Woensdag 23/10/2019

Partij-analyse

PVDA-PTB: wanneer komt nu die Grote Sprong Voorwaarts?

PVDA -voorzitter Peter Mertens en Kamerlid Raoul Hedebouw bij de nieuwjaarsreceptie in Antwerpen begin dit jaar. Beeld BELGA

In de aanloop naar 26 mei analyseert De Morgen de programma’s en ambities van de partijen. Vandaag: de PVDA-PTB. Alweer hopen de marxisten op een Grote Sprong Voorwaarts, alweer bestaat de kans dat Peter Mertens en co op 27 mei berooid op de drempel van het federaal parlement moeten blijven staan.

Podcast 

🎧  Beluister nu PVDA-kopstuk Raoul Hedebouw in de nieuwe podcast van Polspoel & Desmet: ‘Sp.a stapt mee in het liberale verhaal. Wij zijn de redders van links’

Chi va piano, va lontano . Het is het mantra gewonden van PVDA-voorzitter Peter Mertens: traag, maag gestaag. Zijn partij gaat maar met kleine stappen vooruit, maar dat vindt hij net een voordeel. De groei is solide op lange termijn, claimt hij.

Maar geldt niet eerder dat de PVDA verkiezing na verkiezing tegen de kiesdrempel botst? En dat de definitieve doorbraak uitblijft voor radicaal links? Dit keer mikken ze met PVDA-PTB, de laatste unitaire partij van dit land, in heel België op 8 zetels in het federaal parlement.

Het gros van die zetels moet uit Franstalig België komen, waar ze gepeild worden op 15 procent. Minstens één zetel willen ze echter veroveren in Vlaanderen, in de provincie Antwerpen, de habitat van de voorzitter. Als Mertens zich een zitje in de Kamer behaalt, wordt hij er de eerste Vlaamse communist sinds 1984. Dat is prioriteit nummer één voor de partij. Niet toevallig trekken ze met de slogan ‘Stem Peter in het parlement’ naar de kiezer. 

Kater

Dat was ook exáct het plan in 2014. Toen kwam de partij in Antwerpen enkele duizenden stemmen te kort om Mertens het parlement binnen te loodsen. De kater was groot. 

De analyse toen: met enkel een puike score in Antwerpen-stad komen we er niet, ook de provincie moet veroverd worden. “Daarom hebben we nu in Mechelen, Turnhout, Herentals en Mol basisgroepen opgericht”, zegt woordvoerder Ivo Flachet. Afgaand op de provincieraadsverkiezingen -doorgaans een goede graadmeter voor de nationale verkiezingen- lukt het echter niet. Toen bleven de marxisten steken op 4,5 procent. De echte doorbraak in kleinere steden bleef uit.

Daar staat tegenover dat PVDA bij de lokale verkiezingen haar aantal gemeenteraadsleden wel kon verdrievoudigen, van 50 naar 157. Al horen ook daar meteen drie kanttekeningen bij. Ten eerste kon de partij enkel in Zelzate, al decennialang een dieprood bastion, een coalitie smeden met sp.a. De marxisten blijven een weinig begeerde bruid voor de andere partijen. Dat kan kiezers afschrikken: is een stem op PVDA een weggegooide stem?

Ten tweede is de groei stilgevallen in Antwerpen-stad. PVDA had in oktober een uitslag van 11 procent voorop gesteld, maar strandde op 8,7 procent, slechts een tikje beter dan in 2012. De interne analyse luidt dat ze tijdens de campagne te weinig aan bod kwamen in de tweestrijd tussen N-VA (Bart De Wever) en Groen (Wouter Van Besien). Helaas voor hen tekent zich nu weer een duel af tussen groen en geel-zwart. 

Ten derde verloor de partij de laatste zes maanden al twee Antwerpse en drie Brusselse gemeenteraadsleden door interne strubbelingen. De verwijten van een totaal gebrek aan inspraak van de vertrekkers, roepen herinneringen op aan het doctrinaire verleden van de partij.

Zieltjes wegkapen

Toch liggen er ook kansen. Mertens en co hopen op de drie betogingsdagen in deze campagne nog tal van zieltjes te winnen. Vandaag is de ‘witte woede’ van de zorgsector aan de beurt, zondag trekt Hart Boven Hard de straat op, twee dagen later houden de vakbonden een mars voor koopkracht. Flachet: “Wij zijn altijd blij met sociale strijd. Dat is echt ons DNA.”

Op deze betogingen en elders lonkt PVDA naar de misnoegde kiezers van spa. De coalitie in Antwerpen met N-VA, die bij veelsocialisten op de maag blijft liggen, kan een kans zijn voor extreemlinks. Hetzelfde geldt voor de zwakke oppositie van sp.a in Kamer, waar Raoul Hedebouw de partij tegelijk een vriendelijk én strijdvaardig gezicht gaf. 

Hij spreekt het parlement toe alsof hij voor een stakingspiket staat, in twee talen dan nog. De filmpjes die PVDA ervan post op de sociale media, gaan er in als zoete koek bij de achterban. Ook al was het werk van PVDA inhoudelijk vaak teleurstellend, een vleugje anti-establishment van ‘cool Raoul’ verhult dat moeiteloos.

De groenen tackelen ze door hen te framen als de partij van de goed verdienende intellectuelen, terwijl zij strijden voor de belangen van de kleine man in de volkswijken. Daar staan ze oog in oog met Vlaams Belang. 

Wat hen parten kan spelen, is hun geloofwaardigheid. Er wordt stevig gegoocheld met miljarden in hun kiesprogramma. Kroonjuweel is hun miljonairstaks, goed voor liefst 8 miljard euro. De rekenkundige fundamenten van de partij ogen mager. Terwijl andere partijen enkele tientallen maatregelen indienden bij het Planbureau om na te rekenen, bleef PvdA steken op vier. Bij twee daarvan, waaronder de miljonairstaks, bleek de impact niet eens te becijferen.

Een achilleshiel genaamd Stalin

Toch zit de achilleshiel van de partij elders. Mertens en co worden voortdurend aangesproken op hun verhouding tegenover het stalinisme en het maoïsme, maar ook over hoe zij de regimes in Venezuela of Noord-Korea zien. Mertens blijft dubbelzinnig: hij distantieert zich van de uitwassen van het communisme, maar blijft de grondslagen wel resoluut verdedigen. 

Het lot van Mertens blijft daarom onduidelijk. Lukt het eindelijk om over de kiesdrempel te klauteren en in het parlement te geraken? Hij is stilaan aan zijn laatste kans toe. Anders blijft hij de man die partij kon moderniseren, maar nooit kon laten doorbreken in Vlaanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234