fraudebestrijding opvoeren.

Ondanks alles maakt de federale regering zich sterk dat ze de test bij Europa zal doorstaan. Gezien de corona-crisis is de Commissie ook een heel stuk coulanter dan normaal. De regering wil die periode gebruiken om de echte hervormingen voor te bereiden en pas door te voeren wanneer de gezondheidscrisis voorbij is.

Wel wordt er nu al gerekend op de Europese investeringsplannen. “Europa heeft 750 miljard goedgekeurd voor het herstel na corona”, zegt Moesen. “Daarom staan de groene reconversie en de digitale transformatie in het regeerakkoord, want het is voor die plannen dat het gratis geld uit de hemel zal vallen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234