Dinsdag 26/01/2021

AchtergrondVerenigde Staten

Presidentschap Biden kan vleugels krijgen door winst in Senaat

De uitslagen voor de Democraten worden gevierd, in Atlanta.Beeld AFP

Het succes van het presidentschap van Joe Biden hangt in grote mate af van een eventuele meerderheid in de Senaat die de Democratische partij weet te behalen. Één cruciale zetel uit Georgia is alvast binnen.  

De mogelijkheid dat Joe Biden zijn ambitieuze plannen voor de economie, zorg en het onderwijs kan gaan doorvoeren is een stap dichterbij. Het ziet ernaar uit dat de Democraten woensdag in elk geval een van de twee cruciale zetels uit Georgia hebben binnengesleept die nodig zijn om een senaatsmeerderheid te krijgen.

Met 98 procent van de stemmen geteld, is de Democraat Raphael Warnock door verschillende media uitgeroepen tot een van de winnaars in de Senaatsrace in Georgia. Hij versloeg de Republikeinse Kelly Loeffler met een verschil van zo’n 35.000 stemmen. De strijd om de tweede zetel is nog niet gestreden. De voorsprong van Democraat Jon Ossoff op zijn Republikeinse opponent David Perdue is na het tellen van bijna alle stemmen zo'n 16.000 stemmen, voor Ossoff is dat voldoende om de overwinning te claimen. Brad Raffensperger, de staatssectretaris van de staat Georgia, verwacht de einduitslag woensdag rond 12.00 uur lokale tijd (18.00 uur onze tijd).  

Cruciale zetels

De machtsstrijd in Georgia van cruciaal belang voor Biden om zijn politieke agenda de komende twee jaar te kunnen doorvoeren. De zetels die nu op het spel staan kunnen de stemverhouding in de senaat tot november 2022 doen omslaan in het voordeel van de Democraten. Daarna zijn er weer nieuwe congresverkiezingen.

Tot die tijd kan Biden zijn plannen alleen verwezenlijken als hij zowel de steun heeft van de Senaat (vergelijkbaar met de Nederlandse Eerste Kamer) als het Huis van Afgevaardigden (vergelijkbaar met de Tweede Kamer). Het geluk voor Biden is dat de Democraten in november al een meerderheid in het Huis hebben veiliggesteld. 

Maar het probleem voor Biden is dat zijn Democratische partij nog geen meerderheid heeft behaald in de Senaat. De teller is tot nu blijven steken op 50 zetels voor de Republikeinen en 48 voor de Democraten. De twee zetels uit Georgia zijn nog vacant, omdat er in november geen overduidelijke winnaar uit de bus is gekomen. Tijdens de runoffs gisteren is er opnieuw gestemd. Het ziet ernaar uit dat de Democraten in elk geval één zetel hebben binnengesleept. 

Indien de Republikeinen de tweede zetel uit Georgia winnen, krijgen zij de macht om de komende twee jaar al Bidens plannen te blokkeren: het minimumloon kan niet omhoog en er gaan geen miljarden naar schone energie, betere kinderopvang of de zorgverzekering van miljoenen Amerikanen. Ook Bidens benoemingen van rechters en kabinetsleden kunnen worden tegengehouden. Alleen als de Democraten beide zetels in de wacht slepen is de stemverhouding in de Senaat in evenwicht (50-50) en kan vicepresident Kamala Harris met haar stem de doorslag geven zodat Bidens agenda de eerste twee jaar doorgevoerd kan worden. 

Historisch verlies

Het zou een historisch verlies voor Trump en de Republikeinen zijn als ze deze verkiezingen verliezen: het is bijna een eeuw geleden dat een zittend president na één termijn zowel het Witte Huis als de meerderheid in beide kamers van het Congres verliest (dit overkwam voor het laatst  Republikein Herbert Hoover in 1933, bij het uitbreken van de Grote Depressie).

De geschiedenis leert dat zittende presidenten in de VS vaker wel dan niet de macht hadden over beide kamers in het Congres, hoewel er het laatste decennium wel meer verdeeldheid is. Zowel Obama als Trump hadden de eerste twee jaar na hun aantreden een meerderheid in zowel de Senaat als het Huis, maar verloren die ook weer. Een president die vier of acht jaar lang het Congres aan zijn zijde heeft, heeft het veel makkelijker met besturen. Bovendien groeit dan de kans dat zijn opvolger een partijgenoot is.

Vandaar dat Biden de kiezers in Georgia afgelopen dagen opriep om massaal te komen stemmen. “Georgia, de hele natie kijkt naar jullie. De macht ligt letterlijk in jullie handen”, zei hij maandag op een verkiezingsbijeenkomst in Atlanta. “Eén enkele staat kan de koers uitzetten, niet alleen voor de komende vier jaar, maar voor de komende generatie.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234