Woensdag 24/07/2019

Verkiezingen

Reacties op de verkiezingsuitslagen: "Dat Vlaams Belang weer wint, vind ik zeer verontrustend"

Beeld BELGA

Martin Heylen (Oostende), tv-maker

"Het verbaast me dat N-VA achteruit gaat in Oostende. Maak een zin met de woorden ’N-VA’, ‘zes procent’ en ‘achteruit’, pas dat toe op een willekeurige gemeente in Vlaanderen, en het zal verrassend zijn. Maar het is moeilijk om een verhaal over ‘de kracht van verandering’ te verkopen in een stad die bloeit als nooit tevoren. Als ik mensen op straat vraag wat er hier moet veranderen, volgt er vaak niets.

"Maar dat de Stadslijst achteruit gaat, ligt binnen de lijn van de verwachtingen. Dat hoort zo bij een partij aan de macht, er zijn altijd mensen boos. In Oostende blijft men verknocht aan de visserij, en vindt men dat er te weinig gedaan wordt voor wat er nog openblijft. Iets wat Johan Vande Lanotte (Stadslijst) zal tegenspreken, maar dat heeft zeker meegespeeld.

Martin Heylen. Beeld Geert Van Hoeymissen

"Ik ben vooral verrast dat Groen geen grotere sprong voorwaarts maakt. In de gesprekken die ik had over de verkiezingen, werd niet zelden gezegd dat die partij een sleutelrol toebedeeld zou krijgen in de coalitievorming. De Stadslijst zou zakken, Bart Tommelein (Open Vld) zou omhooggaan en N-VA was een onzekere factor maar ambitieus. Dus was het aan Wouter De Vriendt (Groen) om te beslissen met wie hij in zee zou gaan: een coalitie tegen de Stadslijst of toch maar aansluiten bij Vande Lanotte."

Yasmien Naciri (Mol), columniste

"De 'nationale thema's' hebben hier in Mol (weinig tot) geen rol gespeeld. Misschien vooral omdat het hier al jaren goed gaat. De meeste burgers lijken mij tevreden te zijn.

"Tijdens de vorige verkiezingen werd N-VA aan de kant gezet door CD&V en sp.a (en Open Vld ook blijkbaar, vandaar dat er weinig kritiek is). Ik vermoed dat het ook deze keer weer een kwestie gaat worden van procentjes na de komma. Mol is wel enorm aan het groeien, er zullen meer zetels te verdelen zijn. We gaan van 31 naar 33 zetels. Ik merk dat de gemeente diverser is geworden. Anderzijds is het ook zo dat veel jonge mensen hier wegtrekken, naar de grote stad.

Yasmien Naciri Beeld Stefaan Temmerman

"De voorbije weken heb ik echt geen harde campagne meegemaakt. Alles verliep heel netjes en beleefd. Vooral sp.a en CD&V hebben veel energie in hun campagne gestopt: huis-aan-huisbezoeken waren populair en kandidaten spraken mij soms aan met naam en voornaam.

"Van de campagne van N-VA heb ik weinig gemerkt. Ik ben natuurlijk niet 24/7 in Mol en sta niet 24/7 op marktpleintjes. Het kan dus best  zijn dat ze er wel waren, maar ik heb ze niet gezien. Vooral dus weinig promo."

Geert Noels (Ranst), econoom

"Op economisch vlak waren de verkiezingen in Bayern belangrijk en onopgemerkt in Vlaanderen: de nederlaag van CSU kan via Merkel Europese gevolgen hebben. De ruk naar rechts en naar groen zijn ook daar trends zoals in Vlaanderen.

"De gemeenteverkiezingen tonen aan dat lokale politici het verschil maken. Het verschil in stemgedrag tussen provincie en gemeenten is duidelijk.

Geert Noels. Beeld Aurélie Geurts

"Lessen? Ten eerste zouden burgemeesters rechtstreeks verkozen moeten worden. Daarnaast zouden gemeentelijke verkiezingen gespreid moeten worden. Ten slotte: we geven lokale verkiezingen teveel aandacht waardoor regionaal en federaal beleid onnodig verlamd wordt."

Jeroen Baert (Leuven), stand-upcomedian

"'De kiezer heeft de kaarten geschud, nu is het aan ons om ze op te rapen'," zei Lorin Parys (N-VA). Een hilarische metafoor voor een héél slechte manier van kaartspelen."

Jeroen Baert. Beeld rv

Samira Atillah (Genk), mensenrechtenactiviste

"In Genk verliest de huidige coalitie van CD&V 2,4% en PROGenk (een kartel van sp.a en Groen) 4,8%, terwijl N-VA met kopstuk Zuhal Demir er 9,4% bij krijgt. De coalitie van burgemeester Wim Dries (CD&V) zakt van 25 naar 23 zetels, maar dat is nog altijd een min of meer comfortabele meerderheid. De zittende burgemeester zal pro forma even met N-VA over een alternatieve meerderheid praten, maar gezien de recente frontale aanvallen van Demir op Dries, lijkt me dat een weinig waarschijnlijk scenario.

"In Vlaanderen zie ik rechts en zelfs extreem-rechts oprukken. N-VA houdt globaal stand en Vlaams Belang wint. De sp.a verliest fors. Dit zou een eyeopener moeten zijn voor de koers die de socialisten nu varen. In Leuven deden ze het wél heel erg goed!

Samira Atillah Beeld Theo Beck

"In Antwerpen zouden rechts en extreemrechts (N-VA en VB) in theorie een meerderheid kunnen vormen. Algemeen: rechts houdt stand en wint opmerkelijk richting extremisme. Links heeft geen pasklaar antwoord op populisme. Groen wint, en dat is misschien ons enige lichtpunt en hoopvol voor onze mensenrechten. Ze zijn de grootste partij op de linkerzijde, en dat voor een centrum partij.

"Open Vld is op veel plaatsen een klein partijtje geworden. Gewoon doen, leek toch niet zo gemakkelijk. CD&V raapt dan weer met een status-quo de vruchten van een propere campagne. Ik hoop dat links met een duidelijker verhaal en alternatief komt voor de volgende verkiezingen. Anders vrees ik voor vele zwarte zondagen."

Michael De Cock (Antwerpen), artistiek leider van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg

“Groen wordt marktleider op de linkerflank. En overal krijgt sp.a klappen, behalve vreemd genoeg in Leuven. Die 10.000 voorkeurstemmen voor Mohamed Ridouani zijn niet niks. Dat is een ruime zege voor de socialisten, ondanks de euforie van Lorin Parys (N-VA).

“In Gent krijgen groen en rood klappen, het gevolg van de gebeurtenissen van de laatste weken. Maar ruziemakers als Bracke of Van Den Driessche doen het niet goed, dat soort politiek doet het niet goed. Maar Groen en N-VA komen er als overwinnaar uit, en lijken in een aantal steden op elkaar aangewezen. Een vreemde evolutie.

Michael De Cock Beeld Stefaan Temmerman

“In Aalst, Ninove en Turnhout worden Vlaams Belang en N-VA heel erg groot. Dat Vlaams Belang nu weer wint, vind ik wederom zeer verontrustend. Het toont aan dat het rechtste discours van N-VA zijn limieten heeft. Ook in de praktijk. Peumans zegt ook al een tijd dat Francken hard speelt op de rechter flank waar ze in 2012 veel stemmen zijn gaan halen. Die verliezen ze terug.”

Bart Van Craeynest (Gent), hoofdeconoom VOKA

"Mij lijkt het dat er niet zo veel veranderd is in Vlaanderen. Met het oog op de federale verkiezingen zijn de verhoudingen min of meer behouden gebleven.

"Het meest relevante is voor mij dat de campagne nu achter de rug is, nationale boegbeelden hebben zich immers in deze campagne gemengd.

"Het is belangrijk dat de regering 
 in het belang van onze economie  – nu verder kan regeren. Enfin, dat hoop ik toch, ik kan er mijn hand niet voor in het vuur steken.

Beeld Twitter/Bart Van Craeynest

"De resultaten van de andere kant van taalgrens heb ik niet gevolgd, en die zijn zeker belangrijk, maar de federale coalitie lijkt mij dus redelijk stand te houden. Dit is een goed signaal voor het het beleid dat werd gevoerd en ik hoop dat de regering deze koers kan aanhouden.

"Ik hoop dan ook dat er tot de volgende verkiezingen verder gewerkt wordt, want een aantal uitdagingen  ik noem maar de brexit die vorm gaat krijgen en de krapte op de arbeidsmarkt  verdienen alle aandacht."

Ive Marx (Bornem), econoom en arbeidsmarktexpert aan de UAntwerpen

“De gematigde stemmen, zoals een Bart Somers (Open Vld) in Mechelen of Hans Bonte in Vilvoorde (sp.a), doen het behoorlijk goed. Ze varen een opvallend andere koers, ook op vlak van beleid. En dat in een landschap waar het discours wat lijkt te polariseren.

“Ook de sterkhouders blijven het goed doen, met redelijk weinig verschuivingen. Maar het valt me ook op dat de extremen goed scoren, met PVDA bijna overal en ook Vlaams Belang.

Ive Marx. Beeld Jef Boes

“Bornem – waar ik zelf woon – was jarenlang een CD&V-bastion. Eerst met Jozef Van Eetvelt als burgemeester, daarna met Luc De Boeck. En nu heeft een partij van onafhankelijken, die deels komen uit het vroegere Groen en sp-a, het erg goed gedaan met ongeveer evenveel stemmen als CD&V. Dat is toch een opmerkelijke verandering voor Bornem.”

Rik Van Cauwelaert (Roosdaal), columnist 'De Tijd'

"Er zit weinig lijn in deze uitslagen, zeker als we denken in functie van de verkiezingen van volgend jaar. Aan Vlaamse kant zie ik geen belangrijke verschuivingen. N-VA verliest in Brugge en Gent, maar wint in Hasselt. Belangrijk is dat de partij standhoudt in Antwerpen, vergeet daarbij niet dat Bart De Wever voorzitter is van de belangrijkste regeringspartij.

"CD&V houdt blijft lokaal de grootste partij en blijft in landelijke gemeenten aan de macht. Voorzitter Wouter Beke zal met dit resultaat niet ongelukkig zijn. 
Ook Open Vld kan niet klagen over de geboekte resultaten. Ook zij kunnen met recht zeggen dat zij gewonnen hebben.

Beeld Bas Bogaerts

"Opmerkelijk is ook dat Vlaams Belang op veel plaatsen goed scoort. De partij  beantwoordt duidelijk aan de verwachtingen van veel kiezers. De lichte achteruitgang van N-VA verklaart de vooruitgang van Vlaams Belang dus niet. Er zijn veel jongere kiezers bijgekomen. Ik merkte zelf bij lezingen op scholen dat Groen maar ook Vlaams Belang bij jongeren goed scoren.

"Aan Franstalige kant blijft PS sterk en wordt Ecolo heel sterk. Vooral in Brussel verzwakt MR, maar de PTB haalt bijna overal zetels. Franstalig België stemt dus totaal anders dan Vlaanderen. Als we volgend jaar dezelfde resultaten zien, zou de komende regeringsvorming wel eens heel moeilijk kunnen worden."

Mark Elchardus (Schaarbeek), emeritus professor sociologie aan de VUB

“In Schaarbeek blijft LB – de lijst van der burgemeester – stabiel, dankzij een heel pragmatische manier van besturen. Maar verder zie je wat er zich in heel Brussel en enkele centrumsteden afspeelt: een groene golf. Dat sluit aan bij de levenswijze. Er groeit een band tussen groen en stedelijk zijn. Uit enquêtes blijkt dat mensen die graag in de steden leven, ook sympathie hebben voor Groen of Ecolo.

“Wat me in het algemeen treft, is het doorzetten van een trend in de hele westerse wereld: de polarisering. De twee electoraten die het vérst uit elkaar liggen – Groen en Vlaams Belang – lijken de winnaars. Dat leek wat doorbroken bij de vorige verkiezingen door N-VA. Maar dat is nu geen dam meer tegen de terugkomst van Vlaams Belang.”

Mark Elchardus Beeld Bob Van Mol

Jeroen Olyslaegers (auteur), Antwerpen

“Ik had al voorspeld dat dit het jaar van de ecologie ging worden. Groen heeft gewonnen. Maar als je naar de voorkeursstemmen kijkt, stel je vast dat de Antwerpenaars geen burgemeester zien in Wouter Van Besien. Dat heeft zijn gevolgen. Was Groen door een ander figuur geleid, had dat misschien een belangrijk verschil kunnen maken.

“De Antwerpenaars hebben dus duidelijk gekozen voor Bart De Wever. Maar ze hebben hem ook in een moeilijke positie geplaatst. Al heeft hij dat ook aan zichzelf te danken: het probleem van een sterker Vlaams Belang heeft hij zelf gecreëerd. In dat opzicht is 'meesterstrateeg De Wever' mislukt. Hij heeft extreemrechts groter gemaakt, door zelf extreemrechtse klap te verkopen. Veel mensen, niet alleen ik, hadden dat voorspeld. Ik zit daar nog altijd met verbijstering naar te kijken. Mensen denken dat ik een hekel heb aan de N-VA, maar dat is niet zo: ik heb wel een hekel aan strategieën die extreemrechts groter maken. Ook ten opzichte van Kris Peeters toonde hij een gebrek aan respect, en een gebrek aan inzicht.

Beeld Filip Van Roe

“Wat als de huidige coalitie niet verder kan, of niet verder wil? Dan zullen er taboes moeten sneuvelen, want deze stad moet bestuurd worden. Het is tijd voor de volwassenheid. Er is een probleem met de luchtkwaliteit en de leefbaarheid in Antwerpen. We hebben een burgemeester van de 21ste eeuw nodig, die ecologische accenten durft te plaatsen in het Antwerpse verhaal. Groen heeft ook gewonnen. Wie weet, een stad geleid door N-VA en Groen? Het is een moeilijke positie tegenover hun achterban, maar ik zou er begrip voor hebben. In de districten hebben ze dat, tot elkaars tevredenheid, ook al gedaan. Al is een grote stad natuurlijk nog een andere zaak.”

Béatrice Delvaux (Dilbeek), journaliste bij de Franstalige krant 'Le Soir'

"Over Brussel is een groene golf gerold, over Wallonië een ultrarode. Mensen hebben gekozen voor partijen die een beetje buiten de traditionele politiek staan, zoals Ecolo en de PTB. Die golven kunnen zich doorzetten in mei: het succes van de PTB is misschien geen tijdelijk fenomeen.

"Dat is geen goed nieuws voor de traditionele partijen. In Brussel verliezen de MR en cdH, de PS houdt stand in Wallonië, maar moet wel inleveren. Deze uitslagen zijn een duidelijk signaal aan de traditionele partijen: de kiezers hebben een voorkeur voor projecten die écht betrekking hebben op hun gemeente, die hun persoonlijke leven aanbelangen. Ze willen, zeker in Brussel, aandacht voor kwesties als luchtkwaliteit. In Wallonië willen ze een oplossing voor sociale problemen: dat zie je aan de resultaten in Charleroi, waar PTB erg goed scoort, maar evengoed aan de uitslagen in Brusselse gemeenten als Sint-Gillis en Sint-Jans-Molenbeek. De traditionele partijen kunnen hen op dat vlak niet geruststellen.

Beeld Jef Boes

"Je kunt niet legen ten opzichte van de lokale kiezer. Kijk naar cdH in Brussel: ze hebben kritiek, maar ze hebben geen alternatief kunnen bieden. Ze hebben er, net als MR, ook een probleem met zwakke persoonlijkheden. PS heeft de kiezer in de hoofdstad voldoende kunnen verleiden om hun verliezen te beperken. 

"In Vlaanderen kan Bart De Wever op zijn beide oren slapen, maar de PS en MR kunnen dat in Franstalig België niet. Elio Di Rupo blijkt niet meer zo populair te zijn als vroeger. De PS moet radicaler durven te zijn, of Di Rupo zit met een probleem. Want misschien kan de PTB dit verhaal ook in mei verder zetten."

Michael Van Peel (Schoten), cabaretier

"Het eerste dat me vandaag is opgevallen, is dat bij de verkiezingen één dag lang het verschil tussen 'procent' en 'procentpunt' lijkt te vergeten. Dan hoor je dat die of die partij 'met 5,2 procent stijgt', en dan roep ik naar mijn tv: 'met 5,2 procentpunt!' Het zou tof zijn als we dat verschil terug leerden kennen.

"In Schoten zijn de verkiezingen uitgedraaid op een bevestiging voor de huidige coalitie tussen N-VA, CD&V en Open Vld. In Brasschaat zit je met hetzelfde verhaal, dankzij het succes van Jan Jambon. Hij is lijsttrekker in Schoten, ook al zit hij daar eigenlijk helemaal niet. Dat vind ik ook opvallend: al die titelvoerende burgemeesters die niet echt zitten, zoals ook Maggie De Block.

Beeld Tine Schoemaker

"In Antwerpen lijkt de N-VA een beetje de nieuwe CVP. Ze hebben overal de macht, en ze hebben een nieuw soort tsjevendom uitgevonden: naast punten die ook in het Vlaams Belang-programma staan, hebben ze nu ook aandacht voor groene thema's als luchtkwaliteit.

"Dankzij die thema's heeft Groen een enorme overwinning geboekt. Maar ik denk niet dat ze er veel mee zijn. Als je naar de voorkeursstemmen voor Wouter Van Besien kijkt, weet je: er is maar één echte politicus in dit land, en dat is Bart De Wever.

"Als je naar tv kijkt, zie je hoe journalisten allerlei partijwoordvoerders interviewen, terwijl ze eigenlijk gewoon wachten op de komst van de paus. En die heeft, ondanks alle peilingen, standgehouden. Ik verwacht een voortzetting van de huidige coalitie in Antwerpen."

David Van Reybrouck (Schaarbeek), schrijver

"De kiezer leek wel nog te weten dat lokale verkiezingen lokaal zijn, anders dan de partijen die er een nationale oefenmatch van maakten. Zodra de winst geteld was in Merchtem, verklaarde minister De Block (Open Vld) dat ze er geen burgemeester zou worden. Hetzelfde zag je met Theo Francken (N-VA) in Lubbeek.

"Je ziet misschien wel dat Vlaams Belang stijgt of dat Groen-Ecolo wint in Brussel, maar je kunt er geen al te grote conclusies aan koppelen. Neem Brugge en Leuven, twee verwante centrumsteden. In de ene verliest sp.a, in de andere wint ze. Welke nationale tendens kun je daaruit afleiden?

David Van Reybrouck Beeld Lenny Oosterwijk

"Ook de media doen mee aan die framing. Zo wordt de provinciale uitslag vertaald naar het nationale niveau. Dat is appelen met peren vergelijken. De kiezer past daar voor."

Walter Zinzen (Sterrebeek), oud-vrt-journalist

"De uitslag in Ninove stemt me diep treurig, de rammeling die Pol Van Den Driessche in Brugge kreeg is dan weer een verheugend verschijnsel. Het zal De Wever leren zo'n figuur de hand boven het hoofd te houden.

Walter Zinzen Beeld Bas Bogaerts

"De uitslag van de partijen geven een heel gemengd beeld. Zowel politieke partijen als media waren fout om er nationale verkiezingen van te willen maken. Ik erg me daar dood aan. Maar de kiezer gedraagt zich lokaal, die laat zich leiden door kwesties die lokaal spelen en plaatselijke politici die daar antwoorden op bieden. Kiezers hebben beslist lokale verkiezingen lokaal te houden. Zo gezien zeg ik: bravo kiezers."

Noël Slangen (Hasselt), Ondernemer en opiniemaker

"De impact op de nationale posities van de partijen is niet zo groot. Het verlies van sp.a was verwacht. CD&V en Open Vld hebben genoeg lokale successen om zich aan op te trekken. N-VA heeft de strijd om de lokale heerschappij enkel in Antwerpen gewonnen, en hebben elders zelfs pluimen gelaten. Maar de resultaten in de Antwerpse regio zijn sterk genoeg in de aanloop naar 2019.

Noël Slangen Beeld Karel Duerinckx

"Vraag is wat de toekomstige impact van het VB zal zijn, die opnieuw zuurstof gevonden hebben. Groen heeft een mooi resultaat, maar in verhouding met de verwachtingen een beetje teleurstellend. Ik vrees dat de partij meer zal moeten inzetten op ‘groene vedetten’ als ze hun potentieel willen waarmaken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden