Zaterdag 24/07/2021

AnalyseBuitenland

Protesten tegen de regering, economische crisis of corona: wat is er aan de hand in Cuba?

Politiewagen die door betogers is vernield tijdens protesten tegen de Cubaanse regering in de hoofdstad Havana  Beeld AFP
Politiewagen die door betogers is vernield tijdens protesten tegen de Cubaanse regering in de hoofdstad HavanaBeeld AFP

In Cuba zijn er nooit geziene protesten tegen de regering. Net nu die voor het eerst in zes decennia niet meer door een Castro wordt geleid. Maar ligt het daaraan dat het communisme wankelt? Of komt dat door iets anders? De harde aanpak van Cuba onder Donald Trump misschien, die opvolger Joe Biden ondanks zijn verkiezingsbeloften nog niet heeft teruggeschroefd? Of – zoals zoveel tegenwoordig – de coronapandemie?

Nee, het zijn geen massabetogingen die door de straten van Havana trekken. En het Palacio de la Revolución is daar nog niet bestormd. Maar naar Cubaanse normen is het al veelbetekenend wanneer er enkele duizenden mensen ‘Vrijheid!’ lopen te scanderen, politiewagens vandaliseren en staatswinkels plunderen. Zeker als ze dat ook doen in kleinere steden, waar ze des te makkelijker identificeerbaar zijn.

Het regime stuurde al tegenbetogers op straat, zeggend dat die de revolutie met hun leven moeten verdedigen. Die revolutie is de machtsgreep waarmee wijlen Fidel Castro de door de Verenigde Staten gesteunde dictator Fulgencio Batista in 1959 verdreef. Sindsdien werd Cuba altijd bestuurd door een Castro, tot Fidels negentigjarige broer Raúl drie maanden geleden aftrad als eerste secretaris van de Communistische Partij – een functie die nog boven die van president verheven staat.

Voorstander van rockconcerten

Zijn opvolger werd Miguel Díaz-Canel (61). Een nauwe vertrouweling van Raúl, maar wel een die in zijn tijd als leider van de provincie Villa Clara grotere vrijheid toegestaan had. Zo mochten daar rockconcerten plaatsvinden – wat elders in het land verboden was – en was hij ook een pleitbezorger van andersgeaarden toen dat in de rest van Cuba nog heel moeilijk lag. Maar ondertussen lijkt diezelfde Díaz-Canel ook naar de harde lijn te grijpen, zeggend dat de protesten het werk zijn van ‘huurlingen’ aangestuurd vanuit de VS.

Een Spaanse persfotograaf wordt stevig aangepakt door Cubaanse agenten.  Beeld AFP
Een Spaanse persfotograaf wordt stevig aangepakt door Cubaanse agenten.Beeld AFP

Dat is niet volledig verzonnen. Want vorige maand bracht zijn bewind nog onderschepte telefoongesprekken naar buiten tussen een Cubaanse oppositiegroep en een door Washington gefinancierd instituut. In die ook door niet-Cubaanse bronnen bevestigde gesprekken zei de vertegenwoordigster van dat instituut te handelen in opdracht van de Amerikaanse regering. Die heeft trouwens pas nog twintig miljoen dollar ingeschreven in haar begroting voor de ‘bevordering van de Cubaanse democratie’.

Trump en Biden

Het is geen groot geheim dat de Amerikanen er alles aan doen om het Cubaanse regime stokken in de wielen te steken. Ook onder Joe Biden. Diens voorganger Donald Trump schroefde alle toenaderingspogingen van Barack Obama terug. En hoewel Biden in zijn verkiezingscampagne beloofde om terug te keren naar het beleid van Obama, is daar in de praktijk nog niets van te merken. “Het ligt te moeilijk en het is geen prioriteit”, zo zei een anonieme overheidsbron daar recentelijk nog over aan The Washington Post.

Feit is ook geen enkele Amerikaanse beleidslijn – noch de dooi onder Obama, noch de strengheid onder Trump – veel verbetering bracht inzake vrijheid en democratie. Dat de protesten nu zo’n vlucht nemen, heeft dan ook maar deels te maken met het gebrek daaraan. Het is vooral de belabberde toestand van de economie die veel Cubanen woedend maakt. Die economie is vorig jaar met 11 procent gekrompen, de grootste duik in drie decennia tijd. Daardoor heeft de overheid nog amper buitenlandse valuta om levensnoodzakelijke goederen te kopen en zijn de prijzen van wat er nog voorhanden is natuurlijk torenhoog.

Eigen coronavaccin

Dat komt voor een stuk door het Amerikaanse embargo dat onder Trump weer aangescherpt is en bijvoorbeeld iedere vorm van toerisme vanuit de VS weer stilgelegd heeft. Maar ook door de coronacrisis, die reizen vanuit de rest van de wereld belette, terwijl toerisme een van Cuba’s grootste inkomensbronnen was. Die coronacrisis zorgt nu nog voor meer onvrede, want de besmettingscijfers op het eiland gaan voor het eerst de foute kant op. Cuba heeft nooit willen weten van een buitenlands vaccin en zopas een eigen middel goedgekeurd. Maar daar zijn drie prikken van nodig, waardoor het te laat dreigt te komen om een ravage tegen te gaan.

Cubaanse Amerikanen demonstreren in Miami tegen het regime in Havana.  Beeld AFP
Cubaanse Amerikanen demonstreren in Miami tegen het regime in Havana.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234