Dinsdag 23/07/2019

Politiek

Redesign regering-Michel maat voor niets

Premier Michel had een ambitieus plan voor ogen: van de logge administratie een performante, efficiënte overheid maken. Beeld Photo News

Een grootschalige hervorming van de overheid moest de afgelopen jaren 650 miljoen opbrengen. Maar in het begrotingsontwerp voor 2019 werd voor het tweede jaar op rij geen opbrengst verwacht. Regeringsbronnen erkennen dat het project niet heeft opgebracht wat werd verwacht.

Ambitieus, dat is wel het minste dat gezegd kon worden van de redesign van de overheid die de regering-Michel wou doorvoeren: van de logge administratie een performante, efficiënte overheid maken. Vooral budgettair waren de verwachtingen hooggespannen. Gespreid over vijf jaar – van 2016 tot 2020 – werd een opbrengst van 750 miljoen euro verwacht. Aan het eind van de rit zou de hertimmerde machine ook goedkoper draaien en het overheidsbeslag verlagen.

Het plan draaide uit op een ontgoocheling. Eind december constateerde het Rekenhof dat van de redesign al voor het tweede jaar op rij “geen spoor meer te vinden is” in het begrotingsontwerp. Die begroting zou uiteindelijk overigens niet goedgekeurd raken door de val van de regering.

Efficiëntieoefening

Ook de jaren daarvoor was in begrotingstabellen en rapporten van het Rekenhof weinig te vinden over de efficiëntieoefening. Wel werd in 2016 en 2017 beknibbeld op de dotatie voor de Regie der Gebouwen, maar telkens tekende het Rekenhof bezwaar aan: de redesign was nooit bedoeld voor besparingsoperaties zonder structurele hervormingen.

In 2016 bleef de opbrengst beperkt tot een bescheiden 15 miljoen, in 2017 tot 38,5 miljoen miljoen. Intussen moest nog eens 10 miljoen geïnvesteerd worden voor bijkomend consultancywerk. In de begrotingen voor 2018 en 2019 werd geen opbrengst geraamd. De 650 miljoen die tot nu toe gevonden moest worden, werd zo slechts iets meer dan 50 miljoen. Daar hoort wel een belangrijke opmerking bij: sommige besparingen zijn simpelweg niet te zien in de tabellen, omdat ze verstopt zitten in meer algemene cijfers.

In regeringskringen wordt erkend dat de verhoopte opbrengst niet gerealiseerd is. Dat de redesign uit de begroting verdwenen was “zegt natuurlijk al genoeg”, meldt een hooggeplaatste bron. Nu de regering in lopende zaken is, moet al helemaal niets meer verwacht worden.

Exemplarisch was de onduidelijkheid over welke minister de hervorming leidde. “Het best bewaarde geheim van de Wetstraat”, zegt Kamerlid Kristof Calvo (Groen), die de regering meermaals om duidelijkheid vroeg. 

Zwartepiet

Officieel lag de operatie in handen van voormalig minister van Ambtenarenzaken Steven Vandeput (N-VA), maar de deeltrajecten waren de bevoegdheid van een resem andere kabinetten. Toen bleek dat de redesign de verkeerde kant op ging, begon iedereen de zwartepiet naar elkaar toe te schuiven. Ook vandaag wordt gretig met de vinger gewezen. Volksgezondheid heeft zo goed als niets gerealiseerd, zegt de ene bron; op Administratieve Vereenvoudiging is amper iets gebeurd, zegt een andere.

Dat had ook te maken met de beperkte budgettaire ruimte voor een regering die jaar na jaar met een begrotingstekort geconfronteerd werd. Als er al ergens winsten geboekt werden door een minister, werden die aangewend om elders in de eigen administratie extra uitgaven te kunnen doen. De wil om als federale ploeg een gezamenlijk project tot een goed einde te brengen, bleek veel kleiner dan de goesting om vooral individueel goed uit de verf te komen.

Er is nog een reden waarom de hervorming op weinig appetijt kon rekenen, suggereert een goedgeïnformeerde bron. Een slankere overheid betekent ook minder pionnen van de eigen partij op strategische posities: minder oren en ogen, en dus minder invloed. “Ik denk dat dat een stap te ver is”, zegt Vandeput. “Administraties hervormen gaat nu eenmaal traag. Dat is niet alleen de schuld van ministers. Het klopt dat er veel grotere stappen genomen hadden kunnen worden, maar het is niet zo dat er niets is gebeurd. De ommekeer is wel degelijk ingezet.”

Een van de realisaties die wel succesvol bleken, is de oprichting van de FOD Beleid en Ondersteuning, die een rits kleinere overheidsdiensten samenbracht. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat ook de Kanselarij van de Eerste Minister daarin ondergebracht werd, maar MR zou dat uiteindelijk tegenhouden. “Als zelfs de eerste minister niet voluit gaat, weet je dat de rest dat ook niet zal doen”, zegt een N-VA-bron. “We zijn misschien te ambitieus geweest.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden